Numery domów

[wolfspider666]

Przeglądam ostatnio księgi metrykalne mojej miejscowości i się tak zastanawiałem od kiedy na terenie polski istnieje numeracja domów. W księgach od 1784 do około 1950 numeracja jest taka sama, potem następuje uporządkowanie i nadanie nowych numerów. Przykładowo dom moich pradziadków miał numer 11 a po 1950 18. I się zastanawiałem czy wiadomo kiedy takie numeracje domostw zostały zapoczątkowane. Ile lat przed rokiem 1784 na terenie Galicji czy innych części Polski ?

[Kaczmarek_Aneta]

Krótki rys historyczny dotyczący numeracji domów w Warszawie:
http://www.detal.warszawa1939.pl/grupa_ ... budka_info

Pozdrawiam
AK

[wolfspider666]

dziękuję. Nie wiem jak było w Galicji ale wydaje mi się że mogły zostać one wprowadzone koło roku 1782. Potem oczywiście cały porządek się walił i numeracja jest mniej uporządkowana. Przykładowo ulegał zniszczeniu dom w centrum wsi i numer ten nadawano nowo-wybudowanemu domostwu na końcu wsi itp.

[Brozek_Oskar]

Wydaję mi się że numeracja domów to pozostałość po podbojach Napoleona, który wprowadził po prawej stronie drogi numery parzyste a po lewej nieparzyste. Czy tam jakoś podobnie było, ale za Napoleona.

[Virg@]

Tym, no cóż trudno, trochę przydługim wpisem, pozwolę sobie rzucić nieco światła na kwestię numeracji domów w Galicji.

„Nie spotkałem w żadnym z dostępnych źródeł wzmianki na temat numeracji domów w Korczynie. W dobie obecnej, kiedy modą stało się poszukiwanie korzeni, informacja o tym może być wielce pomocna.

Ogólnie wiadomo, że pierwszą numerację domów wprowadzili zaborcy austriaccy. W posiadanych dokumentach (najczęściej kartach kupna-sprzedaży) z XVIII wieku nie określa się jeszcze domostw numerem. Dla przykładu: z 1730 roku w akcie nadania pastwisk w Rzekach podaje się jedynie z czyim polem graniczą. Podobnie jest w dokumencie Jana Bardzika z Odrzykonia z 1758 roku.

W 1794 roku przy okazji sprzedaży domostwa Nowaka Wawrzyńca z Podzamcza Odrzykońskiego nie używa się jeszcze numeru domu, ale opisu elementów charakterystycznych gospodarstwa: chałupka z drzewa skarbowego, ogródek i kawałek gruntu. Pierwszy numer odnalazłem w karcie kupna-sprzedaży gospodarstwa z 1794 roku pisanej, a w 1799 potwierdzonej przez ówczesny urząd. Przy zawieraniu umowy (1794 rok) brak jakiegokolwiek numeru. Przy stwierdzeniu umowy w 1799 r. występuje numer kastralny, który nie był numerem domu. W późniejszych dokumentach występują już numery kastralne i numery domów. Z uwagi na te ważne sprawy i to, że dokument z pierwszym numerem posesji był pisany w roku, kiedy wichura zerwała dach z zamku Kamieniec, a potwierdzony był przez ówczesnego właściciela okolic, Józefa hrabiego Jabłońskiego, teścia Aleksandra Fredry […]

Analiza posiadanych dokumentów prowadzi do wniosku, że zarówno w naszej wsi, jak i okolicznych, numery domów wprowadzono na początku XIX wieku (na pewno przed 1820 rokiem). […]

Pierwsza numeracja domów wprowadzona w zaborze austriackim obowiązywała do około 1860 roku. Pierwotny numer mojego rodzinnego domu figurujący w dokumentach sprzed tego roku ‘103’ zamieniono po roku 1860 na ‘202’.
Druga numeracja dotrwała do około 1930 roku, kiedy to w dokumentach pojawił się numer ‘649’. Obydwie te zmiany nie wprowadziły zmian w nazewnictwie przysiółków.
Dopiero trzecia zmiana numeracji w 1994 roku, wprowadzając nowy porządek numeryczny, spowodowała pewne zamieszanie w nazwach.
Obecnie obowiązująca numeracja domów w Korczynie jest czwartą w historii”
(Jan Białas, Rody chłopskie z okolic Zamku Kamieniec XVIII – XXI wiek, Korczyna 2005, s. 7-11, ISBN 83-922874-0-1).

Jeszcze kilka słów na temat numeracji domów w Galicji, za wpisem Patrycji Waniurskiej, zamieszczonym na Forum „Genpol.com”:
„Kataster, jako szczegółowy opis i wymiar ziemi, na którego podstawie oblicza się podatek gruntowy, istnieje w Europie od pierwszej ćwierci XVIII w., po raz pierwszy wprowadzono go w Austrii.
Na obszarze Galicji pierwszy kataster, tzw. metryka józefińska, powstał w latach 1785-1789, w związku z reformą podatkową państwa.
W latach 1819-1820 powstał prowizoryczny kataster, tzw. metryka franciszkańska. Równocześnie rozpoczęto prace nad nowym, stałym katastrem gruntowym. Prace pomiarowe trwały w latach 1817-1861, powstały wówczas mapy gmin katastralnych. Już w 1818 r. powstał instytut litograficzny, który wykonywał odbitki litograficzne z oryginalnych map katastralnych. Na terenie Galicji prace pomiarowe trwały w latach 1819-1858. Podstawą była instrukcja pomiarowa z 1824 r., wg której operat pomiarowy składał się z mapy, protokołu parcel gruntowych względnie budowlanych, zestawienia użytkowania ziemi, alfabetycznych wykazów właścicieli i przynależnych do nich parcel, wykazów parcel nieznanych właścicieli. Opisywano także granice gminy. Jako datę zaprowadzenia katastru gruntowego w Galicji przyjmuje się rok 1848”.

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[wolfspider666]

Dziękuję. Ja znalazłem najstarsze wpisy z numerami domów z moje wsi czyli Stary Żmigród w 1784 roku

[slawek_krakow]

W krakowskiem numeracje na pewno są sporo starsze niż podboje Napoleona, przynajmniej w tych parafiach, z którymi miałem do czynienia. Przeglądnąłem co najmniej 30 spisów ludności Komisji Porządkowej z końca XVIII wieku i nie przypominam sobie, żeby w którejś wiosce nie były domy ponumerowane. Jak numeracja się zmieniał to by trzeba było prowadzić badania dla każdej miejscowości z osobna. Przykładowo znam miejsca gdzie numer przypisany jest jakby do parceli. Wygląda to tak, że nawet jeśli domu już na niej nie ma, to nowo wybudowany na innej działce nie dostaje jego numeru (choć ten jest wolny) tylko jakiś tam kolejny. Numer sobie spokojnie czeka aż ktoś się na tej parceli wybuduje Nie wiem, ,oże to zbieg okoliczności ale mam wrażenie, że w niektórych miejscach są tak bardzo przywiązani do tej zasady, że w przypadku podzielenia takiej niezabudowanej działki przykładowo na trzy mniejsze i wybudowaniu na niej trzech domów, te dostają numerki z literami np: 30a, 30b i 30c.

[wolfspider666]

Wiem że numery te utrzymywały się od 1784 do 1950. Właśnie w 1950 w mojej miejscowości nastąpiło uporządkowanie numeracji i nadanie jej od nowa. Co do samych numerów to wiele razy mi pomogły w odnalezieniu swoich przodków a przy okazji podczas pracy nad książką. Między innymi odkryłem że mam wśród swoich przodków rodzinę Michalskich. Nie jestem pewien czy to typowa rodzina chłopska z końca XVIII wieku czy może kiedyś była to rodzona szlachecka tzn. miała tytuł ale była dość uboga jednak z czasem przekształciła się po prostu w chłopów. Dlaczego tak myślę, że miała ona jakieś szlacheckie korzenie. Otóż jako jedyna rodzina chłopska w mojej miejscowości brała na rodziców chrzestnych swoich dzieci mieszkających tu szlachciców tzn. Kowalewskich czy Błońskich. Po drugie jeden z Michalskich został księdzem proboszczem w odległym o 2 km Nowym Żmigrodzie a potem też dziekanem żmigrodzkim

[annhof]

Witam !. czytam państwa wypowiedzi i każdy Was ma racje, ale myślę, że nigdy konkretnej prawdy się nie dowiemy, ponieważ w dokumentacji metrykalnej mojej rodziny nr domów pojawiają się już w XVII wieku. Mój prara....dziadek urodził się w podkrakowskiej wsi Krowodrza nr domu 28 w 1613r.(Krowodrza dzisiaj to największa dzielnica Krakowa)
Pozdrowienia z Krakowa
Irena

[mmaziarski]

Indeksując wiele tomów z Galicji moge powiedzieć,że numerację domów miałem już w 1772 roku.W 1690 numeracji nie było.
Numery były nadawane w kolejności budowy domów.Np 329 mogło być koło 65.
Od 1784 w każdej księdze zgonów,urodzonych i slubów podawany jest numer domu,co pozwala rozwiać wątpliwości przy powiązaniach rodzinnych.
Jako ciekawostkę podam,że w Jaśle zaczęto nadawać nazwy ulic dopiero przed I wojną światową.Zaczęto wtedy też zmieniać numerację domów.
W latach 60 ych kolejny raz zmieniono numerację aby nowo budowane domy miały zachowaną kolejność wzdłuż ulicy.
W księgach Józefińskich i Status Animarum numery domów odgrywają zasadniczą rolę.
Jednak administracja austriacka była doskonała.Coraz bardziej ją podziwiam.Przejrzysty zapis w księgach parafialnych,który umożliwia odczytanie 3 pokoleń przy jednym akcie,a to ułatwia dalsze poszukiwania.

Pozdrawiam
Mieczysław

[wolfspider666]

Czyli można przypuszczać że mgła ona zostać wprowadzone jeszcze przed zagarnięciem tej części Rzeczypospolitej przez Austrię albo zaraz po tym fakcie w 1772 roku.

[Bodek]

Witam

Swego czasu prowadziłem poszukiwania rodzinne na terenie Moraw. Przypadkowo trafiłem na czeskie forum " Historii miejscowości X ". Zanotowałem pewien fakt który mnie interesował a dotyczył numeracji domów w tamtym rejonie. Autor pisze :" Jako pierwszy numerację domów wprowadził cesarz Józef II w roku 1770. Jeżeli wieś,miasto w tym roku czyli 1770 posiadało kaplice czy kościół wykorzystywano to jako punkt wyjścia. Z czasem pomiędzy starymi gospodarstwami budowano nowe domy, wprowadzano więc nową numerację". Może ta informacja rozwiąże problem.

Pozdrawiam
Bogdan Sikora