paterfamilias

gosiagosia2 · Post autor: **gosiagosia2** » sob 27 lip 2013, 12:03

Witam serdecznie,
Czy mogę prosić o przetłumaczenie co oznacza zawód/status społeczny "paterfamilias"? W załączeniu metryka - lewy dolny róg.
http://www.fotosik.pl/pokaz_obrazek/afb ... a3294.html
Z góry dziękuję i pozdrawiam,
Gosia

MonikaNJ · Post autor: **MonikaNJ** » sob 27 lip 2013, 13:42

Witam,
oznacza to - gospodarz.
pozdrawiam monika

gosiagosia2 · Post autor: **gosiagosia2** » sob 27 lip 2013, 14:04

Bardzo dziękuję!
Gosia

akiraq · Post autor: **akiraq** » pn 29 lip 2013, 06:15

oj Moniko...
pater to ojciec, familia to rodzina, a więc "ojciec rodziny"
pozdrawiam; Robert

Bartek_M · Post autor: **Bartek_M** » pn 29 lip 2013, 09:24

akiraq pisze:oj Moniko...
pater to ojciec, familia to rodzina, a więc "ojciec rodziny"

Tak, ale bardziej w znaczeniu: pan domu
http://pl.wikipedia.org/wiki/Pater_familias

- czyli, przenosząc na XIX-wieczne realia, gospodarz. Kontekst (zdjęcie od Gosi) też na taką interpretację wskazuje.

Znacznie rzadziej spotykam "paterfamilias" użyte w znaczeniu: włodarz, szafarz.

MonikaNJ · Post autor: **MonikaNJ** » pn 29 lip 2013, 09:28

Robercie,
nie jestem dobra z łaciny i sama dopiero się uczę; że "ojciec rodziny" uważałam za oczywiste ale znalazłam drugie znaczenie w starym słowniku (niestety teraz jestem na wyjeździe- więc nie mogę podać ani autora ani roku wyd.) "gospodarz". To moja wina powinnam podać oba znaczenia albo się nie wypowiadać.
pozdrawiam monika

akiraq · Post autor: **akiraq** » wt 30 lip 2013, 18:42

hej Moniko, hej Bartku - przepraszam, w żadnym razie nie chciałem się wymądrzać; w istocie masz rację, słownik podaje: "paterfamilias" = ojciec rodziny, głowa rodziny, gospodarz; [ks. dr Alojzy Jougan, Słownik kościelny łacińsko-polski, wyd.III, Poznań 1958]; jakkolwiek w zapisie metrykalnym sugerował bym to rodzinne znaczenie, bowiem gospodarz w rozumieniu tradycyjnym u nas to rolnik na własnej ziemi, nie chłop pańszczyźniany, w Wielkopolsce sołtys "Schulze", dziś pewno powiedzielibyśmy farmer, ale wtedy ksiądz napisał by raczej agricola czy mansuarius, trzeba by właściwie porównać z innymi zapisami w tej księdze, czy to nie jest po prostu określenie osoby osiadłej, żonatej i dzieciatej a więc godnej zaufania; pozdrawiam; Robert

vitoo · Post autor: **vitoo** » pn 15 wrz 2014, 20:37

W rodzinie jednego z moich przodków na 8 urodzeń i 16 chrzestnych utytułowano tym mianem tylko jedną osobą - przy czym podejrzewam, że mógł to być dziadek urodzonego.

Bartek_M pisze:
akiraq pisze:oj Moniko...
pater to ojciec, familia to rodzina, a więc "ojciec rodziny"
Tak, ale bardziej w znaczeniu: pan domu
http://pl.wikipedia.org/wiki/Pater_familias

- czyli, przenosząc na XIX-wieczne realia, gospodarz. Kontekst (zdjęcie od Gosi) też na taką interpretację wskazuje.

Znacznie rzadziej spotykam "paterfamilias" użyte w znaczeniu: włodarz, szafarz.

Czy taki wariant jest możliwy? Jeśli "pater familias" oznaczało często "głowę rodziny" lub "pana domu" w którym mieszkała rodzina, to w moim przypadku niemal z całą pewnością był to dziadek. Czy ktoś jeszcze napotkał to określenie w aktach z XVIII?

pozdrawiam serdecznie,
Witek

Bartek_M · Post autor: **Bartek_M** » pn 15 wrz 2014, 20:57

vitoo pisze:W rodzinie jednego z moich przodków na 8 urodzeń i 16 chrzestnych utytułowano tym mianem tylko jedną osobą

Trzeba wziąć pod uwagę, jak często słowo używano w całej księdze. I w jakim kontekście je użyto (np. w takim, że X ojciec dziecka był parobkiem u Y, który trzyma dziecko do chrztu jako pan/pracodawca X-a).

vitoo · Post autor: **vitoo** » pn 15 wrz 2014, 21:04

Bartek_M pisze:
vitoo pisze:W rodzinie jednego z moich przodków na 8 urodzeń i 16 chrzestnych utytułowano tym mianem tylko jedną osobą
Trzeba wziąć pod uwagę, jak często słowo używano w całej księdze. I w jakim kontekście je użyto (np. w takim, że X ojciec dziecka był parobkiem u Y, który trzyma dziecko do chrztu jako pan/pracodawca X-a).

Dziękuję za szybką odpowiedź!

Nie wiem jaka jest frekwencja w całej księdze ale przynajmniej w tych aktach które przeglądałem, a przejrzałem ich co najmniej z setkę (z jednej miejscowości w około 20 letnim przedziale czasowym), pojawiło się to określenie raczej sporadycznie (może z 3-4 razy). Ojcem dziecka był około 22 letni, świeżo upieczony małżonek i owczarz dworski zamieszkały na folwarku. Zwróciłem na to uwagę bo ów "Pater Familias" zwany był "Niedzielski" lub "Pastuch". W 20 lat później wdowa po nim jest również chrzestną najmłodszej z córek wspomnianego owczarza. Jest to parafia Srock w której jeszcze w połowie XVIII wieku nazwiska bywały nierzadko płynne i nadawane od przezwisk lub zawodów.

Bartek_M · Post autor: **Bartek_M** » pn 15 wrz 2014, 21:41

To przemawia za znaczeniem: włodarz.

vitoo · Post autor: **vitoo** » pn 15 wrz 2014, 22:30

Bartek_M pisze:To przemawia za znaczeniem: włodarz.

Dziękuję za wskazówki! Przy następnej wizycie w archiwum przyjrzę się jeszcze tym określeniom.