Zapisy o chłopskich osadnikach / kolonistach?

[malol]

Czy migracja chłopów na nowe osady / kolonie była gdzieś spisywana w pierwszej połowie XIX wieku? Mój pradziad Walenty Małolepszy w 1820/1821 opuścił z rodziną wieś Krasice w parafii Mstów i osiedlił się w kolonii Ewnia dopiero co zasiedlanej leśnej osadzie w parafii Żytno. Niedaleko bo to tylko 20 km na północny wschód.

Czy ktoś mógł odnotować wtedy opuszczenie Krasic przez Walentego lub jego przybycie na nowe miejsce?

A Ewina (przed 1820 Niebyła) to osada leśna na północny zachód od Żytna. Osadę tę zapisał w testamencie Józef Hiacynt Siemieński (1750 - 1819) swojej żonie, Ewie ze Skórkowskich (1770 - 1828), h. Jelita. Od nowej właścicielki Ewy pochodzi prawdopodobnie nazwa kolonii.

Pozdrawiam,
Zbyszek

[Gashlug]

Migracja była tak powszechna, że chyba nikt by nie nadążył z notowaniem. Przynajmniej ja się nie spotkałem z żadnymi spisami, ale zapewne wielu genealogom by ułatwiły poszukiwania

[majkuss]

Nie do końca rozumiem co masz na myśli, Zbyszku. Żadnych specjalnych ksiąg czy nawet list w związku z powstawaniem nowych osad prawdopodobnie nie było. Fakt przeprowadzki, a właściwie spisanie praw i obowiązków pomiędzy kolonistą, a właścicielem ziemi, którą zasiedlał bywał spisywany u notariusza (nie wiem czy za każdym razem, ale mam takie dokumenty dotyczące moje rodziny). Ponadto, prowadzono księgi ludności, w których mógł zostać zapisany kolonista wraz z rodziną, a przy tym z informacją skąd przybył, a właściwie, do których ksiąg ludności był zapisany przedtem. Niestety, często nie dbano o wpis do takich ksiąg i nie odzwierciedlały one faktycznego spisu mieszkańców danej miejscowości.

[jart]

Moim zdaniem taka ewidencja mogła być prowadzona, ale nie musiała (obstawiałbym wręcz że jej nie było). Dodatkowo, w tym przypadku odległość była niewielka.
Na Twoim miejscu sprawdziłbym "kontekst geograficzny" - co to były za wsie, czy należały do jakichś dóbr, kto był właścicielem, czy zachowały się jakieś akta tych majątków (lustracje/inwentarze?), czy w tym okresie ulegały jakimś zmianom/działaniom administracyjnym, itd.
No i ważne pytanie - zakładając (hipotetycznie) że znalazłeś papiery o które Ci chodzi - jakich informacji będziesz w nich szukał? (bo to że się przenieśli stąd - tam i kiedy to już chyba wiesz?).
Osada leśna - czy jest jakiś kontekst? (tzn czy znalazłeś; budnicy, smolarnia, inny przemysł drzewny, wyręb lasu celem pozyskania ziemi uprawnej itd.)

Czym innym są "zorganizowane" (?) przenosiny na dalsze odległości. Mam u siebie przypadek, że w drugiej połowie XIX w. rodzina wędruje z powiatu sejneńskiego pod Warszawę. Osiadają na gruntach po rozparcelowywanym majątku pewnego hrabiego (sporym majątku). Wyobrażam sobie że mogła to być jakoś zorganizowana odgórnie akcja - przesiedlenie z jednych dóbr (rządowych?) do innych, być może nawet była o tym wzmianka w gubernialnym Dzienniku Urzędowym (nie znalazłem), może pilotowała proces jakaś instytucja.
No i w księgach gminy, w kolumnie "poprzednie miejsce zamieszkania" odnalazłem zapis:
"wieś Kadaryszki powiatu sejneńskiego, Augustowskiej Gubernii, na podstawie dokumentu o zmianie miejsca zamieszkania 1853 r. №1075" (samego dokumentu jeszcze nie znalazłem).

To trochę inny okres i inne realia niz u Ciebie, ale może komuś taki trop się przyda.

[malol]

Dzięki za wszystkie podpowiedzi.

Nie szukałem jeszcze aktów notarialnych chłopskich przodków. Do tej pory jedynie trafiłem na akty notarialne sławetnych przodków (młynarzy i mieszczan), których było stać na opłatę notariusza. Nie wiem czy chłopi spisywali akty notarialne na początku XIX w. ale sprawdzę to w AP w Częstochowie.

Walenty był rolnikiem gospodarzem w 1820 przed opuszczeniem Krasic, więc musiał się jakoś pozbyć swojego gospodarstwa. Czy spisał akt notarialny sprzedaży, czy też może ekonom dworski odnotował wygaśnięcie dzierżawy? Mało prawdopodobne. A jak trafił do Ewiny to musiał dostać kawałek ziemi i to może też ktoś spisał we dworze.

Wyjaśnię czemu poszukuję takich dokumentów. Otóż szukam czegokolwiek na temat pradziadka bo z metryk ksiąg parafialnych Mstowa i Żytna nie mogę odczytać jego rodziców. W akcie ślubu Walentego w Krasicach natrafiłem na ich wyraźnie poprawiane (zmienione?) imiona. Akt ślubu z 16.01.1808 https://familysearch.org/ark:/61903/3:1 ... cc=2115410 . W akcie ich imiona poprawiono na Mikołaj i Katarzyna. Przeglądając wszelkie akta z tego okresu nie trafiłem ani w parafii Mstów ani w sąsiednich parafiach na takie małżeństwo Małolepszych. Jest tam za to w Krasicach i sąsiednich Chmielarzach bardzo wielu innych Małolepszych, ale puzle jakoś mi się nie układają.

Znalazłem metrykę chrztu w 1787 w okresie "walentynkowym" więc jest to prawdopodobnie jego akt chrztu. Ale tym razem metryka jest mocno nadgryziona zębem czasu: https://familysearch.org/ark:/61903/3:1 ... cc=2115410 (w lewym górnym rogu). Brakuje imienia ojca, a imię matki to Urszula. Może to wskazywać na małżeństwo Feliks i Urszula z sąsiedniej wsi Chmielarze. Niestety kwerenda wszystkich dzieci i potencjalnego rodzeństwa nic nie dała. Walenty nie był ani świadkiem na ślubach Małolepszych ani chrzestnym ich dzieci. Nic mi się nie łączy, więc postanowiłem zapytać o jakieś ślady jego przeprowadzki. Może będzie tam napisane Walenty syn ... i ...

Jeśli się urodził w 1787 to powinien być (albo jego rodzice) w spisie ludności woj. krakowskiego z lat 1790/91, ale niestety w spisie parafii Mstów nie ma wsi Krasic i Chmielarzy.

Pozdrawiam



* Moderacja (c.k) Zgodnie z Regulaminem prosimy o podpisywanie swoich postów przynajmniej imieniem. Jeżeli każdorazowe podpisywanie postu jest kłopotliwe, wtedy można ustawić automatyczny podpis.
Instrukcja jak to zrobić

[jamiolkowski_jerzy]

Znalezienie dokumentów notarialnych jest bardzo mało prawdopodobne z prozaicznego powodu. Poza nielicznymi enklawami np w Książacy w Łowickiem chłopi nie mieli wtedy ziemi na własność
https://pl.wikipedia.org/wiki/Uw%C5%82a ... w_w_Polsce
Ale nie można oczywiście wykluczyć ze w przypadki Krasic nie było takiego wyjatku. Warto poszukac historycznych opracowań dotyczącvch struktury własności w tej okolicy.
Pozdrawiam

[majkuss]

Wydaje mi się, że brak prawa do posiadania ziemi przez chłopów nie wyklucza możliwości zawierania umów przed rejentem. Pewnie były to przypadki rzadkie.
Moi przodkowie zawarli z dziedzicem kontrakt wieczysto-dzierżawny. Działo się to przy zakładaniu przez dziedzica nowej kolonii. Kontrakt określał wielkość i położenie dzierżawionej ziemi, wysokość czynszu, początkowe ulgi i inne przywileje oraz ilość materiałów na budowę domów przekazanych przez dziedzica. Działo się to w 1846 roku, na terenie dzisiejszego powiatu kolskiego w Wielkopolsce.

[marzanna62]

[quote="malol"]Dzięki za wszystkie podpowiedzi.



Jeśli się urodził w 1787 to powinien być (albo jego rodzice) w spisie ludności woj. krakowskiego z lat 1790/91, ale niestety w spisie parafii Mstów nie ma wsi Krasic i Chmielarzy.

Pozdrawiam



Akurat cos niecos wiem o Mstowie szukalam tam jednej ze swoich galezi i przegladalam ksiegi na FS i osobiscie w AD w Czwie. I mialam tam jedna miejscowosc ktora dla ktrej czesc aktów byla w Mstowie a czesc w innej miejscowsci. Zobacz moze Krasice i Chmielarze sa spisane przy innych parafiach nie z Mstowem? Chmielarze wg Słownika geograficznego krolestwa polskiego nazywały sie tez Raków. Moze takiej nazwy poszukaj?