Co znaczy słowo - morgan? (morgarz)

[Piotr_Kom]

Witam.
Co znaczy w aktach słowo - morgan? Google nie dają rady ani żaden ze znalezionych poradników genealogicznych.

Piotr Komuński

[Radosław.Konca]

Na tym poziomie ogólnikowości, to można robić co najwyżej kwizy.
W jakim języku napisany jest tekst, w którym tego słowa użyto, w jakim okresie dziejów, miejscu itp...
Bez tego to odpowiedzi kwizowe są cztery:
a) nazwisko
b) imię (a czemu nie?)
c) wymyślne zniemczenie słowa "morgownik"
d) http://pl.wikipedia.org/wiki/Zwi%C4%85zek_morganatyczny

Zacząłbym od punktu d:)

ukłony,

RK

[Krzyś]

Witam

Czy ten wyraz występuje w akcie małżeństwa ?.

Pozdrawiam - Pasik Krzysztof

[Worwąg_Sławomir]

Ad a) Dexter Morgan
Ad b) Morgan Freeman
A na poważnie: poprosimy o skan

[danisha]

A może "morgen"?
Dana

[Worwąg_Sławomir]

A jeszcze morgan - taka rasa konia

[Piotr_Kom]

Witam.
Powyższe propozycje brałem pod uwagę (no może bez Freemana i rasy konia ) ale w tak na szybko znalezionym poniższym skanie aktu urodzenia nr 4 - ostatnie słowo wiersza trzeciego czytam jako " ..stawił się Bartłomiej Mielczarski -morgan- lat dwadzieścia siedem mający ...". Podobnie w akcie następnym nr 5 cytuję: "... stawił się Maciej Lwęderowicz (?) -morgan- lat czterdzieści mający ...".
Ścieżka do skanu:
"http://poczekalnia.genealodzy.pl/pliki/ ... _M_426.jpg"
Jestem przekonany, że widziałem tych aktów o kilka więcej, i nijak mi to słowo się nie kojarzy poza małżeństwem morganatycznym. Znaczy się szlachcic z chłopką ma dziecko???

Piotr Komuński

[Doktor_Ryszard]

Morg al. Morga, z niem. Morgen (ranek), jest to obszar ziemi jaką jeden człowiek może w ciągu dnia skosić lub zorać. W staropolskim języku tłumaczono niemiecki morgen przez wyraz jutrzyna który nie utrzymał się w użyciu. Rozmiary morga były rozmaite; każda prowincya miała swą miarę. Mórg dawny polski koronny równał się 5985 ara, mórg nowy polski, mający 300 prętów, obejmuje 56017 ara, mórg litewski 71226 ara, chełmiński stary 56062 ara, pruski czyli magdeburski, zwany też reńskim ma 180 prętów pruskich i obejmuje 25532 ara, mórg saski (150 prętów) ma 2767 ara, morg wiedeński (Joch) ma 1600 sążni kwadr. czyli 57554 ara. Dziesięcina ma 195 morga nowo–polskiego“.

Do czasu zniesienia pańszczyzny stanowiła wymiar jednodniowej pracy zadawanej parobkowi. W przeliczeniu jedna morga miała ok. 200 lub 300 prętów kwadratowych.


Na ziemiach polskich
1 morga chełmińska ≈ 0,56 ha
1 morga dolnoaustriacka = 0,5755 ha
1 morga nowopolska = 0,5598 ha
1 morga pruska duża = 0,5673 ha
1 morga pruska mała
(zwana też morgą magdeburską) = 0,2553 ha


1 łan = 48 mórg frankońskich ≈ 24,2 ha

[Wiktor_Witek]

morgarz.

Serdeczne pozdrowienia

Wiktor

[Radosław.Konca]

Po zapoznaniu się z tekstem obstawiałbym jednak synonim morgownika. Teren nieomal pruski (der Morgen = mórg, morga), a z kontekstu wygląda na określenie statusu społecznego. W tym akcie sami tacy niższego statusu (żadnego rzemieślnika, ani gospodarza), coby się towarzysko zgadzało.
Czyli w kwizie zaznaczyłem źle:)

pzdr,

Radek Konca

[Worwąg_Sławomir]

Morgarz:
http://dlibra.bg.uwm.edu.pl/Content/176 ... 7_1921.pdf
str 2, na dole
Ks. Alfons Mańkowskii.
Zwyczaje i wierzenia na Polskiej Warmji.
1. Zwyczaje gospodarskie.
Szlachta polska zniknęła na Warmji krotko po okupacji pruskiel, dlatego o jej życiu, zwyczajach i obyczajach nie przechowała sie zadna wiadomosc wśród ludu.
W gburskich wsiach mieszkają sołtysi kielmerzy (od nadanych niegdyś na prawie chelmińskiem posiadlości) i inni gburzy, zwani majątkarzami i gospodarzami. Mniejsi właściciele są to chałupnicy czyli morgarze lub ogrodnicy „dziedziczni”.

[Piotr_Kom]

Rzeczywiście, odnalazłem później kilka lepszych aktów i tam już wyraźniej ostatnia litera wygląda jak "z". Czyli morgarz byłoby właściwym odczytaniem, choć słowo nie było w Szreńsku zbyt popularne, gdyz chyba tylko u jednego proboszcza jest ono w aktach.

Piotr Komuński