Brak końcowki ...icz w metrykach rosyjskich po roku 1864

[Sofeicz]

Czy ktoś miał już podobny problem?
Moi przodkowie do roku 1864 występują jako Snopkiewicz w księgach pisanych po polsku.
Po powstaniu styczniowym od 1864 księgi (Bogoria k. Opatowa) zaczęły być wypełniane po rosyjsku.
I wtedy nazwisko to występuje już wyłącznie jako Snopek.
Po roku 1918 znowu pojawiają się Snopkiewicze.
Czy to było podyktowane jakimiś zaleceniami administracji rosyjskiej?
Np. dublowaniem otczestwa.

[Brozek_Oskar]

U mnie była podobna sytuacja.
Gdy zaczęto pisać w księgach metrykalnych po rosyjsku w parafii Jędrzejów, moi przodkowie, którzy zawsze nazywali się Żabicki nagle zmienili nazwisko na Żabka. Mój pradziadek który urodził się w 1911 także rodził się jako Żabka, lecz w akcie małżeństwa z 1937 roku miał już Żabicki. Reszta jego rodziny także w większości powróciła do dawnego nazwiska, ale niestety przez tą rosyjską zmianę, część rodziny nosi nazwisko Żabka a część Żabicki.

Pozdrawiam, Oskar Brożek

[Sofeicz]

Czyli to się zdarzało także w stosunku do nazwisk o innej konstrukcji.
Fakt, przypomniałem sobie, że żona pradziadka była z domu Klockowska,
a potem występuje w rosyjskich księgach wyłącznie jako Klocek.
Dziękuję i pozdrawiam

[Sroczyński_Włodzimierz]

Nie mam teraz możliwości obejrzenia aktów, ale interesującym byłoby (gdyby to parafia moich przodków to nie omieszkałbym) spróbować ustalić:
- czy ten sam ksiądz/urzędnik SC sporządzał akty w 1860 a 1870
- czy dotyczy to zjawisko innych osób (i ew. jakiej grupy osób, jakaś wspólna cecha jeśli nie wszystkich?)
- 1864? to nie był, z tego co wiem, rok wprowadzenia rosyjskiego jako języka ASC, więc to nie z językiem chyba związane
- a jako ciekawostkę jak się ksiądz nazywał i jak się podpisywał czy np też zmienił z Klockowski na Klocek:)

tak w ciemno to podejrzewam raczej nie księdza/urzędnika czy urząd, ale stawającyh do aktu o próbę odejścia do skojarzeń z pochodzeniem szlacheckim po 1863 roku. Bzdurnych, czy nie, obojętnie. Ale niewygodnych

[grabowscy.net.pl]

tak w ciemno to podejrzewam raczej nie księdza/urzędnika czy urząd, ale stawającyh do aktu o próbę odejścia do skojarzeń z pochodzeniem szlacheckim po 1863 roku.

Jakich skojarzen?


Pozdrawiam
FJG

[Brozek_Oskar]

U mnie legenda rodzinna głosi że ksiądz zmienił nazwisko, ponieważ podobno w tym okresie chłop nie mógł nosić nazwiska szlacheckiego (tak mówił podobno praprapradziadek, któremu zmieniono to nazwisko), i w taki sposób zmieniono Żabicki -> Żabka, ale to chyba stosowano jeśli nazwisko było nieliczne w parafii (Żabiccy przybyli do Jędrzejowa w połowie XIX wieku), ale już np. Lipskich których było wiele pozostawiono przy nazwisku z końcówką -ski.

[zetka]

gdyby był taki nakaz "od góry" to pewnie trzeba byłoby spełniać go we wszystkich parafiach. Ja indeksując parafię Bejsce - więc ten sam rejon co Jędrzejów, na przestrzeni lat nie zauważyłam żadnych takich zmian nazwisk. Od pokoleń Stankowicz jest Stankowiczem ( obecnie jest Stankiewiczem) a Wojtkowicz był i jest Wojtkowiczem.

[Jol_Kla]

Mam podobną legendę rodzinną ale dotyczącą roku okolo 1771, środkowe Podlasie - Ojciec Mateusz Potocki, synowie: jeden Potocki, drugi Potocki vel Mateuszuk, trzeci już Mateuszuk. Z uwagi na dosc ograniczony dostep do akt nie wiem jak to się kształowało z innymi nazwiskami w tej okolicy.
Jola

[Aftanas_Jerzy]

Witam!
Omawiane zmiany pisowni nazwisk przypadają na okres stabilizacji nazwisk na ziemiach polskich, który trwał od XVIII aż do XX wieku. Najpierw wprowadzono regulacje w Księstwie Warszawskim w oparciu o kodeks Napoleona,a po rozbiorach nakaz posiadania stałych nazwisk wprowadzano w zaborze austriackim w oparciu o edykt cesarza z 1780 roku, w zaborze pruskim wg przepisów z 1875 roku, w rosyjskim nakaz senatu z 1888 r. Po odzyskaniu niepodległości regulacja jednolita nastąpiła w latach 1926 - 28.
W Rosji nazwiska ludności wiejskiej pojawiły się w czasie poboru do wojska, przemieszczania się (paszporty) oraz rejestracji w związku z reformą uwłaszczeniową z 1861r (analogiczne uwłaszczenie miało miejsce na ziemiach Królestwa Kongresowego w 1964, a Zaborze austriackim w 1848r.).
Omawiane przykłady zmian nazwisk odnoszą się do zabory rosyjskiego. Nie były one podyktowane nakazami władz carskich z wyjątkiem chyba tylko pierwszego przypadku (odcinanie końcówki -icz/-wicz), co mogło sie zdarzyć tylko sporadycznie przy błędnym nadgorliwym przestrzeganiu przez urzędnika SC przepisu unikania nazwisk 'odojcowskich' (cytat:«...Как обнаруживает практика, и между лицами, рожденными в законном браке, встречается много лиц, не имеющих фамилий, то есть носящих так называемые фамилии по отчеству, что вызывает существенные недоразумения, и даже иногда злоупотребления... Именоваться определенной фамилией составляет не только право, но и обязанность всякого полноправного лица, и означение фамилии на некоторых документах требуется самим законом». )
Zasady pisowni nazwisk obcych w języku rosyjskim nakazywały tylko zmianę końcówek -ski/-cki, na -skij/-ckij (dotyczyło to tej grupy nazwisk polskich, ukraińskich i rosyjskich). Znane są też charakterystyczne zapisy 'rz', 'h' jak 'g' co wynika ze specyfiki ortografii rosyjskiej. Imiona zapisywane byłu w werji rosyjskiej. Rusufikacji nazwisk polskich nie spotykało się, w przeciwieństwie do nazwisk rdzennie ukraińskich, które zmieniano częściej, dodając końcówki -ow, -in. Taki zabieg mógł mieć miejsce w odniesieniu do Polaków wyznania prawosławnego (wielkoruskie tendencje części prawosławnego kleru). W aktach metrykalnych rzymsko-katolickich nazwisk nie zmieniano, a w nawiasach zapisywano imię i nazwisko po polsku . Urzędnikami USC byli polscy księża, którzy w swej masie znali dobrze swoich parafian i trudno ich posądzać o złe zamiary, raczej niezdecydowanie zgłaszających, wady słuchu i wymowy, a na pewno nie celowe ukrywanie pochodzenia (właśnie w tym okresie wystąpiły odwrotne tendencje: przyrost ilości zmian nazwisk chłopskich na szlachetniejszej, tj z końcówką na -ski).
W Austro-Węgrzech też nie było znaczących zmian pisowni nazwisk w stosunku do oryginalnych języków, z wyjątkiem regionów włączonych do administracji Węgier, gdzie madziaryzacja odcisnęła swoje piętno na wielu rdzennie słowiańskich nazwiskach (zamiast 's' pisano 'sz').
Największe zmiany polskich nazwisk nastąpiły w wyniku procesu germanizacji w zaborze Pruskim i na Ślasku. Tylko w Gdańsku w okresie od 1874 do 1944 roku urzędowo zmieniono prawie 25 tysiecy nazwisk polskich. Stosowano niemieckie odpowiedniki (Biały = Weiss), zapisywano fonetykę polską zgodnie z zasadami j. niemieckiego lub zmieniano element nazwiska.

[Sofeicz]

Dzięki za tak wyczerpującą odpowiedź.
Rzeczywiście ta stabilizacja nazwisk przebiegała w warunkach, kiedy większość nie umiała pisać (co łatwo sprawdzić, gdyż była odnotowywana w samych aktach). Różnice w pisowni występują też przed 1864.
Co do końcówki -icz, to potwierdza się moje przypuszczenie, że chodzi o dublowanie otczestwa.
Chociaż z innych postów wynika, że w innych okręgach takie zjawisko nie występuje.