Legenda herbu Dołęga

[Ander22]

Witam,
Legenda pochodzenia herbu Dołęga brzmi:
"Herb ten się w Polsce urodził: bo gdy Bolesław Krzywousty z Prusakami wojował, rycerz Dołęga nazwany, herbu Pobóg, z boku z zasadzki, wodza Pruskiego wojska, tak dobrze z kuszy ugodził, ze go z konia zwalił i z życia wyzuł; czym przestraszeni ludzie jego, snadniej potem od Polskiej szabli porażeni zostali. Za tę przysługę od Króla do ojczystego herbu swego, wziął strzałę w przydatku, a herb od imienia jego Dołęga nazwany. Mnie się zda, że starszy ten herb od czasów Bolesława Krzywousta: bo dobrze za panowania jego, już tego domu familianci w senacie zasiadali. Niektórzy przydają, że herb Niezgoda, od Dołęgi wziął swoje początki."

Czy ktoś wie gdzie i kiedy po raz pierwszy napisano o legendzie powstania herbu Dołęga ? Gzie znajduje się ta publikacja ?
Krzysztof

[Sawicki_Julian]

Witam Krzysztof, na Twoje pytanie podam odpowiedź w linku, jest tam i o mnie, ale czy się coś zmieniło od 2011 roku, myślę że tak, ale na gorsze, pozdrawiam - Julian ;
http://genealodzy.pl/PNphpBB2-printview ... t-45.phtml

[Ander22]

Bardzo ciekawa dyskusja ( jej pierwsza część ). Wynika z niej, że herb Dołęga istniał jeszcze przed panowaniem Bolesława Krzywoustego co podważa wiarygodność tej legendy. Niestety nie znalazłem tam odpowiedzi na moje pytanie tj. gdzie po raz pierwszy ( w którym roku i kto ) opublikowano przytoczoną ( ogólnie znaną i cytowaną na różnych stronach internetowych) legendę herbową herbu Dołęga. Jaka jest najstarsza publikacja w której o niej mowa.

Proszę o pomoc w tej sprawie
pozdrawiam
Krzysztof

[Sawicki_Julian]

Myślałem Krzysztofie ze wiesz kto napisał tą legendę o herbie Dołęga, nawet trochę mi się wydawało dziwne pytanie o legendę, jak ją sam podajesz. Na takie pytanie trzeba szukać u heraldyków najstarszych, zakładając ze król Bolesław Krzywousty żył w latach 1086- 1138. Tu trzeba dodać ze dlatego krzywo usty bo starł się w lesie w pojedynku z niedźwiedziem i ten mu porozrywał twarz. Nie pamiętam nazwiska rycerza który przejął pojedynek z niedźwiedziem na siebie i niedźwiedzia zabił. Wprawdzie pisał w tym czasie u tego króla zakonnik Marcin z Galii ( Francji ) zwany Gal Anonim, ale o herbie Dołęga nie pisał. Takie dzieje starodawne opisywali Stryjkowski, Franciszek Piekosiński, Kojałowicz i na pewno w takim stylu pisał jak ta legenda, pisał Bartosz Paprocki w latach po 1580. trzeba wszystkich przeszukać, a Kacper Niesiecki mógł to samo pisać po kimś ; pozdrawiam - Julian

[pawko223]

Jak wiadomo legenda o powstaniu herbu Dołęga przeplata się z losami rycerza Hugona Butyr. Przydomek Grabia i osiedlenie się Dołęgów w okolicach Bielska, w ziemi płockiej upamiętnia wybitnego przodka Dołęgów.
Wieś Łęg miała odegrać pewną rolę w dziejach pierwszego przodka rodu. W swojej historii rodzinnej wspominali o tym Walenty Lasocki, podkomorzy wyszogrodzki i syn jego Olbracht Adrjan, późniejszy kasztelan inowrocławski. Pierwszy z nich umieścił w swoim rękopisie wzmiankę o rycerzu Dołędze, z domu Pobogów, „który w walnej potrzebie hetmana pruskiego z kuszy zabiwszy, wojska nieprzyjacielskie do wsi Łęga w Płockiem województwie na hak przywiódłszy, szyki pogańskie pomieszał y zwycięstwo królowi zjednał”. Legenda zatem ta sama jak u Paprockiego, lecz bez wzmianki o Łęgu. Wspomniane wzmianki o Łęgu i łączności jego z rodem i herbem Dołęga nie były wytworem ich fantazji, lecz zostały przejęte z tradycji Dołęgów, do którego to rodu należała matka Walentego Lasockiego, z domu Grabska h. Dołęga. Wieś Łęg położona jest w pobliżu miejscowości Prusy w ziemi bielskiej i płockiej.


Paweł

[Ander22]

Panie Julianie, z tego co Pan napisał rozumiem, że domniemywa Pan, że opisał tą legendę ktoś z ww. osób po 1580r.- czy tak ? Ponieważ legenda to czasy panowania Bolesława Krzywoustego ( XI w.) to oznaczałoby, że została spisana dopiero po ok. 500 latach. Jest to wystarczająco długi czas by ktoś kto pisał coś pokręcił .
Panie Pawle, napisał Pan, że " Jak wiadomo legenda o powstaniu herbu Dołęga przeplata się z losami rycerza Hugona Butyr”. Kiedy więc o tym i gdzie ( kto ) po raz pierwszy napisano ? Dalej pisze Pan, że wspominał o legendzie Walenty Lasocki – to jeszcze później niż wskazuje Pan Julian bo w XVII w..
Moje pytanie o pierwszą publikację ( zapiski ) o ww. legendzie są spowodowane pewnym odkryciem, które może wskazywać, że legenda jest z grubsza prawdziwa ale miejsce to miało w zupełnie Innych czasach. Potrzebna mi jest jednak informacja kiedy po raz pierwszy spisano legendę by potwierdzić moją hipotezę , która ma mocne podstawy.
Proszę więc o informację kto wie kiedy po raz pierwszy ( najstarszy znany dokument o tym mówiący ) napisano o legendzie. I jeszcze jedno , jakiej daty jest najstarszy znany dokument w którym jest mowa o herbie Dołęga.
Pozdrawiam
Krzysztof

[historyk1920]

Panie Krzysztofie wg.Encyklopedii Staropolskiej " w zapiskach sądowych już w 1402 roku , była mowa o w/w herbie.
Wciąż jednak nie bardzo wiem gdzie można odnaleźć te zapiski
http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=34467&s=1
(strona 18 )
Pozdrawiam
Marek

[Sawicki_Julian]

Witam Krzysztof, tu wszyscy piszemy sobie po imieniu, ja piszę zawsze tu z pamięci, żeby znaleźć taką zapiskę trzeba ponownie szukać w starych książkach. Trudno mi na teraz powiedzieć ze pierwszy zapis tej legendy był u Bartosza Paprockiego, co potwierdza Paweł , a on zna dobrze się na heraldyce, bo i mnie pomagał kiedyś. Jak coś znajdę to ponownie tu napisze ; pozdrawiam - Julian

PS.- jest ten opis o herbie Dolega ( Dołęga) w książce pt. Herby Rycerstwa Polskiego Na Pięcioro Ksiąg Rozdzielone z roku 1584,autor Bartos Paprocki. i pisze tam tak ze w roku 1578, jest to najstarszy zapis o herbie Dołęga w innej książce też Paprockiego pt . Gniazdo Cnoty, ale zapis tej legendy jest taki sam w książce ; Herby Rycerstw Polskiego. Tam w tej książce do której podaje link, są znaki jako potem zwane herbami od czasów samego Noego i potomków jego, potem przez cesarzy Rzymu do naszych czasów państwa polskiego. Opis o herbie Dołęga jest na stronie 399 i ma on powstać od herbu Jastrzębiec, o tym Jastrzębcu jest legenda u Kacpra Niesieckiego z roku 999 za króla Bolesława Chrobrego w walce z poganami na dzisiejszym Świętym Krzyżu. I jeszcze jedno, ja podaje ten link w programie nowszym tj. Gogle Chrome, bo w starym mi się nie otwiera ta książka.
To tyle co mogę pomóc, są też książki tu blisko, bo w tabelce po lewo ; Biblioteki Cyfrowe.
Podaje link ; http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmeta ... ublication

[Ander22]

Dziękuję za te informacje Markowi i Julianowi – małymi krokami ale idziemy do przodu. Czyli na razie mamy najstarszy dokument w którym jest mowa o herbie Dołęga z 1402r. oraz najstarszy dokument w którym jest mowa o legendzie herbu Dołęga z 1578r.. - dobrze odczytałem ?
Niestety nie udało mi się otworzyć panie Julianie tej publikacji. Czy mógłbyś napisać co napisano na str 399 o herbie Dołęga ?
Pozdrawiam
Krzysztof

[historyk1920]

Panie Krzysztofie oto strony publikacji [strona 399-400]
http://wgrajo.pl/?v=iwhw.jpg
http://wgrajo.pl/?v=ii.jpg

Marek

[Sawicki_Julian]

Krzysztofie, nie ma rzeczy niemożliwych, podaję Ci inny link i są od razu wyszukane strony, w tym strona 399 i inne z tym herbem. Chciałem byś sobie poczytał te księgę ponad tysiąc stron sam, a warto bo wprowadza w tamten świat bardzo stary. Pytasz też czy był inny zapis starszy o tej legendzie niż ten z 1578 roku, możliwe ze byłby, ale może u Latopisców z Rusi. Kiedyś nawet znalazłem taką książkę ze ktoś poprawiał wszystkie herbarze i tychże Latolisców, tyko nie dały się kopiować strony. Ja przeczytałem setki różnych metryk koronnych i litewskich, kodeks dyplomatyczny i wiele różnych książek i nie pamiętam wszystkiego natychmiast i tego tytułu coś w rodzaju spisu wszystkich herbarzy też nie pamiętam. Podaje nowy link, ten w starym programie jest, naciskaj to co na niebieski i wejdziesz do książki, pozdrawiam Julian ;
http://books.google.pl/books?hl=pl&id=h ... ga&f=false

[historyk1920]

Niesamowite !
Różnorodność źródeł co do jednej sprawy, tyle różnych tropów...
Kolejna ciekawostka informacja co do początku powstania szukanego Herbu Dołęga. W/g KACPRA NISIECKIEGO" Herbarz "
http://zbc.uz.zgora.pl/dlibra/docmetadata?id=10711
[strona 375-378 ]
A co najistotniejsze to to iż Jan Długosz w swym dziele "INSYGNIA" napisał iż
DOŁĘGA - Ród wyszły z domu Jastrzębców.
DOLANGA --Ex familia Accipitrum derivata.

Marek

[Ander22]

Dziękuję za kolejne informacje. Z danych na str. 399 wynika, że herb Dołęga znany był już w XIIw. Cyt.”Najznaczniej katalog opowiada..”- czy należy rozumieć , że chodzi tu o to co napisał Długosz w swoim dziele ? Czy to dzieło się zachowało ( jak się nazywa )? Czy wreszcie pisze w nim skąd ma te informacje ? Czy ktoś wie coś więcej na ten temat ? Wg. Długosza herb Dołęga pochodzi od herbu Jastrzębca a to jest sprzeczne z legendą herbu Dołęga gdyż z niej wynika, że herb Dołęga pochodzi od herbu Pobóg.
Tak czy inaczej Długosz żył w latach 1415-1480 więc jest to nadal informacja z XVw. i ws. do legendy jest to napisane ok. 400 lat po rzekomym zdarzeniu i ok. 150 lat przed wspomnieniem o legendzie przez W.Lasockiego . Dla mnie wniosek z tego płynie jeden , że albo legenda jest nieprawdziwa ( przynajmniej w zakresie pochodzenia herbu od herbu Pobóg ) albo Długosz coś pokręcił uważając, że herb Dołęga od herbu Jastrzębca pochodzi. Czy teksty Długosza są wiarygodne ?
Jeśli by przyjąć wersję Długosza to moja hipoteza staje się coraz bardziej prawdopodobna.
Pozdrawiam
Krzysztof

[Michał_Fronczak]

Witam.
Może poniższe informacje coś pomogą.

W książce Józefa Szymańskiego "Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego" napisano, że najstarsza pieczęć z herbem Dołęga pochodzi z 1345 r, a wzmianka w źródłach pisanych z 1402.
Dalej wskazano źródła tych informacji. O pieczęci:
Pieczęć Myślibora sędziego dobrzyńskiego, Bieniak "Heraldyka polska przed dlugoszem" w "sztuka i ideologia xv wieku", Warszawa 1978, s 165-210 (str 187),
Dot. źródła pisanego: Potkański "Zapiski herbowe z dawnych ksiąg ziemskich, przechowywanych w archiwach radomskim i warszawskim", "Archiwum Komisji Historycznej" T 3 1886, s 119-151 (str 126 nr 23).

Pozdrawiam
Michał

[Sawicki_Julian]

Krzysztof, w każdej legendzie jest opisane jakieś zdarzenie, potem może to być upiększana, przy przepisywaniu jak powyżej pisze Ci Marek. Ale ja by trzymał się tego króla Bolesława Krzywoustego i znajdź sobie kiedy była ta wojna z Prusakami i to będzie zbliżona data powstania herbu Dołęga ( może od Łęgu wsi ). A ze pochodzi od Jastrzębca, czy Poboga to chyba tylko skojarzenia heraldyka, albo do Jastrzębca ( który ten rycerz już taki miał herb) dodaje król strzałę, a Jastrzębiec chyba starszy od Poboga ; pozdrawiam - Julian