Hortulan aulicus - zagrodnik dworski? Jak to tłumaczyć?

[Cirdan]

Dzień dobry,

trafiłem dziś w akcie na zapis "hortulan aulicus". Wiem, co każde z tych słów znaczy osobno - ale jaki stan określają w zestawieniu?

Rok 1892, parafia Grzymałów

Pozdrawiam
Piotr Sułek

[slawek_krakow]

Dzień dobry,

trafiłem dziś w akcie na zapis "hortulan aulicus". Wiem, co każde z tych słów znaczy osobno - ale jaki stan określają w zestawieniu?

Rok 1892, parafia Grzymałów

Pozdrawiam
Piotr Sułek

Raczej ogrodnik.

[ROMAN_B]

Witam.

Ogrodnik dworski ( pałacowy ) według mnie po łacinie "hortulanus aulicus".
Ogrodnik dworski, to osoba zajmująca się ogrodem znajdującym się na terenie dworu, pałacu. Byli to fachowcy od ogrodnictwa.

W 1913 roku w Krakowie wychodził „Informator. Uniwersalny Organ Informacyjny”. W numerze 9 z 20 marca 1913 roku ukazała się informacja o wolnych posadach, były to ogłoszenia o zatrudnieniu „Ogrodnika dworskiego”. Pierwsze ogłoszenie brzmiało:
1). „Ogrodnik dworski, znający się na sadownictwie,
warzywnictwie i pierwszorzędnem kwieciarstwie, potrzebny
od 1 kw ietnia do Zarządu ogrodu Szczerzec, K. Niemirowa”.

2) „Ogrodnika na ordynaryę przyjmie pewien dwór.
Płaca 240 K. rocznie, 12 korcy ordynaryi, 16 korcy
ziemniaków lnb 1/4 morga nawożonego pola pod takowe,
mieszkanie, opał etc. — Posada od 1/4. — Odpisy świadectw
wraz z 20 hal. marką pocztową do Redakcyi.”

Moim zdaniem powyżej zamieszczone ogłoszenia o zatrudnieniu „Ogrodnika dworskiego” dają pewien obraz na temat zawodu ogrodnika.

Może ktoś przytoczy inne znaczenie pojęciowe zawodu „ogrodnik dworski”.

Pozdrawiam – Roman.

http://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/334665/ ... 13_009.pdf

[Szuwar]

Witam

hortulanus – dokładne określenie ważności we wsi; ogrodnik; zagrodnik (właściciel chałupy z kawałkiem ziemi, właściciel chałupy z kawałkiem ogrodu, chałupnik – właściciel chałupy), chłop bezrolny, rataj, robotnik wiejski nie posiadający własnego pola ani inwentarza
Zagrodnik (łac. hortulanus) – chłop posiadający dom i gospodarstwo o obszarze nie większym niż 1/4 łana. Z racji posiadania skromnego kawałka ziemi, w odróżnieniu od kmieci, nie byli w stanie wyżywić całej rodziny, z tej racji stawali się podstawową siłą najemną na wsi.

Kategoria ludności chłopskiej określana mianem zagrodnik występowała od XIII w. Zagrodnik posiadający chałupę i niewielki kawałek ziemi do czasu likwidacji pańszczyzny obciążony był wykonywaniem darmowej pracy na rzecz pana maksymalnie do 3 dni w tygodniu. Niektórzy z zagrodników oprócz pracy w polu zajmowali się rzemiosłem. Spośród zagrodników rekrutowała się służba folwarczna.

hortulana – żona zagrodnika

"hortulan aulicus" zagrodnik dworski

Inne określenie

dominikalista - chłop użytkujący zagrodę i niewielką działkę roli, zobowiązany do pańszczyzny pieszej; zagrodnik dworski

Pozdrawiam

[ROMAN_B]

Witam ponownie.

Piotrze, szkoda, że nie podałeś w jakim zaborze znajdowała się parafia Grzymałów w 1892 roku oraz z jakiego aktu pochodzi informacja. Pytasz co znaczy pojęcie „hortulan aulicus”, które znajdowało się w akcie pochodzącym z 1892 roku. Pojęcie to jest w języku łacińskim. W Królestwie Polskim akta metrykalne w tym czasie były prowadzone w języku rosyjskim. Na ziemiach polskich wchodzących do zaboru pruskiego były prowadzone w języku niemieckim. Tak więc, pozostaje nam Galicja – zabór austriacki. W Austrii i na ziemiach polskich będących w tym czasie pod zaborem austriackim, zgodnie z rozporządzeniem cesarskim akta USC były prowadzone w języku łacińskim. Wynika z tego, że metryka z 1892 roku, z której pochodzi wpis „hortulan aulicus” pochodzi z zaboru austriackiego. Księgi urodzonych zawierały następujące rubryki: datę urodzin i chrztu dziecka (rok, miesiąc, dzień), jego imię, płeć i status (małżeńskie, pozamałżeńskie), imiona i nazwiska rodziców i ich wyznanie, imiona i nazwiska rodziców chrzestnych i ich zawód. Do ksiąg zaślubionych wpisywano dane dotyczące przebiegu ceremonii oraz jej uczestników: datę ślubu, personalia nupturientów (imiona, nazwiska, wyznanie, wiek, stan cywilny, numer domu) oraz świadków (imiona, nazwiska, zawód). We wpisach do ksiąg zmarłych uwzględniano: rok, miesiąc, dzień, datę śmierci, numer domu, imię i nazwisko zmarłego, jego wyznanie, płeć, wiek, rodzaj choroby lub przyczynę śmierci, która wpisywana była zgodnie z diagnozą lekarza. Taki formularz obowiązywał faktycznie przez cały okres zaboru austriackiego. Zatem, co oznacza wpis w metryce "hortulan aulicus", ale w jakim akcie? Z powyższego wynika, że określenie „hortulan aulicus” nie odnosi się do statusu społecznego tylko do rodzaju zawodu wykonywanego przez osobę tak nazwaną. Zatem, "hortulan aulicus", to ogrodnik dworski ( pałacowy ).

Hortulanus – ogrodnik; Aulicus – dworzanin. Razem powinno znaczyć ogrodnik dworski ( może pałacowy ) - zawód.

Hortulan - ogrodnicy; Aulicus - dworzanin. Razem powinno znaczyć - ogrodnicy dworscy.

Oczywiście jest to moja opinia.

Pozdrawiam – Roman.

[Bartek_M]

Samo słowo hortulanus oznacza zagrodnika lub ogrodnika. Na podstawie własnych doświadczeń przychylam się do interpretacji Romka, choć należy się też liczyć ze znaczeniem "zagrodnik dworski" (jeden z chłopów folwarcznych mających zagrodę). Po prostu trzeba zbadać słownictwo, którym posługiwał się pleban - czy takich "hortulanów" było w miejscowości więcej, czy tylko jeden-dwóch.

[Cirdan]

Wynika z tego, że metryka z 1892 roku, z której pochodzi wpis „hortulan aulicus” pochodzi z zaboru austriackiego.

Doskonała dedukcja

http://agadd.home.net.pl/metrykalia/301 ... 5_0056.htm
akt nr 51