Pochodzenie nazwisk (cz.6)

Pochodzenie (etymologia) nazwisk

Moderatorzy: maria.j.nie, elgra, Galinski_Wojciech

Gawroński_Zbigniew

Sympatyk
Posty: 2694
Rejestracja: wt 16 cze 2015, 13:29

Post autor: Gawroński_Zbigniew »

Grada = Gierada == wiano, wyprawa ślubna panny młodej, albo osobiste rzeczy pozostałe po zmarłym = współcześnie: inwentarz!!!

Słowo pochodzi z łaciny: Gerada i dalej przez niemiecki : nhd: gerada i współczesny niemiecki Gerath* = "statki", ruchomości domowe.

Moim zdaniem to od tego powstało to prastare nazwisko. Od którego ze znaczeń? Oczywiście nie wiem. Oczywiście również inne źródłosłowy są możliwe, w tym wyżej podane.

Źródło: Wiedza własna poparta "Słownikiem warszawskim".

* "a" w wyrazie z umlautem.
Awatar użytkownika
Szuwar

Sympatyk
Posty: 240
Rejestracja: czw 11 cze 2015, 09:44

Post autor: Szuwar »

Gierada - Gierałda - Słowniki: SStp

Formy gramatyczne:
lp
M. gierada
B.gierałdę

Etymologia:
śr. łac. gerada, z niem. Gerade

ruchomości pozostałe po matce, przypadające w spadku córkom lub innym kobietom spokrewnionym ze zmarłą; także ogólnie ruchomości pozostałe po zmarłej osobie :

Którą to gierałdę ten nieboszczyk śp. Franciszek legował na barki śp. nieboszczyka Kaźmierza

Tego sie też domagali ażeby gierada nie gineła tym dzieciom, co pozostała po matce ich, a mianowicie chusty, suknia breklestowa, lazurowa katanka podszyta.

ruchomości, które dostaje kobieta wychodząc za mąż, wyprawa
Giérádá Gierada - wyprawa, posag



Wyprawa panny idącej zamąż, nazywana z greckiego parapherna, w prawie miejskiem gerada

Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska

Gerda (gierada) - Wyprawa dziewczyny wychodzącej za mąż (bielizna, pościel, ubrania, sprzęty). Pojęcie pochodzi z mitologii nordyckiej.

Gerda była piękną córką olbrzyma Gymira. Bóg Skirnir pomógł zakochanemu Frejrowi w zdobyciu ręki dziewczyny jego westchnień – Gerdy. Jednak ceną, jaką musiał zapłacić za pomoc w jej zdobyciu, był jego własny miecz. Oddając go Bogu, stał się bezbronny w dniu Ragnarok

Staropolski system prawny/Słowniczek spod dybów

Gierad/Gierat - nazwisko notowane w Polsce od XV w.Od imienia poch. germańskiego Gerwald, od gër ‘oszczep’ + walt ‘panować’.


Znaczenie/pochodzenie nazwiska: Gierada - w grupie nazwisk pochodzących od staropolskiego wyrazu gierada ‘wyprawa ślubna panny’.

A my zmagamy się z nazwiskiem Gradkiewicz

W uzupełnieniu do nazwiska Gradkiewicz

Garda (Grada) czyli garda – Dawczyni Żaru, garda – zasłona, okrywa, ogrodzenie. Także gardzina – dumna, pyszna, pogardliwa – wyniosła, harda – odważna.

Grada – to jest Sprowadzająca Grad, sypiąca gradem, uderzająca i karząca gradem

Grada znaczyło również kobietę o dużym biuście/piersiasta/

źródło - Bogowie Słowian


Takie jest moje skromne zdanie
Gawroński_Zbigniew

Sympatyk
Posty: 2694
Rejestracja: wt 16 cze 2015, 13:29

Post autor: Gawroński_Zbigniew »

Powtórzę. Profesorowie - autorzy słownika warszawskiego raczej wiedzieli co piszą. Napisali konkretnie: Grada = Gierada. Reszta się zgadza.

I to by było na tyle.
michal72

Sympatyk
Mistrz
Posty: 396
Rejestracja: ndz 13 kwie 2014, 21:59

Nazwisko Matalec

Post autor: michal72 »

Witam serdecznie,

W moim drzewie pojawił się bezpośredni przodek o nazwisku Matalec.
Chodzi o XIX wiek, Wołyń. W genbazie występują tylko dwie osoby o takim nazwisku i to właśnie moja rodzina.
Czy ktoś ma jakieś przypuszczenia co do pochodzenia nazwiska?
Czeskie? Chorwackie? a może błąd księdza?

Z góry dziękuję za wszelką pomoc

Pozdrawiam Michał
Awatar użytkownika
historyk1920

Sympatyk
Nowicjusz
Posty: 971
Rejestracja: pn 06 sty 2014, 20:01

Post autor: historyk1920 »

Witam !
W/g znawcy tematu Profesora Rymuta
Nazwisko Matalec / Matal - w grupie nazwisk pochodzących od podstawy Mat-, por. imiona Mateusz, Matyjasz, Maciej; matać , matka.

Pozdrawiam
Marek
michal72

Sympatyk
Mistrz
Posty: 396
Rejestracja: ndz 13 kwie 2014, 21:59

Post autor: michal72 »

Marek,

Dziękuję bardzo za informację.
Przyznał się że skupiłem się na błędzie księdza ponieważ nie znalazłem takiego nazwiska ani w genetyce ani aktualnie w internecie. Nazwisko wymarło.

Pozdrawiam
Michał
Rutar

Sympatyk
Ekspert
Posty: 765
Rejestracja: pt 13 lip 2012, 11:18
Podziękował: 1 time
Otrzymał podziękowania: 1 time

Post autor: Rutar »

Witam,

Mam prośbę o określenie pochodzenia nazwiska

Deyek,Dejek- występujące w parafii Wiskitki.

Pozdrawiam,

Artur
Awatar użytkownika
Szuwar

Sympatyk
Posty: 240
Rejestracja: czw 11 cze 2015, 09:44

Post autor: Szuwar »

Witam !!

Pochodzenie nazwiska Dejek

Podstawy nazwiska to:

deja - człowiek ociężały i niezdarny - Słownik warszawski T -1

Niemiecka nazwa osobowa Dei - K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny t. I

Nazwa miejscowa Deja „rzeka na Bukowinie, dopływ Modlawicy z prawej strony” Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich

Pozdrawiam
Rutar

Sympatyk
Ekspert
Posty: 765
Rejestracja: pt 13 lip 2012, 11:18
Podziękował: 1 time
Otrzymał podziękowania: 1 time

Post autor: Rutar »

Witam,

Dziękuję za odpowiedź.

Pozdrawiam,

Artur
Gawroński_Zbigniew

Sympatyk
Posty: 2694
Rejestracja: wt 16 cze 2015, 13:29

Post autor: Gawroński_Zbigniew »

Nazwiska z grupy Deja.... Dyja... mają przynajmniej jedną więcej podstawę znaczeniową. Nie wymieniona to: śpiewak cerkiewny
Bardzo to koresponduje z regionem z którego pochodzi osoba, o którą pytano.

Na marginesie. Przekopałem wszystkie dostępne mi źródła i nie potrafię odpowiedzieć skąd Rymut znalazł to niemieckie źródełko znaczeniowe.

Źródło: Dejak SSNO I 544; NAp 61 Dyjak.
Dejaczkowic(z) SSNO I 544; NAp 61 Dyjak

To znaczy: Słownik staropolskich nazw osobowych t 1 str 544 oraz Słownik nazwisk odapelatywnych str 61
Tatwacki_Slawomir
Posty: 9
Rejestracja: wt 29 lip 2014, 11:17
Lokalizacja: KIelce i okolice

Post autor: Tatwacki_Slawomir »

Witam
Proszę o podanie pochodzenia nazwisk :
TARWAT (TARWACKI)
WARDA
TUREK
ĆWIELUCH
MAKULSKI
ZEGAREK (ZYGAREK)
SZYMONCZYK (SZYMAŃCZYK)
ZIELIŃSKI

Z góry serdecznie dziękuję
Pozdrawiam
Sławomir Tarwacki
Kubusia210

Członek PTG
Posty: 234
Rejestracja: ndz 19 kwie 2015, 14:51
Lokalizacja: Lubla/Kraków

Post autor: Kubusia210 »

Witam!
Proszę o wyjaśnienie pochodzenia tych nazwisk:
Musiał
Kolbusz
Biskup
Woliński/a
Podgórski/a
Stec
Gajda
Majocha
Madejczyk
Boczar
Liszka
Z góry serdecznie DZIĘKUJĘ :D
Pozdrawiam
Jakub
Jakub Józef Musiał
Awatar użytkownika
Szuwar

Sympatyk
Posty: 240
Rejestracja: czw 11 cze 2015, 09:44

Post autor: Szuwar »

Witam !!!!

Musiał 1548 - w grupie nazwisk pochodzących od podstaw mus-, musz-, por. musieć, muszka, też od niemieckich nazw osobowych Mus, Musch, te od Moyses
od śląskiej nazwy osobowej Musioł ta pochodzi od musieć, czyli: 1. być zmuszonym, koniecznością zniewolonym, 2. być zmuszonym iść, udać się, 3. mieć obowiązek, powinność, 4. należy, trzeba, 5. przypuszczalnie, podobno, prawdopodobnie (zob. tzw. Słownik warszawski, t. II
także od nazwy miejscowej Musza, odnotowaną na terenie byłego powiatu dyneburskiego (zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V

Kolbusz - 1503 od kolba ze staropolskiego ‘fechtunek’, nowsze ‘naczynie laboratoryjne’, też od niemieckiej nazwy osobowej Kolbe lub od niemieckiej nazwy osobowej Kolbenbusch.

Nazwisko można wywodzić od niemieckiej nazwy osobowej Kolbe, ta zaś pochodzi ze średniowysokoniemieckiego kolbe ‘pałka
Kolbe oznaczało także ‘krótko ostrzyżone włosy’
także kolba: 1. rzecz grubo zaokrąglona, 2. przyrząd chemiczny, 3. sadzonka z nasadą, 4. narzędzie do lutowania, 5. kłucie się, fechtowanie się, turniej, zapasy, 6. korba, zob. tzw. Słownik warszawski, t. II

Biskup

Nazwisko odapelatywne od biskup, ‘dostojnik kościelny, zarządzający faktycznie albo nominalnie diecezją, ordynariusz, pasterz
Po raz pierwszy nazwisko Biskup odnotowano na terenie Polski w dokumencie z 1371 roku.
 j.niem. Bischof -dawne biscof
j.grecki - nadzorca,strażnik

Woliński -

Nazwisko można wywodzić od nazwy miejscowej Wolin, wyspa na Bałtyku lub Wolina z byłego powiatu niskiego albo Wolino z byłego powiatu siebieskiego - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII
Można je także wywodzić od imion złożonych typu Wolimir albo od czasownika woleć czy rzeczownika wola. Podstawę nazwiska mogła stanowić także bardzo popularna nazwa miejscowa Wola. Nazwę osobową Woliński

Podgórski

Nazwisko pochodzące prawdopodobnie od określenia pierwotnego miejsca zamieszkania – podgórski 1. leżący u stóp gór albo w sąsiedztwie gór, pochodzący z gór, okolic gór, 2. mieszkający na podgórzu (czyli w kraju u stóp gór położonym) – zob. tzw. Słownik warszawski, t. IV,
. także od popularnej nazwy miejscowości Podgórze, odnotowaną m.in. na terenie byłych powiatów: warszawskiego, błońskiego, włocławskiego, rawskiego, łaskiego, tureckiego, radomskiego, koneckiego, iłżeńskiego - zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VIII


Stec

Nazwisko jest formą pochodną od imienia Stefan. Samo imię Stefan wywodzi się z języka greckiego (od słowa ‘wieniec’), zostało przejęte do łaciny jako Stephanus (M. Malec, Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce, Kraków 1994, s. 325). Por. także nazwę miejscową Stece z byłego powiatu kolbuszowskiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XI
Nazwę osobową Stec odnotowano na terenie Polski w 1554 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II



Gajda - 1536 od gajda ‘dudy’, też ‘grający na dudach’, też ‘niezgrabna noga, człowiek gruby, niezgrabny’.
opracowanie etymologii nazwisk - Ewa Szczodruch
Pochodzenia ukraińskiego (zob. tzw. Słownik warszawski, t. II - hajda: 1. człowiek barczysty, wysoki a niezgrabny, chodzący wielkimi krokami, machający ręką, 2. pędzący stado bydła, wołów, 3. pastuch w górach, 4. dobrze, zgoda, 5. siłą, gwałtem, obcesowo; II. hajdać: 1. huśtać, bujać (np. na ręku), 2. jeść prędko

Majocha - od maj ‘nazwa miesiąca’ od maić
opracowanie etymologii nazwisk - Ewa Szczodruch

Nazwisko proste, od nazwy miesiąca maj (May), być może pierwotnie określenie osoby urodzonej w tym czasie. Maj to także: 1. drzewka, gałązki zielone, zieleń, 2. choinka obnoszona przez dziewczęta wiejskie w drugie święto Wielkanocy, 3. figura ludzka ze słomy obnoszona przez chłopców wiejskich podczas Zielonych Świątek (zob. tzw. Słownik warszawski, t. II
średnio-wysoko-niemieckiego meie ‘maj’, jako określenie czasu albo świąt, festynów obchodzonych w tym okresie, też hipokorystykum. od imion złożonych typu Magana, Magina > Magi > Mai czy Magwald


Madejczyk - 1666 w grupie nazwisk pochodzących od imienia Amadeusz, przejmowanego w języku polskim jako Amadaj, Amadej, Hamadej, Hamadziej (imię pochodzenia łacińskiego, od amare ‘kochać’ + deus ‘Bóg’), też od Matej.

opracowanie etymologii nazwisk - Ewa Szczodruch

A także mada: 1. szlam, muł na dnie, 2. błoto grząskie, 3. wysokie położenie miejsca; madać ‘bawić się, igrać, figlowac’ Słownik warszawski, t. II. także nazwa miejscowa Madej, odnotowaną na terenie byłego powiatu wieluńskiego i wadowickiego – zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V



Boczar - od bok, też od boczyć się.

opracowanie etymologii nazwisk - Ewa Szczodruch

Nazwisko można wywodzić od bok, czyli: 1. lewa albo prawa strona człowieka albo zwierzęcia, 2. brzeg, krawędź, kraj, 3. strona, ubocze, ustronie 4. ściana szybu albo od boczyć, czyli: 1. zbaczać na bok, iść na stronę, 2. stronić, odwracać się, unikać, 3. krzywić się na kogoś, dąsać się, 4. wykrzywiać się na bok, paczyć się 5. buntować się przeciwko komuś, zob. tzw. Słownik warszawski t. I

Liszka

Nazwisko utworzono przyrostkiem - ka

d podstawy lisz-, ta od liszeć (czyli: stawać się lichym, podleć, marnieć) lub licho (1. nie do pary, liczba nieparzysta, 2. zła, niepożądana liczba, przegrana, 3. złe, nieszczęście, bieda, kaduk, diabeł, 4. przenośnie ‘istota mało warta’) bądź lichy (1. nędzny, niepozorny, marny, 2. kiepski, zły, 3. nieprawy, niesprawiedliwy, niegodziwy, 4. słaby, chory, osłabiony) albo od lisz (‘tylko’, przysłówek pochodzenia ukraińskiego) czy liszka (1. lisica, 2. śrubki do ścieśnienia formy w ramie, 3. postać owada, 4. leszczyna, 5. kobiałka), por. także liszni ‘zbyteczny, niepotrzebny’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. II

Potencjalną podstawę nazwiska stanowią także nazwy miejscowe: Lisze z terenu byłego powiatu lwowskiego i popularne na terenie całego kraju Lis(z)ewo Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V

Pozdrawiam
Ostatnio zmieniony śr 12 sie 2015, 22:44 przez Szuwar, łącznie zmieniany 1 raz.
Skoczny_Kacper
Posty: 1
Rejestracja: śr 12 sie 2015, 16:25

Post autor: Skoczny_Kacper »

Witam,

Mam prośbę o określenie pochodzenia nazwiska

Strzelczyk,
Minnich,
Rojek,
Bamberski,
Kordasiewicz

Dziękuję za odpowiedź.
Awatar użytkownika
marzanna62

Sympatyk
Nowicjusz
Posty: 809
Rejestracja: czw 06 sie 2015, 19:39

Post autor: marzanna62 »

W nawiązaniu do wątku o pochodzeniu nazwisk prosze o wyjaśnienie:
nazwisko Rzemieniec

widzaiłam je tez w formie meskiej Rzemieńczykw aktach ślubu i podobno taki przyrostek czasem dodawali do nazwiska młodego kiedy żył ojciec młodego Rzemieńca. Czy któs moze potwierdzić tę informację z pannami jest jasne były "owne" lub "anki" w zależnosci od formy nazwiska ale czy w przypadku kawalerów przy słubie tez dodawano końcówki. Dodam ze forma z "-czyk" wystepuje tylko w kilku aktach częsciej jest normalne nazwisko.

Marzanna
Marzanna

Szukam nazwisk Rzemieniec, Rzemieniecki itp
Zablokowany

Wróć do „Pochodzenie nazwiska”