Metrykalia podlaskich unitów w Krakowie - pytanie

[hniew]

Unia podlasko-chełmska od r. 1875-1885
Adam Słotwiński
Czaca, 1894

„W Warszawie za pomocą hr. Huberta Krasińskiego uzyskał Jan pomoc i gotowość do poświęcenia u hrabiny Augustowej Potockiej z Wilanowa. W Warszawie mieszkając urządził Jan z Czesławem Dembowskim w różnych stronach miasta punkta zborne dla chrztów i małżeństw Unitów, mających się odbywać według praw Kościoła rzymsko-katolickiego. Posłałem im w tedy kilka setek drukowanych blankietów z pieczęcią parafialną św. Piotra w Krakowie i podpisem proboszcza ks. Walerego Serwatowskiego. Po wpisaniu i dokonaniu chrztu lub ślubu, akta te wracały do ks. Serwatowskiego, który wpisywał je do ksiąg parafialnych.”


Dzieje Unii Brzeskiej, 1596-1918
Hanna Dylągowa
Interlibro, 1996

„W parafii Wszystkich Świętych w Krakowie zachowały się księgi stanu cywilnego, w których znajdują się zapisy ochrzczonych dzieci unickich (Liber natorum et baptisatorum) w latach 1866-1896, a także świadectwa ślubów unitów z Podlasia (Liber copulatorum) z lat 1869-1887. W rubryce „Adnotatio” przy chrztach dzieci z diecezji Chełmskiej jest zwykle zapis, że dziecko nie mogło być ochrzczone w Królestwie Polskim z powodu prześladowania katolików obrządku greckiego przez „rząd moskiewski". W świadectwach ślubów w rubryce „Testes” powtarzają się na ogół ci sami świadkowie. Byli to najczęściej organista i zakrystian.”

Metryki Podlasie 1881-1908
Maciej Terek
2017
www.allegata.pl/metryki-podlasie/

Informacja o księdze metrykalnej powstałej w efekcie tajnych wyjazdów krakowskich jezuitów na Podlasie. Misje miały na celu udzielanie sakramentów chrztu i małżeństwa tamtejszym greko-katolikom.
„Taką właśnie księgę z misji odszukałem w Archiwum Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego w Krakowie a właściwie fotokopię księgi. Okazało się że księga jest niekompletna a archiwum nie posiada informacji gdzie znajduje się oryginał księgi unitów podlaskich.”
Dalej autor podaje, że w parafii św. Krzyża „Dzięki uprzejmości proboszcza księdza Pawła Kubani udało się odszukać księgę chrztów unitów podlaskich przeprowadzonych w czasie misji Jezuitów w latach 1881-1908. Jak to często bywa księga nie jest kompletna,”.


Z powyższego wynika, że w Krakowie zachowały się cenne metrykalia greko-katolików z Podlasia. Po roku 1873 unici zostali pozbawieni sakramentów. Część z nich zaległości nadrobiła dopiero w roku 1905 w kościołach rzymsko-katolickich. Przez te trzy dekady istniało też podziemie mające oparcie w Krakowie. Efektem tego są zachowane w dwóch parafiach krakowskich (Wszystkich Świętych i św. Krzyża) akty metrykalne. W św. Krzyżu jest to odrębna księga. U Wsz. Świętych chyba są to wpisy do zwykłych ksiąg metrykalnych tej parafii.

Czy ktoś z was pszeszukiwał te zasoby? Czy metryk unickich można się spodziewać w księgach par. Wsz. Świętych znajdujących się w AN?

Pozdrawiam
Hubert

[sbasiacz]

Na pytanie nie odpowiem, bo nie przeglądałam, ale opowiem, co się przydarzyło rodzinie w której żona była wnuczką (!) proboszcza parafii unickiej.
Prawdopodobnie została ochrzczona w parafii unickiej przez dziadka, zawarła rzymsko katolicki ślub w 1859r. dzieci zostały ochrzczone w parafii rzymsko kat.brały śluby też w takich parafiach, a jednak po kasacie unii, "nadgorliwcy" przepisali ich do parafii prawosławnej.Długo nie mogłam znaleźć aktów zgonów i chrztów w tej rodzinie.
Znalazłam za to na szukajwarchiwach petycję pozostałej wdowy (wnuczki) do konsystorza chełmskiej diecezjii prawosławnej , w której udowadniała, że jej rodzina jest wyznania katolickiego.
Sama nie doczekała decyzji, jej akt zgonu był w załączonych dokumentach, została pochowana jako prawosławna, a jej zięć ochrzcił swoje dzieci hurtem w 1897r.
pozdrawiam
Basia Sikorska

[Krzysztof_Wasyluk]

Warto może dla jednoznaczności stwierdzić, że ówczesne określenie Podlasie dotyczyło terenów po lewej stronie Bugu, czyli części "kongresówki".

W parafiach podlaskich, po ukazie z 1905 o swobodzie religijnej, często były spisywane akty na podstawie "aktów krakowskich", czasem z podaniem ich sygnatury w Krakowie, a niekiedy tylko wskazaniem Krakowa jako miejsca.

W Janowie Podlaskim i Malowej Górze są przykładowo spisane dwa małżeństwa i chrzest dwójki dzieci syna Błogosławionego Wincentego Lewoniuka.
MalowaGóra-M9/1910 https://szukajwarchiwach.pl/35/1874/0/2 ... NHzsz4jmOw

W Malowej Górze "śluby krakowskie" pojawiają się do 1916 roku, ale oprócz tego jest wiele spisanych jako zawarte "przed misjonarzem" wraz z podaną datą ich zawarcia. Podobnie jest w Białej Podlaskiej, natomiast w Janowie brak daty.

Krzysztof

[hniew]

Dziękuję za cenną uwagę i link do aktu ślubu.

Czy ktoś wie w księgach jakiej parafii krakowskiej szukać metryk wypisanych np w Warszawie na drukach in blanco wystawionych przez ks. Waleriana Serwatowskiego? Do ksiąg której parafii ks. Seratowski dokonywał wpisów metryk unickich?

Unia podlasko-chełmska od r. 1875-1885 - "kilka setek drukowanych blankietów z pieczęcią parafialną św. Piotra w Krakowie"
Polski Słownik Biograficzny - ks. Serwatowski w Krakowie "w r. 1861 został wikarym przy kościele św. Krzyża" a "w r. 1864 proboszczem i dziekanem kolegiaty parafii Wszystkich Świętych mającej wówczas siedzibę w kościele Apostołów Piotra i Pawła"
Wikipedia - ks. Serwatowski "proboszcz parafii św. Krzyża w Krakowie"
Malowa Góra - M9/1910 (jw) - małżeństwo zawarte "w mieście Krakowie, w kościele św. Piotra, parafii św. Krzyża"
Dzisiaj kościół Piotra i Pawła jest w parafii Wszystkich Świętych.
Dzieje Unii Brzeskiej, 1596-1918 - „W parafii Wszystkich Świętych w Krakowie zachowały się księgi stanu cywilnego, w których znajdują się zapisy ochrzczonych dzieci unickich"

Pozdrawiam
Hubert

[Krzysztof_Wasyluk]

No to jeszcze dwa akty z Malowej Góry związane z chrztem dzieci - U45 i U46/1910 https://szukajwarchiwach.pl/35/1874/0/2 ... G1a7oXA2SQ

Ciekawe, że różnią się sformułowaniami.

Tych dwóch synów było również zgłoszonych w 1905 w Janowie Podl. U2661 i U2662/1905 https://szukajwarchiwach.pl/35/1833/0/2 ... 22zKJ7-JMQ

Trochę inaczej pisane nazwisko oraz wikary janowski ks. Piotr Kucharski, czyniący posługę. Jak to się ma do tego Krakowa? Wiadomo natomiast, że wspomniany ksiądz występował wówczas w roli misjonarza, który zajmował się unitami.

W Terespolu są również spisane małżeństwa zawierane m.in. w Częstochowie.

Pozdrawiam
Krzysztof

[hniew]

Nielegalne śluby
Piotr Pikuła
http://syracydes.pl/nielegalne-sluby/

"Prześladowani unici spotkali się z pomocą ze strony Kościoła katolickiego i środowisk patriotycznych. ... Udało im się pozyskać jeszcze jednego duchownego, proboszcza parafii pw. Wszystkich Świętych przy kościele św. Piotra i Pawła, ks. Waleriana Serwatowskiego, który umożliwiał unitom przyjmowanie sakramentów. Po jego śmierci unitów opieką otoczył wikary z tej parafii, ks. Władysław Mikulski, późniejszy proboszcz w parafii św. Krzyża. Tam też skierowali swoje kroki unici, by w wierze Kościoła katolickiego zawierać legendarne „śluby krakowskie”.
W Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie przechowywana jest dokumentacja metrykalna stanowiąca zbiór o nazwie „Pro Regno Poloniae”. W jego skład wchodzą miedzy innymi dwie księgi małżeństw, w których łącznie odnotowano prawie 3700 aktów potwierdzających „nielegalne” związki."

Przejście ks. Mikulskiego z par. Wszystkich Świętych do par. św. Krzyża może wyjaśniać pewne poplątanie kościoła św. Piotra z par świętokrzyską.

Pozdrawiam
Hubert

[keret]

Witam
Księga o której wspominam zawiera wpisy osób ochrzczonych praktycznie z całej ówczesnej Polski (Warszawy, Łodzi) ale także z ówczesnej Rosji (np. gubernia astrachańska, mińska, grodzieńska, charkowska, witebska), widziałem wpisy z Odessy, Irkucka . To że nazwałem ten tekst "Metryki Podlasie" zasugerowałem się opublikowanymi pamiętnikami ks. Jana Urbana o misjach na Podlasiu które doprowadziły mnie do tej księgi. Oczywiście z Podlasia jest najwięcej wpisów.

Pozdrawiam
Maciej Terek

[hniew]

Czy fotokopia (mikrofilm?) z archiwum jezuitów to kopia księgi z par. św. Krzyża?

Pozdrawiam
Hubert

[keret]

Witam
Fotokopia u Jezuitów to kopia księgi którą widziałem w kancelarii św. Krzyża

Pozdrawiam
Maciej Terek