Czy to krzyż powstańczy ?

[Tomek1973]

Przecież jeśli na krzyżu nie ma inskrypcji, a dokumentów dotyczących jego postawinia nie udało się odnaleźć, to nie da się stwierdzić, czy ma on coś wspólnego z powstaniem. Nawet precyzyjne datowanie na lata sześćdziesiąte nie da pewności, że jest on jakąś popowstaniową reminiscencją. Mógł przecież zostać postawiony w tamtym okresie z zupełnie innej, "niepatriotycznej" przyczyny.
Być może rację ma pan Sławek, że nie jest to krzyż saletyński, tylko zwykły krzyż wyposażony w atrybuty męki Pańskiej. Z resztą - to czy jest on saletyński czy też nie, ma się nijak do tego, czy jest on"powstaniowy" czy też nie.
Liczę na wyjaśnienie tej kwestii.
Jeśli zaś chodzi o próbę jego ścięcia, to myślę, że trzeba wziąć pod uwagę niepokoje roku 1905. Być może na tym terenie dochodziło do wystąpień i niepokojów chłopskich, a ścięcie krzyża miało być represją za powyższe. Na temat wystąpień chłopskich z tego okresu jest bogata literatura. A jeśli rzeczywiście nastapiła nieudana próba ścięcia, to z pewnością takie wydarzenie znalazło odbicie w raportach policyjnych czy wojskowych i raportach naczelnika powiatu kierowanych do gubernatora lub dowódcy garnizonu.
Co do sformułowania "Arma Christi", polecam skorzystać z wyszukiwarki.

pozdrawiam serdecznie -tomek

[garpat]

Zostawiam te wywody bez komentarza. PAT

[Tomek1973]

Zostawiam te wywody bez komentarza. PAT

Bardzo mi przykro z tego powodu. Dał się pan poznać, jako wybitny znawca tematu. Bardzo żałuję, że nie mogę się od pana niczego nowego nauczyć.
Być może jednak zmieni pan zdanie i zdecyduje się jednak zabrać jeszcze głos. Byłbym wdzięczny za wytknięcie mi błędów i wyjaśnienie ich.
Co prawda raportów kierowanych do gubernatora piotrkowskiego w czasie 1905 - 1907 przeczytałem kilkanaście (dotyczyły moich rozwydrzonych przzodków), ale być może w kwestii tego krzyża Rewplucja 1905, to fałszywy trop.
Szkoda, że taki specjalista, jak pan nie chce się wypowiedzieć...

t.

[kwroblewska]

Wg mojej wiedzy, krzyż ten może pochodzić z okresu przed powstaniem styczniowym , kiedy to stawiano krzyże na pamiątkę poległych na ulicach Warszawy w powstaniu listopadowym lub z okresu epidemii cholery na Powiślu Lubelskim z lat 1891-92.

Jeśli krzyż jest tak stary i z ciekawą historią to troszkę dziwne, że żaden miłośnik tego regionu nie opisał go w jakimś czasopiśmie regionalnym.
Gdyż, jeśli się nie mylę, chodzi o Wrzelów w gminie Łaziska. Przejrzałam Internet – opisywane są różne szlaki turystyczne zahaczające o Wrzelów ale o krzyżu brak jakiejkolwiek informacji nawet że jest, natomiast tylko kawałek dalej ok.8km od Wrzelowa jest miejscowość Łaziska http://www.gminalaziska.pl/podstrony/st ... owylaz.pdf
2.2 Dziedzictwo kulturowe
Ciekawostką w Łaziskach jest zespół czterech identycznych kapliczek znajdujących się
w różnych miejscach wsi. Postawione zostały w 1956 roku przez Jana Jackowskiego w
miejscu starych krzyży. Wspólnym dla nich motywem jest napis „Od Powietrza, Głodu, Ognia i Wojny Wybaw Nas Panie 1956 r.”
W odległości około 100 m od drogi prowadzącej do Janiszowa stoi kapliczka z figurą NMP z
1920 roku. Na postumencie widnieje napis „Królowo Narodu Polskiego módl się za nami
1920r.”

O kapliczkach się pamięta, o krzyżu postawionym nie tak daleko nikt nic nie wie?
Regionalista mile widziany.

____
Krystyna

[Tomek1973]

Piątego marca strajkuje około 200 robotników z folwanków: Dratów, Wrzelów, Wilków, Brzozowa, Niecierz, Szczeklarków.

Gubernator lubelski dnia 14 marca prosi dowódcę 14 korpusu armijnego o delegowanie do pow. puławskiego sotni kozaków w celu stłumienia ruchu agrarnego.

Według moich obliczeń, opartych na poszczególnych raportach naczelnika powiatu do gubernatora, strajkiem objętych zostało co najmniej 43 folwarki. Dane wymienione nie oclzwierciecllają z pewnością stanu faktycznego, gdyż władze powiatowe nie informowały o wszystkich przypadkach strajku. Na przykład, w raporcie do gubernatora lubelskiego o ruchu rewolucyjnym w pow. za czas od 1 I 1905 do 20 I 1906 r. pominięto cały szereg strajków rolnych.

To kilka cytatów z pracy znalezionej w sieci. Potwierdzają one moją tezę o niepokojach społecznych w czasie rewolucji 1905 na tych terenach. Potwierdza się też teza o raportach kierowanych przez władze powiatowe do gubernatora, jako cennym źródle pomocnym przy badaniu tamtych wydarzeń.
Oczywiście przyjmuję z pokorą pańskie sugestie, że nie są to przesłanki wartościowe, wręcz "nie wymagające komentarza".
Jednocześnie ciągle mam nadzieję, że zechce pan wskazać i mnie, i P.T. Forumowiczom kilka cennych wskazówek dotyczących tej sprawy.

t.

[mądzik_władysław]

Jeśli krzyż jest tak stary i z ciekawą historią to troszkę dziwne, że żaden miłośnik tego regionu nie opisał go w jakimś czasopiśmie regionalnym.
O kapliczkach się pamięta, o krzyżu postawionym nie tak daleko nikt nic nie wie?
Regionalista mile widziany.

____
Krystyna[/quote]
Witam ! Właśnie próbuję to robić teraz w kwartalniku "Powiśle Lubelskie" , wydawanym przez Regionalne Towarzystwo Powiślan w Wilkowie n/Wisłą. Rozmawiałem z najstarszymi mieszkańcami Wrzelowa -nikt dokładnie nie wie.W załączeniu ślady po próbach ścięcia krzyża :http://images35.fotosik.pl/1455/f5aab082d4765827gen.jpg
Władysław

[garpat]

To wszystko wydaje sie bardzo tajemnicze. Czytalem w poprzenich wypowiedziach, ze sa to slady po nieudanym scieciu przez Rosjan. Raczej te wersje wykluczam. Dlaczego? Widzialem sciete krzyze przez Rosjan. Scinali krzyze w pozycji stojacej, wiec okolo 80 cm od ziemi. Byc moze ktos chory umyslowo probowal.
Powtarzam pytanie: Z jakiego drzewa jest krzyz, grubosc slupa. Podobnie, drzew akacji, ktore rosna. Warto zapytac sie lesnika, jak wiele lat moga miec. Maja doswiadczenie i podadza mniej wiecej dokladny wiek drzew. To byc moze bedzie tez pomocne. Przygladajac sie zdjeciu calego krzyza, jest w dosc dobrym stanie. Nie sadze by byl z czasow Powstania. Byc moze 1905 rok jak wielu sugeruje. Pat

[Sawicki_Julian]

Witam, do lasu jeżdżę po drzewo to wiem ze np. na sośnie ściętej można policzyć słoje tego drzewa, to sosna pięćdziesięcioletnia ma grubości około 25 cm średnicy w zależności od gleby. Te akacje mają tak na oko u samego dołu około 40 cm średnicy. To znaczyłoby ze akacje mają około 100 lat, ale to akacje a nie sosny i nie wiadoma dokładnie, prawie na pewno były posadzone jak już stał ten Krzyż. A krzyż jest zrobiony z prostego i wysokiego, a zarazem twardego drzewa,to może być ze świerka lub jodły, ale w lubelskim nie wiem czy są jodły. Tak samo dawniej na słupy i inne części główne jak płatwy czy belki przy budowie stodoły było używane drzewo jodłowe lub świerkowe, nigdy akacjowe i taka stodoła stała ponad sto lat. Tu krzyż stoi na powietrzu niczym nie przykryty i prędzej się starzeje drzewo, ale sto lat może stać. Może równie dobrze być zrobiony z drzewa dębowego, a to jeszcze jest twardsze i dłużej stoi, a dęby bywają wysokie i proste na miarę tego krzyża, widać ze z grubego drzewa jest wyciosany. Czyli wypadało by wnioskować ze dobrze się trzyma mimo podcięcia to może i stoi od 1905 roku ; pozdrawiam - Julian

[Warakomski]

Zgadzam się z Bożenną, że krzyż jest starszy niż rosnące obok drzewa, które mogą mieć 50 – 70 lat.
Poniżej tabelka, jak wg. prof. Longina Majdeckiego obliczyć wiek robini akacjowej.
http://www.interklasa.pl/portal/index/d ... oid=309261

[Warakomski]

Rozszerzyłbym poszukiwania rozwiązań tej zagadki o takie elementy jak:
Etymologię nazwy wsi – wg. S. Rosponda, Wrzelowiec, Wrzelów oznacza miejsce nadwodne z wirami, niejako wrzącymi.
Wrzelów leży w pradolinie Wisły, systematycznie nawiedzanej przez powodzie.
We Wrzelowie jest drewniana kapliczka pochodząca z przełomu XVIII /XIX w. z figurą Jana Nepomucena, opiekuna mostów i przepraw /w ich pobliżu najczęściej sytuowaną/, patrona ratowników, życia rodzinnego i obrońcy pól i zasiewów przed powodzią i suszą.
Jaki i czy ma to związek z krzyżem tego nie wiem, ale może warto zwrócić na to uwagę
Krzysztof

[Sawicki_Julian]

Witam ponownie, ta tabelka to chyba według mierzonych drzew w tajdze w obwodzie, a nie średnicy, u Nas lasy rosną na najbardziej lichych ziemiach. Dzisiaj rąbałem drzewo na zimę, pomierzyłem i policzyłem słoje, na bukowym drzewie mającym 17 cm średnicy jest 35 słojów, na jodłowym drzewie średnicy 17 cm jest 30 słojów. Wniosek taki ze drzewo liściaste wolniej rośnie i buk ten ma 35 lat, a grubość jego to 17 cm średnicy, to zakładając ze na wysokości powyżej 1 metra od ziemi akacje maja około 35 cm średnicy, wypada ze maja 70 słojów, czyli około 70 lat. To z kolei wypada na rok 1940, czyli musiały być posadzone dużo później koło krzyża może w celu umajenia go na śpiewanie majówki. Krzyż z kolei musi być stawiany przed rokiem 1914 jeśli by go mieli zamiar ścinać carscy żołnierze, może był stawiany dużo później po ważnym wydarzeniu w 1905 roku, ale postawili go np. w 1910 roku. Nie ma opisu na drzewie krzyża z dwóch powodów, nie wolno było w zaborze upamiętniać politycznych wydarzeń i druga przyczyna to cieśla nie umiał pisać, co miał wyciąć trzy krzyżyki, ale cyfry z rokiem muszą gdzieś być wycięte, przypomnę w czasie zaborów tylko jeden mógł chodzić do szkoły z polskiego domu, natomiast staro zakonni wszyscy umieli pisać. Czyli wypada ze krzyż stoi około sto lat, jeśli by był starszy z powstań to by się już rozlatywał , a młodszy nie może być np. z lat 1920 jak tamtędy szli Nasi pod Kijów goniąc Bolszewika. Byłoby wolno go opisać, a na pewno go nikt nie ścinał by z zaborców, tak to by można wytłumaczyć jego wiek, resztę w dokumentach w parafii poszukać, także powinien ktoś pamiętać o jakiejś bitwie choćby z przekazów np. mający dzisiaj 70 lat jak piszę już powyżej Krystyna ; pozdrawiam - Julian

[mądzik_władysław]

To wszystko wydaje sie bardzo tajemnicze. Czytalem w poprzenich wypowiedziach, ze sa to slady po nieudanym scieciu przez Rosjan. Raczej te wersje wykluczam. Dlaczego? Widzialem sciete krzyze przez Rosjan. Scinali krzyze w pozycji stojacej, wiec okolo 80 cm od ziemi. Byc moze ktos chory umyslowo probowal.
Powtarzam pytanie: Z jakiego drzewa jest krzyz, grubosc slupa. Podobnie, drzew akacji, ktore rosna. Warto zapytac sie lesnika, jak wiele lat moga miec. Maja doswiadczenie i podadza mniej wiecej dokladny wiek drzew. To byc moze bedzie tez pomocne. Przygladajac sie zdjeciu calego krzyza, jest w dosc dobrym stanie. Nie sadze by byl z czasow Powstania. Byc moze 1905 rok jak wielu sugeruje. Pat

Witam ! Krzyż był właśnie ścinany "na stojąco".Teraz jest niżej ,gdyż mieszkańcy wkopali go głębiej w ziemię,dlatego że przy ziemi zgnił.
Władysław

[mądzik_władysław]

Z tym rokiem 1905(chodzi o strajki) to wyolbrzymienie. Na wsi strajki nie były aż tak groźne,jak to opisywano w PRL-u,bo wieś nigdy nie była aż tak uległa ideologii socjalistycznej. Najgroźniejszy strajk był w cukrowni Kleniewskich w pobliskiej Zagłobie i jak pisze w swych „Wspomnieniach”Maria Kleniewska był to strajk socjalistyczny :Na czele stanęli urzędnicy,żądali m.in.oddania fabryki w ich ręce,dostarczenia potrzebnych pieniędzy i zatrzymania dochodów dla partii. Jan Kleniewski mimo zbliżającej się kampanii cukrowniczej zamknął cukrownię i pracę stracili wszyscy .Cukrownia działała w nastepnych latach,aż do 1915r.( zniszczona przez Rosjan).
W tamtym czasie teren,na którym stoi krzyż,należał do Kleniewskich, a socjaliści przeciez krzyży raczej nie stawiali.A jeśli chodzi o strajki chłopskie to na Powiślu przybrały one największego znaczenia dwa lata przed powstaniem styczniowym, gdy latem 1861r.nastapił wielki konflikt wsi powiślańskich (m.in.Kluczkowic,Łazisk,Zakrzowa,Majdan,Lubomirki,Niedźwiady,Wrzelowa,Rybaków,Kłodnicy,Szczekarkowa i Urządkowa) z ówczesnym właścicielem Kazimierzem Wydrychiewiczem o uwolnieniu od pańszczyzny.
Wczoraj dokonałem na wysokości ok.1m pomiaru obwodu tych akacji : prawie równe , po ok.140 cm, co daje średnicę ok.44cm. Gratulacje dla Juliana za „dobre oko” w ocenie średnicy drzew ze zdjęcia !!! Dodam jeszcze ,że miejsce z krzyżem i akacjami wyraźnie góruje nad pobliskim terenem o ok.70-100 cm. Jeśli chodzi o samo powstanie styczniowe to przez tereny Powiśla wycofywał się z Kazimierza Dolnego oddział Antoniego Zdanowicza (ok.700 ludzi) w początku lutego 1863r.,aby przekroczyć Wisłę w okolicach Piotrawina i Kamienia. To być może z tego okresu pochodzi wzmianka o ataku kozaków na powstańców,którzy ukryli się w mokradłach rzeki Wrzelowianki miedzy wsiami Szczekarków,Kłodnica i Brzozowa ( ok.4 km od Wrzelowa ).Wrzelów obecnie należy do parafii Zagłoba ,która powstała dopiero w 1924r. (wcześniej należał do Opola Lub.).
W załaczeniu : po obcięciu gałęzi w górnej części krzyża pojawił się znak http://www.fotosik.pl/pokaz_obrazek/096 ... 64563.html#
Władysław

[Sawicki_Julian]

Witam i dziękuję Władysław, jeśli ten krzyż zgnił i o jakiś 1 metr zakopany głębiej ponownie to potwierdza cięcie na stojąco sołdatów i może nawet stawiany po powstaniu styczniowym. Słoje w tych akacjach o średnicy 44 cm dają około 88 lat tym akacją, a znak to na krzyż jakby dwie szable lub kosy, to potwierdzałoby że postawiono go na pamiątkę bitwy i są tam jakieś cyfry w drugiej linijce tak jakby końcówka po pęknięciu to 63 ; pozdrawiam - Julian

[Warakomski]

Być może to będzie pomocne. W kwartalniku „Twórczość Ludowa” art. „Krzyże drewniane z insygniami Męki Pańskiej na Lubelszczyźnie” str. 7 Między innymi o zabiegu odcinania zbutwiałej części belki pionowej i powtórnym zakopywaniu krzyża.
http://www.biblioteka.teatrnn.pl/dlibra ... 2000_4.pdf
Ten odsłonięty znak to prawdopodobnie włócznie.
Krzysztof