Pomniki, tablice pamiątkowe źródłem wiedzy o przodkach

[Warakomski]

Często pomniki, tablice pamiątkowe stają się dla nas ważnym źródłem wiedzy o naszych przodkach.
Ale równie często należy je konfrontować z innymi źródłami / pomijam ASC/. Podaję tu przykład takiego wydarzenia uczczonego tablicą przez miejscową społeczność, które można sprawdzić w innych źródłach. Część nazwisk na tablicy różni się od tych podanych na gorąco przez prasę, co nie musi dziwić, ale może stanowić asumpt do poszukiwań dodatkowych informacji. Niestety nie zawsze jest to tak proste, szczególnie dotyczy to II wojny światowej, gdzie czasem mamy do czynienia jedynie z przekazem ustnym i to nie do końca oczywistym. I pewnie wiele jest takich przypadków, gdzie trzeba było zmieniać napisy na pomnikach i tablicach / nazwiska/

Na trzy dni przed wybuchem II wojny światowej, 28.08.1939 r. na dworcu w Tarnowie wybucha bomba podłożona tam przez jednego z członków niemieckiej siatki szpiegowsko – dywersyjnej.

PRASA
Podaję za „Kurierem” z dn. 31 sierpnia 1939 r.
Zginęło 18 osób.
Bejski Stanisław lat 32 z Łąk
Biernat Michał lat 55 robotnik kolejowy
Bieniarz Władysław
Dudek Józef z Buczy pow. Brzesko
Gołowska Stanisława z przechowalni bagażu
Nalepa Stanisława nauczycielka z Krzyża pod Tarnowem
Postawa Rozalia lat 19 z Bielczy robotnica
Para Adam pracownik z Mościc
Pinkwas Boim Izrael z Lublina
Reguła Józefa z Tarnowa
Symbówna Maria lat 22 służąca z Jazowa
Wróbel Władysław
Ziaja Janina lat 2 z Tarnowa
Nazwisk trzech kobiet i dwóch mężczyzn nie zdołano ustalić

Ranni 32 osoby
Baniak Władysław
Bergerfreund Regina
Czaja Janina
Galbasz Jan z matką Bronisławą
Haim Moses
Łopatka Bronisława i Zofia
Parys Jan
Pawlik Tadeusz
Polityło Karolina
Potyryło Dmytro
Rinder Władysław
Różak Andrzej
Stolarz Stanisław
Szpringer Gołda z córkami Hanną i Mirią
Świderski Michał
Turek Alfred
Walc Mieczysław
Waszko Józef
Wąsik Marcin
Ziaja Józef z córką Danutą
Zymmerman Maksymilian
Żurek Stanisław

TABLICA PAMIATKOWA
Tablica na dworcu w Tarnowie, na której widnieją znane z nazwiska 24 ofiary zamachu
Napis: W WYNIKU EKSPLOZJI BOMBY ZEGAROWEJ/ PODŁOŻONEJ W BAGAŻOWNI DWORCOWEJ/ PRZEZ HITLEROWSKICH DYWERSANTÓW/ DN.28.VII.1939 R.ZGINĘŁY MIĘDZY INNYMI/ NASTĘPUJĄCE OSOBY:STANISŁAW BEJSKI WŁADYSŁAW BIENIASZ/ MICHAŁ BIERNAT IZRAEL PINKAS BOIM/ MARIA CYMPA JAN CZAJA/ JÓZEF DUDEK RÓŻA EBERSMAN/ LEIBISCH GELERNTER WŁADYSŁAW GLEIN/ LUDWIK KITA MOJŻESZ KIWOWICZ/ ZOFIA KLOC STANISŁAWA L. KOZŁOWSKA/ WŁADYSŁAW KUDELA STANISŁAWA NALEPA/ ADAM PARA ROZALIA POSTAWA/ JÓZEF RYGUŁA SURA RYN/ ABRAHAM TALER/ WŁADYSŁAW WRÓBEL/ JANINA ZIAJA LUDWIK ŻUREK/ CZEŚĆ ICH PAMIĘCI/ SPOŁECZEŃSTWO MIASTA TARNOWA

DOKUMENTY / w Muzeum Okręgowym w Tarnowie/
Oględziny miejsca tragedii, oględziny zwłok ofiar, zeznania świadków zdarzenia.
”Momentalnie usłyszałem straszny huk i błysk i zauważyłem, że ściana z poza bufetu wali się na salę. Prąd powietrza zrzucił mię z mojego bagażu i częściowo mię zasłonił (...). Z pod gruzów wydostałem żonę, harcerzyka Pawlika syna posterunkowego z Tarnowa, następnie wydobyłem Danutę, a później wydobyłem zwłoki Janiny”. To fragment protokołu przesłuchania świadka Feliksa Ziaja, będącego na tarnowskim dworcu 28 sierpnia 1939 roku, w czasie gdy wybuchła tam bomba, spisany trzy dni później.

Zdjęcie dworca po wybuchu bomby

http://www.pkp.pl/files/Dworzec%20po%20 ... chiwum.JPG
Krzysztof

[Kaczmarek_Aneta]

Bardzo ciekawy temat.

Do źródeł wiedzy "pomnikowej" można by zaliczyć również kapliczki przydrożne, krzyże, nepomuki - w wielu przypadkach z zachowanymi inskrypcjami od mieszkańców danej miejscowości, np.:
http://www.mapofpoland.pl/Orzesze,zdjec ... ml#galeria
http://www.mapofpoland.pl/Orzesze,zdjec ... %9Bci.html

Pozdrawiam
Aneta

[Warakomski]

Dziękuję Aneto, myślałem o kapliczkach i krzyżach przydrożnych, ale nie umiałem odpowiedzieć sobie na pytanie, czy ksiądz święcąc takie krzyże czy kapliczki, zapisywał gdzieś intencje fundatorów, czy też one przetrwały jedynie w pamięci rodziny, sąsiadów. Najczęściej brak jest na nich inskrypcji, a jeżeli już, to jest nazwisko fundatora i data / myślę tutaj o tych stawianych w intencjach osobistych i rodzinnych /

Wybrałem również kilka przykładów dla zachęty.
Powiat chojnicki
Kapliczka przydrożna z 1947 roku Kapliczkę pobudował Zygmunt Plata jako wotum wdzięczności za przeżycie wojny, gdyż w czasie II wojny światowej ukrywał się u państwa Rolbieckich I w dowód wdzięczności ufundował kapliczkę
Kapliczka przydrożna z 1981 ufundowana przez Konstancję i Bronisława Czapiewskich
Jako wotum za uratowanie życia i odzyskania na własność ziemi.
Kapliczka przydrożna z 1904 roku przy wjeździe do Kaszuby, na gruncie
ówczesnych właścicieli państwa Główczewskich. Kapliczka została zbudowana w
dowód wdzięczności za urodzenie pierwszego syna Mariana

Moszczenica -krzyż z 1904 roku, ufundowany w intencji dusz cierpiących w czyśćcu przez Józefa Oślizło (Jurzinę)
Starogród 1921 Murowana kapliczka dziękczynna wystawiona przez Gustawa .Zabielińskiego za uratowanie życia podczas wojny polsko-bolszewickiej
Wielgolas 1925 Bohdan Wyleżyński w zamian za dzierżawę gruntów należących do mieszkańców Wielgolasu, na których urządzał polowania, ufundował na początku „Starej Wsi” murowaną kapliczkę.

Parafia Świebodzin
http://www.swiebodzin.diecezja.tarnow.p ... &Itemid=10
Krzysztof

[jotzet]

Przypadkowo znalazłem artykuł na temat tego zamachu. Warto przeczytać.

http://www.it.tarnow.pl/index.php/pol/A ... -kolejowym

[Pawłowska_Ledke_Elżbieta]

Witam!

Kapliczki na Kaszubach, 923 obiekty:

http://mapakapliczek.pl/lang/pl/szukaj/ ... y_0=Polska

http://ostanceprosb.pl/page/2/?lang=pl& ... ki&x=0&y=0

W ramach międzynarodowego programu:

http://www.poland.gov.pl/Kaszubskie,kap ... x1064.html

Polecam.

Elżbieta

[Kaczmarek_Aneta]

Dziękuję Aneto, myślałem o kapliczkach i krzyżach przydrożnych, ale nie umiałem odpowiedzieć sobie na pytanie, czy ksiądz święcąc takie krzyże czy kapliczki, zapisywał gdzieś intencje fundatorów, czy też one przetrwały jedynie w pamięci rodziny, sąsiadów. Najczęściej brak jest na nich inskrypcji, a jeżeli już, to jest nazwisko fundatora i data / myślę tutaj o tych stawianych w intencjach osobistych i rodzinnych /

Witaj Krzysztofie
ja również nie potrafię odpowiedzieć na Twoje pytanie, natomiast myślę, że takie wydarzenia jak postawienie kapliczki czy krzyża nie mogły umknąć uwadze proboszcza (pewnie była wydawana zgoda) i raczej jest bardzo prawdopodobne, że informacje zarówno o fundatorach jak i samych intencjach - gdzieś pewnie zapisywano.

Pozdrawiam
Aneta