Wólka Jezuicka w parafii Pniewo

[WiktorJ]

Witam serdecznie,

w aktach z parafii Pniewo przewijają się liczne Wole i Wólki. Mnie interesuje konkretnie Wólka Jezuicka. Pojawia się dość licznie w aktach z XVIII wieku, potem znika. Czy ktoś orientuje się może o jaką to miejscowość chodzi?

Pozdrawiam

WiktorJ

[Bea]

Witam serdecznie,

w aktach z parafii Pniewo przewijają się liczne Wole i Wólki. Mnie interesuje konkretnie Wólka Jezuicka. Pojawia się dość licznie w aktach z XVIII wieku, potem znika. Czy ktoś orientuje się może o jaką to miejscowość chodzi?

Pozdrawiam

WiktorJ

A kiedy znika ? (albo inaczej, do kiedy jest ?). Z dokumentów wizytacyjnych parafii Pniewo z 1781 r. nie wynika, że istnieje taka miejscowość (w tej parafii). W 18. wieku sporo się działo - m.in. rozbiory Polski... ale wg mnie okoliczne ziemie padły łupem zaborców (Prusy i Austria) dopiero w 1795 r. Wspominam o tym, bo "zniknięcie" wsi może być pozorne - po prostu znalazła się w innej jurysdykcji (państwowej lub kościelnej).
Wspomniane dokumenty wizytacyjne wymieniają wszystkie miejscowości należące do parafii (19), a mianowicie:
Pniewo, Lutobrok, do którego Borowiec gdzie młynarz osadzony należy, Wólka, Komorowo, Wielądki, Łosinne, Wola Mystkowska, Kozłowo, Chmielewsko, Wypychy, Mystkowiec Stary, Mystkowiec Szczuczyn, Ciski, Mierzęcin, Suwino, Drwały, Czyńsza, Gładczyn, Bartodzieje, Lemany, gdzie tylko (jest) jeden budynek.
Pleban wylicza również parafie sąsiadujące: Obryte, Wyszków, Zatory, Barcice. O Zatorach pisze, że był to kiedyś kościół filialny parafii pniewskiej. Ale w wizytacji parafii Zatory - nie jest o tym wspomniane, więc nie wiadomo od kiedy (pewnie od dawna). W każdym razie w 1781 w Zatorach księdza na stałe nie było i nie wykluczone, że ludzie korzystali z posługi innych parafii. Ale w Zatorach też nie ma takiej miejscowości.
Na terenie obu parafii nie ma też żadnego zakonu (przyszły mi na myśl jakieś dobra jezuickie).

Czyli generalnie.... zero informacji w tym temacie

Żeby jednak nie zostawiać Cię z niczym, to napiszę jeszcze, co szanowny pleban pisze o pniewskich księgach metrykalnych:
"Ponieważ kościół za poprzednika mego spalił się* i z nim wszystkie metryki i procesa, te tylko dawniejsze znajdują się, które przypadku tego uszły zaś ab anno 1770 jakie tylko procesa i rozporządzenia zapadły, te w jedno zgromadzone i per seriem annorum ułożone pilnie chowają się" - x. Piotr Aleksander z Gutów Gutowskich

* - w Wielką Sobotę 1760 r. bo nie pilnowali ognia (świec ?) przy Grobie Pańskim

— na podstawie: "Materiały do dziejów Ziemi Płockiej. Z archiwaliów diecezjalnych płockich XVIII wieku. Ziemia Makowska. Tom 6." zebrał i do druku przygotował ks. prof. Michał Marian Grzybowski
http://www.tnp.org.pl/ksiegarnia.html

[Arek_Bereza]

W 1773 skasowano zakon Jezuitów, być może Wólka była częścią zakonnego majątku, który teoretycznie poszedł na KEN a Wólka przestała być jezuicka ?

[Sroczyński_Włodzimierz]

1. Jezuici w Pułtusku to prawie tak samo duży temat jak benedyktyni w Pułtusku:)
2. to raczej nie zabory, a kwestia kasaty (temat-rzeka)..ba! Jezuici schronienie (w pewnym stopniu) znaleźli u carycy Katarzyny, Fryderyka...
czyli - gdyby uprościć - to wręcz odwrotnie - zabory i jurysdykcja pruska (a potem ew. rosyjska) bardziej "sprzyjałyby" trwaniu Woli Jezuickiej niż RP u schyłku ( tj np za rządów c/Ciołka:)

i tak należałoby wrócić do punktu 1 - w kontekście zeszłorocznej wystawy i kwerend - w Muz, Regionalnym, AP oddział Pułtusk etc
na pewno kontakt z regionalistami i z P. Kierownikiem Wiśniewskim z Pułtuska warto polecić, bo temat jest znacznie ciekawszy niż "a co jest teraz/jak się nazywa miejsce zwane Wólką Jezuicką)
bo gdyby tylko o to chodziło (nazwę) - to jak zawsze - polecam mapy: jeden obraz tysiąc słów:) bez map z epoki znacznie trudniej dowiedzieć się/próbować zrozumieć i migracje i to co się działo

[Bea]

I tak to jest... zadajesz banalne pytanie...

a w zamian otrzymujesz świetną historię, która aż prosi się o odkrycie



P.S.
Odnośnie map - próbowałam znaleźć. Ale "Wólki" czy "Kolonie" były często traktowane jako przysiółki, nie wsie i nie były zaznaczane na mapach. Ja przynajmniej wspomnianej Wólki Jezuickiej nie znalazłam.

[WiktorJ]

Serdecznie dziękuję wszystkim Państwu za pomoc.
Niestety teren parafii Pniewskiej jej okolic jest mi zupełnie nieznany, a Wólkę znalazłem w zindeksowany na genetyce akcie.

Określenie czasu "zniknięcia" Wólki Jezuickiej nie jest łatwe. Niby licznie występuje w aktach do 1768 roku (później pojawia się tylko raz w 1820 i dwa razy 1839), ale zindeksowane akta mają dziurę w latach 1770-1791. W 1797 pojawia się zaś raz jeden Wólka Pojezuicka. Więc być może faktycznie chodzi o 1773 rok i kasatę zakonu? Poza Wólką/Wolką Jezuicką występują w tych czasach (do 1769) Wole/Wolki/Wólki Szlachecka (tylko raz w 1759) i Mystkowska. W późniejszych latach pojawia się Wólka Przekory i Zduńska.

Pewnie pomogłoby jakieś zestawienie posiadłości jezuitów z Pułtuska, ale nie dotarłem do niego.

[Arek_Bereza]

Z prostego zestawienia rodzin wynika mi, że to Wólka Przekory. Nawet jeśli równolegle Wólka Przekory występuje z Wólką to te same pary mają tam dzieci i to co kilka lat naprzemiennie raz w Wólce, raz w Wólce Przekory.
Dodatkowo polecam - https://books.google.pl/books?id=6CsVAA ... ci&f=false
Na pewno Wólka Przekory należała do Jezuitów skoro znalazła się w tym zestawieniu Komisji