Pochodzenie nazwisk (cz.7)

[bkazana]

Dzień dobry

Czy ktoś z Państwa mógłby mi pomóc w ustaleniu etymologii nazwiska Kazana? W moich rodzinnych stronach jeszcze w połowie XIX w. obowiązywał dwojaki zapis tego nazwiska. W aktach metrykalnych te same osoby widnieją nawet czasami pod nazwiskiem Kozana i Kazana. Jednocześnie, w innego rodzaju dokumentach, np. spisie ludności Woli Mieleckiej z 1852 roku wśród mieszkańców pojawiają się zarówno Kazanowie, jak i Kozanowie, choć, jak się domyślam, mieli wspólne korzenie. Skąd może jednak wywodzić się to nazwisko i co oznacza?

Pozdrawiam
Bartosz

[mmaziarski]

W najstarszej księdze ślubów 1762-1777 z Mielca występuje tylko nazwisko Kozana.Patrz 1765 r.
Materiały źródłowe do historii Mielca i regionu.
Późniejsze zapisy Kozana lub Kazana to tylko błąd zapisującego gęsim piórem księdza lub
błąd odczytującego akt.

[bkazana]

Dziękuję za odpowiedź. To ostatecznie wyjaśnia oryginalne brzmienie nazwiska.

Czy ma Pan bezpośredni dostęp do księgi ślubów, o której Pan wspomina? Być może będzie mi Pan mógł pomóc w ustaleniu kilku informacji.

Śledząc losy przodków najdalej dotarłem do Jana Kozany (ur. ok. 1781 r., zm. 1847). W 1808 r. wziął w Mielcu ślub z Małgorzatą Rymanowską (jej rodzicie: Wawrzyniec Rymanowski i Marianna Pyż). Niestety nie wiadomo mi nic o przodkach Jana Kozany.

Będę wdzięczny za każdą informację.

[ROMAN_B]

Witaj!

Według portalu Moikrewni.pl w obecnych granicach Polski mieszka około 798 osób o nazwisku Kazana. Natomiast osób o nazwisku Kozana jest tylko 48. Tak więc nazwisko Kazana jest nazwiskiem rzadkim a nazwisko Kozana bardzo rzadkim.
http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/kazana.html
http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/kozana.html

Według etymologii opracowanej przez p. Ewę Szczodruch na portalu Genealogia Stankiewicze z przyjaciółmi nazwisko Kazana i Kozana ma następującą etymologię:
Nazwisko Kazana.
„Kazana - od podstawy kaz-, por. kazać ‘wydawać rozkaz, polecenie’, dawniej ‘wygłaszać kazanie’, kazić , dawniej ‘kalać, psuć’, także od imienia Kazimierz.”.
http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=807 – Kazana
Nazwisko Kozana.
„Kozana – od Koza.”
http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=809 – Kozana

Jak zauważyłeś nazwisko Kazana ma inną genezę niż nazwisko Kozana. Pierwotnie nazwisko Kazana i nazwisko Kozana były przezwiskiem i odnosiły się do konkretnej osoby. Czy jest to jedno i to samo nazwisko [ przezwisko ], trudno powiedzieć. Może być to jedno nazwisko, tylko które z nich jest prawdziwe? Czy jest to nazwisko [ przezwisko ] Kazana czy jest to nazwisko [ przezwisko ] Kozana? Każde z nich ma inną etymologię i zapewne w małej społeczności; np. wsi, osady; osoba nazwana konkretnym przezwiskiem musiała mieć jakieś cechy, które spowodowały, że została w taki sposób nazwana. Jak wiesz przezwiska były stosowane w celu odróżnienie jednej osoby od drugiej osoby. Tak więc miały ogromne znaczenie przy identyfikacji osoby w grupie społecznej, np. wsi, osady. Wspominasz, iż w „spisie ludności Woli Mieleckiej z 1852 roku wśród mieszkańców pojawiają się zarówno Kazanowie, jak i Kozanowie”. Mogą to być dwie różne rodziny o różnych nazwiskach, które nie muszą być ze sobą spokrewnione. Druga możliwość jest taka, że jest to jedna i ta sama rodzina wywodząca się od jednego przodka, którego we wsi nazywano Kazana lub Kozana. Aby stwierdzić czy jest to jedna rodzina czy dwie rodziny trzeba by przeprowadzić kwerendę genealogiczną oraz porównać zapis graficzny nazwiska na przestrzeni czasu konkretnej osoby. Oczywiście może to być błąd pisarski ale to też trzeba sprawdzić w metrykach. Jeśli osoby o nazwisku Kozana i Kazana wywodzące się z tej samej miejscowości wiedzą i uznają, że są krewnymi to sprawa jest raczej prosta? Tylko trzeba ustalić, które przezwisko był pierwsze.

Nazwisko Kazana i Kozana mogą być utworzone paradygmatycznie za pomocą końcówki rodzaju żeńskiego -a od przezwiska lub/i nazwiska Kazan i Kozan. Niewykluczona jest też derywacja fleksyjna: Kazan > syn Kazana. Tak więc mogła to być pierwotnie forma genetywna utworzona za pomocą genetywnego formatu -a. Inaczej mówiąc są to nazwiska typu dopełniaczowego. Nazwiska dopełniaczowe z pochodzenia należą do nazw osobowych zależnościowych i są tworzone od imienia lub nazwiska ojca wyrażenia: syn Kazana > Kazana – od nazwiska Kazan, syn Kozana > Kozana – od nazwiska Kozan. To tylko moja hipoteza.

Słownik najstarszych nazwisk polskich na stronie 64 notuje nazwisko Kazan i tak o nim mówi:
„KAZAN < i. pch. Kazan : i. stpdw. Kazimír 1416, odim.”.
Zapis ten oznacza, że nazwisko to pochodzi od imienia Kazan a ono od staropolskiego dwuczłonowego imienia Kazimir i było notowane w 1416 roku, nazwisko odimienne. Słownik ten nie notuje nazwiska Kozan.
W kwestii nazwiska Kazana na koniec dodam, że na obszarze dawnej Polski mieszkała ludność pochodzenia tureckiego. W języku tureckim istnieje słowo kazan ‘kocioł’. Może jest to ścieżka do pochodzenia nazwiska Kazana?

Etymologia nazwiska Kozana zakłada, że pochodzi ono od apelatywu koza. Są takie nazwiska jak Koza, Kozan, Kozon i inne tego typu. Według mnie nazwisko to mogło mówić, że jego właściciel mógł być hodowcą lub pasterzem kóz lub/i jego cechy fizyczne, psychiczne mogły mieć jakiś związek z kozą.
Wspomniałeś, że nazwisko Kozana występuje w Woli Mieleckiej. Wola Mielecka leży nieopodal Mielca. Mielec znajdował się w zasięgu osadnictwa wołosko – ruskiego. Wołosi to pasterze pochodzący mniej więcej z terenu obecnej Rumunii. W Krakowie w 1892 roku nakładem G. Gebethnera i Spółki ukazało się opracowanie Dr Antoniego Józefa Rolle pt. Pamiętnik Delegatów Kamienickich. Po insurekcji kozackiej. – Bakota jako stolica Ponizia. Państwo Wołodyjowscy. Powstanie nazwisk rodowych u ludu Małoruskiego. Na stronie 394 w rozdziale „Powstanie nazwisk rodowych u ludu Małoruskiego” wymienione jest nazwisko Kozan, które określane jest jako rumuńskie [ wołoskie ]. To też moja hipoteza o pochodzeniu nazwiska Kozana.

Może informacje zebrane przeze mnie i opisane powyżej przydadzą Ci się w badaniach genealogicznych Twojej rodziny.

Pozdrawiam – Roman.

[mmaziarski]

Nawiązując do mojej wypowiedzi szukaj na :
http://nukat.edu.pl/search/query?match_ ... heme=nukat
Ponadto jak popatrzysz na skany aktów metrykalnych
http://geneteka.genealodzy.pl/index.php ... te=&exac=1
to zauważysz ,że w jednej rodzinie nazwisko jednych dzieci jest Kozana a drugich Kazana.
Wg obecnego prawa aby powrócić do własciwej formy nazwiska to trzeba przeprowadzić postepowanie sądowe.
Ponadto można sprawdzać numer domu.

[bkazana]

Panowie, dziękuję uprzejmie za wyczerpujące informacje. Wiele wyjaśniają.

Zakładam, że rodzina Kazanów/Kozanów to jedna rodzina - okręg mielecki jest stosunkowo nieduży, prawdopodobne wydaje się więc, że była to jedna rodzina, w której z jakichś względów - być może prozaicznych, o czym wspomina mmaziarski - nastąpił podział na Kazanów i Kozanów. W informacjach zawartych na genealodzy.pl w spisach metrykalnych czasami te same osoby są wpisane jako Kazana lub Kozana. Do pokolenia mojego prapradziada (Piotr Kazana, 1863-1932) nazwisko jest zapisywane na dwa sposoby, choć może to raczej wynikać z błędnego w odczytaniu ręcznego pisma w starych dokumentach, bo zachowało się wiele wzmianek o dziadku Piotrze ze względu na jego działalność społeczną w Mielcu i tam zawsze widnieje jako Kazana. Jeśli nastąpiło rozróżnienie w ramach rodziny, to raczej w pokoleniu jego dziadka Jana Kazany (1781-1847), najczęściej wymienianego jako Kozana (choć w tym wypadku opieram się jedynie na informacjach znalezionych w internecie). To jednak oczywiście moje domysły, niepodparte doświadczeniem w prowadzeniu badań genealogicznych.

W odniesieniu do nazwiska Kozana, bardzo interesujący jest trop wołosko-ruski. Pisząc o spisie ludności z 1852 r. miałem bowiem na myśli właśnie Mielec (jako Wolę Mielecką potraktowano w tym spisie miasto Mielec i przylegającą wówczas do miasta wieś Cyranka). Najstarsze znane mi dokumenty (patrz - podana przez mmaziarskiego - najstarsza księga ślubów 1762-1777) potwierdzają, że rodzina Kozanów jest związana z Mielcem co najmniej od poł. XVIII w. (w spisie nie pojawia się nazwisko Kazana). Jest niewykluczone, a może wręcz bardzo prawdopodobne, że to przybysze ze wschodu, o których pisze Roman.

Jeszcze raz dziękuję.

[Alik_Bydzia]

A nazwisko JOACHIMIAK - przodkowie mieszkali w okolicach Żnin - Janowiec Wlkp. - Kcynia
Poproszę o informacje na maila achim@go2.pl

[Nanuk01]

Witaj Marku !
Nazwisko Piller pochodzi od piła - pilić

Pozdrawiam
Marek

Większej bzdury dawno nie czytałem!
https://en.wiktionary.org/wiki/piller

Waldemar

[Ewa_Szczodruch]

Witam

Joachimiak - od imienia Joachim. Imię pochodzenia hebrajskiego, od Jehojaqim oznaczające pierwotnie ‘Bóg wzmocni, podniesie’. W Polsce znane od XIV wieku. W średniowieczu realizowane jako Joachym, Achym, Jachym, Jochym, na Kresach Wschodnich Jakim, Ochym, Ofim.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

[Gawroński_Zbigniew]

Witaj Marku !
Nazwisko Piller pochodzi od piła - pilić

Pozdrawiam
Marek

Większej bzdury dawno nie czytałem!
https://en.wiktionary.org/wiki/piller

Waldemar

To jest cytat z opracowania p Ewy Szczodruch, dostępnego na portalu "Stankiewicze", opartego w całości na m. in. Rymucie i jego "Nazwiskach Polaków".

-=-=--=-=-=-==

Zbigniewie, bardzo dziękuję. Zastanawia mnie to, że to nazwisko występowało tylko w Małym Płocku, wszyscy Bocie są ze sobą spokrewnieni, jest ich w Polsce około 270.
Czy mógłbym prosić o informację w jakim języku słowo "Boć" ma takie znaczenie? W hebrajskim?
Pozdrawiam
Sławomir

Tak, to jest z jidisz. Ponadto rdzeń "boc'" ma inne znaczenia kaukaskie. Osetyńskie boc' = miękki, zniewieściały
Czeczeńskie boc', bacbiec' = to tzw etnik, nazwa ludu wewnątrz Czeczenów i Osetyńców, obecnie zamieszkały w okolicach m. Zemo-Ałwani i Ahmet.

[Urszula_Pogoń]

Bardzo proszę o wyjaśnienie pochodzenia i znaczenia nazwiska Pidanty. Było i jest dość rzadkie. Z góry dziękuję

[Sofeicz]

"Pidanty - (z fonetyką ukraińską) od imienia Teodor, notowanego w Polsce od XIII wieku, pochodzenia greckiego Theódoros, to od theós ‘Bóg’ + doron ‘dar’. W okresie staropolskim byłow też adaptowane jako Czader, Czador. Na Kresach Wschodnich używane były też formy wschodniosłowiańskie tego imienia Chodor, Fiedor, mołdawski Todor, Tader."

http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=759

[Gawroński_Zbigniew]

Ukraińskie imię męskie Piedan (Педан) = Teodor jest niewątpliwie jedna z podstaw znaczeniowych nazwiska Pidanty.

Przy okazji podaje trochę wariantów tego imienia. To tylko niektóre wszystkich jest chyba ze sto: Феодан; Феодор; Фёдорка, Федя, Федюка, Федюля, Федюня, Дюня, Федюся, Дюся, Федюха, Федюша, Федяйка, Федяка, Федяня, Федяхя, Федяша, Федора, Теодор, Сидор (Сидор), Тодор, Тео, Тедар.

Jest inna możliwa etymologia nazwiska Pidanty. Poniekąd bardziej pasująca do pani nazwiska...

pėda, acc. sg. pėdą 3 p. a. "stopa; odciśnięty ślad stopy, trop zwierzęcy", SD
«stopa wyrażona nogą» (pėdomis adv. "w ślad, śladem"). Odpowiednik łot. pėda
"podeszwa; ślad nogi, stopy; stopa jako miara długości", pėdu mėrs "calówka", linu pėda
"wiązka, garść lnu", arklą pėda "drewniana podstawa sochy", mastą pėda "osada masztu".
Obok tego pėdas 1. "ślad stopy a. kopyta", 2. "snop zboża", SD «kopyto wyrażone na
ziemi, stopa kopytna»; pėdė "luśnia, drążek podtrzymujący drabinę wozu". Por. łot. pėds
"ślad stopy", stpr. peadey EV "skarpety, Sacken". — Drw. įpėdin (zob.), pėdelė SD
«soszka» ["podpórka"], pėdelė kojos SD «kula na ktorey chory na nogi chodzi», pėdulas
"o białych nogach (np. koń)" pėdžia "rosochaty słup żurawia studziennego", SD «podpora;
socha rosochata do podparcia» (n. m. Pėdžiai 3x, Pedlskiai 2x). Por. łot. papėdis "pięta;
obcas w bucie". Cps. pėdsakas "ślad, trop" (por. łot. pėdsaką "tropienie", pėdsaku darlt
"iść tropem"), pėdsakis m. "pies tropiący", SD pėdsake «pies łowczy, ogar», pėdsekys
"tropiciel; tropowiec" (zob. sekti I), n. m. Pūstapėdziai. Vb. denom. pėdinti pot. "kroczyć,
sunąć" (nupėdinti "odejść pomału"), pėduoti "zostawiać ślady; dreptać, deptać". —

Od powyżej cytowanego za słownikiem profesora Smoczyńskiego zakresu znaczeniowego słowa pochodzenia litewskiego, łotewskiego, żmudzkiego, kuryjskiego, wschodniopruskiego i kilku innych nazwisko Pidanty i kilkadziesiąt podobnych wywodzonych jest na rosyjskojęzycznych portalach zajmujących się etymologią nazwisk. W dialektach wschodniopruskich ponadto pid/pist = nosić; pidas, pidonas = tragarz; pidit = taszczyć dźwigać, tachać.

Pozdrawiam pięknie.

[Mariok]

Witam,
Proszę o wyjaśnienie znaczenia i pochodzenia nazwisk: Kapra,Gawidon, Karcz oraz Pałyga.

Nazwiska te były już w XVIII wieku w parafii w Wysokienicach.

Z góry dziękuję.

Pozdrawiam

[Ewa_Szczodruch]

Witam

Podaję za Rymutem:

Gawidon - od imienia Gaweł. Imię, znane w tej formie od XIV wieku, stanowi słowiańską przeróbkę imienia Gaulus.

Kapra - od podstawy kopr-, por. koprawy ‘cierpiący na cieczenie z oczu’, od kapra 'pniak', z czeskiego kapra ‘kropla.

Karcz 1370 - w grupie nazwisk pochodzących od karcz ‘pniak pozostały po ścięciu drzewa, też w niektórych formach od kark.

Pałyga 1630 - od pałyga 'wzgórze'.