Małżeństwa mieszane rzymsko-greckie na kresach

[rempage]

W moich poszukiwaniach kresowych natknąłem się na problem małżeństwa mieszanego:
pana młodego wyznania rzymskokatolickiego z miejscowości Dolina i panny młodej wyznania greckiego z miejscowości Sołotwina.
Czy standardowo ślub powinien mieć miejsce w parafii panny młodej w cerkwi greckiej czy też mógł być też w kościele? Dodam że odnalazłem tę parę tylko w księgach rzym-kat. zapowiedzi w Dolinie w 1808r. Jaka typowa była procedura takiego małżeństwa?


PS. Jeśli jest gdzieś podobny wątek to proszę admina o przeniesienie.

[piotr_nojszewski]

A greckiego t.zn.?
unici czy prawosławni?
Bo to ma zasadnicze znaczenie w Rosji a i w KP. Zakładam, ze to miejsce nie było ani w XW ani w KP.

Generalnie jednak zakładałbym, ze pierwszy ślub był w cerkwi. Ale mógł się odbyć też drugi w kościele rzymsko-katolickim.

grecki= prawosławni i unici
katolicki = rzymscykatolicy i unici (grekokatolicy)

[rempage]

Zapomnialem dodać że chodzi o teren dzisiejszej Ukrainy. W Rzymskokatolickiej księdze zapowiedzi użyto określenia obrządek grecki. Na terenie Galicji wschodniej dominował chyba kościół unitów, czyż nie? Zapowiedź w prawym górnym rogu.
http://wujek2.ia.pw.edu.pl/wm/archiwum/ ... gp7515.jpg

W parafii Pana młodego w Dolinie nie znalazłem rzymskokatolickiego małżeństwa z tego okresu. Księgi greckokatolickie są najwcześniej od 1835r więc sprawa jest trudna.

[bkalafat]

Standardem było że ślub odbywał się zgodnie z obrządkiem panny młodej i w jej parafii. Córki dziedziczyły religię i pośrednio narodowość po matce, a synowie po ojcach. Spotkałem się jednak z wpisem niezgodnym z tą zasadą ale w przypadku gdy ojciec był "znany" ( wpisany do księgi, co oznacza uznał dziecko) ale dziecko było poza małżeńskie. Wtedy matka decydowała o chrzcie zgodnie ze swoją wiarą. Również gdy matka wcześnie zmarła a następna żona była innego wyznania niż wcześniejsza. W takim przypadku, małe dziecko z automatu miało wszystkie obrzędy religijne zgodne z "nową" mamą. Ostatni przypadek z przeglądania dokumentów z 1929 roku i tutaj się nic nie zgadza z regułą. Prawdopodobnie pojawiła się "dominacja" religii rzymsko-katolickiej wynikającej z sytuacji politycznej Polski na tych terenach. Zatem jak widać reguła regułą a życie i tak korygowało sytuację zależnie od potrzeb. Ta sama sytuacja dotyczyła również Ormian. Co do prawosławnych i ewangelików, widziałem wpisy ze ślubów że dzieci będą wychowywane w wierze rzymsko-katolickiej i już nie trzeba było żadnej dyspensy. Na terenach zachodnich obecnej Ukrainy praktycznie nie było prawosławia wyłącznie greko-katolicy (unici). Bardziej na północnym wschodzie i oczywiście obecnej Białorusi dominowali prawosławni. W XX w. zdarzało się dość masowe przejście z greko-katolicyzmu na prawosławie, ale to osobna historia, również polityczna.

[piotr_nojszewski]

Zdecydowanie NIE.
A już na pewno nie na Kresach do powstania II RP.
Prawosławie było w Rosji religia Państwową i małżeństwo z osoba prawosławną dowolnej płci musiało pod rygorem nieważności mieć miejsce w cerkwi a dzieci być wychowane w prawosławiu.
Osoby łamiące te reguły np Unitów czy t.zw. byłych unitów, którzy próbowali przejść na Katolicyzm ścigano administracyjnie.

Inaczej było w Galicji czyli w Austro-Węgrzech. Ty rzeczywiście były tendencje do przechodzenia Unitów na katolicyzm i nawet było to przedmiotem porozumień między hierarchami o ile pamiętam. Ale celem tych porozumień było hamowanie zjawiska.

Ogólna zasada dotycząca religia dzieci czyli matki->religia córki i religia ojca->religia syna obowiązywała ale z wyjątkami.

Ben, nie można tak uogólniać bez określenia okresu i miejsca.

[Worwąg_Sławomir]

Wbrew pozorom, czasem nawet głoszonym przez tzw. zawodowych genealogów, małżeństwa pomiędzy czy to religiami czyli np. katolicko-żydowskie, (niezmiernie rzadkie), czy nawet pomiędzy obrządkami greckimi i rzymskimi w katolicyzmie, były bardzo rzadkie. Oczywiście częstsze były wśród jednak różnych obrządków katolików niż innych wyznań. Najczęstszą przyczyną mieszania się religii/wyznań były po prostu kwestie ekonomiczne, np. ewangelicko-katolickie. Często decydował tzw. zdrowy rozsądek. poszczególne religie, wyznania czy obrządki były do tego stopnia hermetyczne, że po II wojnie światowej decydowały w znacznym stopniu, kto zostawał Ukraińcem, a kto musiał wybierać się na ziemie odzyskane.

[awdochin]

Małżeństwa mieszane Grecko-katolickie i Rzymsko-katolickie nie były bardzo rzadkie, skąd ta teoria ? W Galicji były bardzo częste. Oczywiście zależało to od głównego czynnika - czyli mocnej reprezentacji obu obrządków na danym terenie. W Rocznikach Przemyskich widziałem mikro studia nad tym tematem, na podstawie metryk z miejscowości których nazw już nie przytoczę z pamięci - ale generalnie na wschód od Przemyśla lub w jego okolicy. Wynik ? (z pamięci) - blisko 20% mieszanych małżeństw.

[rempage]

Małżeństwa mieszane Grecko-katolickie i Rzymsko-katolickie nie były bardzo rzadkie, skąd ta teoria ? W Galicji były bardzo częste. Oczywiście zależało to od głównego czynnika - czyli mocnej reprezentacji obu obrządków na danym terenie. W Rocznikach Przemyskich widziałem mikro studia nad tym tematem, na podstawie metryk z miejscowości których nazw już nie przytoczę z pamięci - ale generalnie na wschód od Przemyśla lub w jego okolicy. Wynik ? (z pamięci) - blisko 20% mieszanych małżeństw.

Dokładnie. W w/w Dolinie w Galicji wschodniej w drzewie mam aż cztery takie przypadki. Nawet taki gdzie ojciec a potem jego syn zawierają małżeństwa z katoliczkami obrządku łacińskiego.

Wysoce prawdopodobne jest więc że małżeństwo zostało zawarte w obrządku greckokatolickim bądź w parafii Pana młodego lub w parafii panny młodej. Zapowiedzi były w obu kościołach. Ciekawe jest że pogrzeb panny młodej odbył się po latach małżeństwa w kościele a nie w cerkwi. Czemu też tak mało metryk greckich z przed 1850r się zachowało? Cze cerkiew nie prowadziła wcześniej ksiąg?

[piotr_nojszewski]

Z tego co czytałem w Galicji Wschodniej szacowano liczbę małżeństw mieszanych na ok 10%. Ale wśród chrześcijan.
Pojawiają się nawet wyższe liczby w odniesieniu do niektórych parafii.

Poza pewnymi terenami zgodzę się jednak z tezą o dużej hermetyczności religii/wyznań na pozostałych obszarach.
Tym niemniej w liczbach bezwzględnych przypadków tych jest sporo.

W sieci dostepny jest np artykuł (choć słaby w odniesieniu do XIX wieku bo autor nie siegnął do metryk)
Emir Kasprzycki
Problematyka małżeństw mieszanych katolicko-ewangelickich oraz konwersje na Mazurach w latach 1850–1960

A żeby nie było nudno
https://polona.pl/item/58179131/0/

PS
Kościoły prawosławny i unicki księgi prowadziły.