Karpuszewski/Korpuszewski - poszukiwanie nazwiska

Tablica ogłoszeń, pomoc w poszukiwaniu osób i rodzin; Poszukuję NazwiskaMoje konto” - „Moje nazwiska ” ; w tytule tematu proszę napisać "nazwisko i imię" lub "nazwiska i imiona" poszukiwanych osób, rodzin

Moderatorzy: maria.j.nie, elgra, Galinski_Wojciech

danielmmm

Sympatyk
Nowicjusz
Posty: 23
Rejestracja: ndz 06 lis 2016, 17:26

Karpuszewski/Korpuszewski - poszukiwanie nazwiska

Post autor: danielmmm »

Witam.

Mam pewien problem. Część mojej rodziny pochodzi z Wołynia. W swoim drzewie mam nazwisko Korpuszewska /Karpuszewska. Jak szukam tego nazwiska to wyświetla się tylko osoba,która występuje w moim drzewie. Na polskich nazwiskach tylko 5 osób posiada takie nazwisko. Czy ktoś spotkał się z takim nazwiskiem lub posiada je w swoim drzewie. W moim występuje Tekla Korpuszewska/Korpuszewska. Była ona pierwszą żoną Wojciecha Łopuszańskiego.

Pozdrawiam

Daniel
Awatar użytkownika
Grazyna_Gabi

Sympatyk
Posty: 4209
Rejestracja: sob 02 sty 2010, 08:24
Lokalizacja: Hamburg
Podziękował: 1 time
Otrzymał podziękowania: 14 times

Poszukiwanie nazwiska Karpuszewski/Korpuszewski

Post autor: Grazyna_Gabi »

A co mowi akt zgonu Tekli.
Na Wolyniu rodza sie dzieci tej pary, mozliwe ze sie tam przeniesli z okolic innych, np. z woj. mazowieckiego.
Tutaj masz kilka tropow:
https://geneszukacz.genealodzy.pl/index ... =pol&op=se
Emigruje 1910r.
Korpuschewski, Stanislaw Sodok, Russia 29 1880-1881 1910
chodzi o miejscowosc Sadek (chyba kolo Malużyna) w manifescie widze chyba tez Leonarda Korpuszewskiego
zam. Sadek.
poz. 4
https://www.libertyellisfoundation.org/ ... cGciOw==/1
https://www.libertyellisfoundation.org/ ... cGciOw==/1
O Wladyslawie Korpuszewskim w Kurierze Lwowskim 1896 r.
http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno? ... ch&seite=5
http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno? ... ch&seite=3

Pozdrawiam
Grazyna
ROMAN_B

Sympatyk
Posty: 1251
Rejestracja: ndz 08 sty 2012, 20:36

Re: Poszukiwanie nazwiska Karpuszewski/Korpuszewski.

Post autor: ROMAN_B »

Danielu, witaj.

Może moje informacje w jakimś stopniu pomogą Ci w poszukiwaniu przodków o nazwisku Karpuszewski – Korpuszewski?

W mojej ocenie nazwisko Korpuszewski powstało przez alternację a : o i przyłączenie przyrostka -ewski, który był bardzo popularny w tworzeniu polskich nazwisk. Alternacja w dziedzinie językoznawstwa oznacza oboczność tematu lub rdzenia wyrazu, czyli wymianę głosek fonetycznie różnych, lecz pokrewnych pod względem etymologicznym. W takim razie nazwa osobowa Korpuszewski jest obocznym mianem nazwiska Karpuszewski [ Karpuszewski = Korpuszewski ] i posiada takie samo znaczenie [ pochodzenie ]. Biorąc to pod uwagę dalej będę się posługiwał mianem Karpuszewski.
Jak wspomniałem nazwa osobowa Karpuszewski została utworzona za pomocą sufisku -ewski od tematu słowotwórczego Karpusz. Można to zapisać w następujący sposób: Karpusz + ewski = Karpuszewski.
Zofia Kaleta – Kowalik [1] pisze: ”Nazwiska odmiejscowe tworzone były od nazw miejscowości: wsi i miast. Wskazywały one na pochodzenie lub/i posiadanie danej miejscowości przez danego człowieka. Zaliczamy do nich: 1) nazwiska zakończone sufiksami: -ski, -owski/-ewski, -ec(s)ski, -ic(s)ski, -eński, -iński/-yński, wyjątkowo -ański, (…)”. „(…). Nazwiska zakończone sufiksem -ski ( i jego odmianami ) były oparte na relacji przynależności obiektu ( danego człowieka ) do innego obiektu ( miejscowości ). Inaczej mówiąc: wskazywały one pochodzenie danego człowieka z określonej miejscowości lub/i na posiadanie tej miejscowości. Genetycznie były to przymiotniki utworzone od nazw miast lub wsi.”[2].
Joanna Szczerbowska – Kopacz[3] pisze: „(…). Nazwy dzierżawcze wskazują na założyciela lub właściciela miejsca. Nazwy te powstawały dzięki przyrostkom dostawianym do nazw osobowych. Najstarszym przyrostkiem był -j|, -ja, -je, który tworzył nazwy miast i wsi od słowiańskich imion złożonych lub od ich zdrobnień lub od imion imiesłowowych. Przykładami tego typu nazw są Przemyśl od Przemysł lub Poznań od Poznan. Najczęstszymi przyrostkami są jednak -ów, -ow, -owa, -owo, -ew, -ewa, -ewo, które występują w nazwach miejscowych pochodzących od zdrobnień, np. Częstochowa od Częstoch, Częstobor; od nazw osobowych przezwiskowych, np. Jeżewo od Jeż od jeż; od imion chrześcijańskich, np. Piotrków od Piotr; rzadziej od imion słowiańskich złożonych typu Falmierowo od Falimir, Chwalimir.(…).”.
Nie znalazłem miejscowości o nazwie zakończonej -ew, -ewo typu Karpuszew albo Karpuszewo. Oczywiście nie oznacza to, że kiedyś taka miejscowość istniała. Mogła ona przestać istnieć albo zmienić nazwę na inną.
Format -ewski z czasem utracił swoje pierwotne znaczenie i zaczął tworzyć nazwiska strukturalne, modelowe od istniejących już nazwisk, przezwisk, imion czy innych nazw / apelatywów – był po prostu przyrostkiem tworzącym nazwiska, nazwiska polskie. W tej funkcji sufiksu -ewski upatrywać można nazwisko Karpuszewski. W takim razie nazwa osobowa Karpuszewski powstała od miana Karpusz.
Nazwa osobowa Karpusz zbudowana jest z rdzenia Karp- i przyrostka -usz [ Karp + usz = Karpusz ]. Format -usz należy do grupy hipokorystycznych [ zdrobniających, spieszczających ] sufiksów. Tak więc miano Karpusz z dużą dozą prawdopodobieństwa jest zdrobniałym albo spieszczonym imieniem Karp. Zatem, nazwa osobowa Karpusz jest mianem prostym równym imieniu Karpusz.
Profesor Kazimierz Rymut[4] pisze, że nazwisko Karpusz zostało utworzone od tematu słowotwórczego karp-. Karp ‘gatunek ryby’, karpa ‘pień z korzeniami, który pozostał po ścięciu drzewa, karpać ‘naprawiać’ albo od imienia Karp, które pochodzi od greckiego imienia Karpos ‘urodzaj, owoc’. Dodam, że w Polsce imię Karp w przewarzającej większości używane było przez wiernych kościoła prawosławnego. Imię Karp w innych językach: łacina Carpus, rosyjski Karp, ukraiński Karpo. Imię Karp może być związane też z grupą etniczną Karpów [ zwanych też wolni Dakowie ], którzy zamieszkiwali obszar między Dunajem a Karpatami.
Profesor Edward Breza[5] pisze: „(…). Karp. SIW podaje 13 mężczyzn o imieniu Karp. SI (s. 152) notuje Karpus; Karp występuje w językach: błr., błg., u Chorwatów, w mac., ros. i słwń.; Kárp w węg.; Carpus w ang. i fr.; Karpus w niem.; Karpos w nowogr.; Karpa w est.; Carpo w hiszp. i wł.; Carp w rum.; Karpazij w dolnołuż.; wariantywnie Karpu, Karppi w fin.; Karpijus, Karpas w lit.; Karpijs, Karps w łot.; Karpasij, Karpazij w górnołuż.; forma żeńska Carpina występuje tylko w rum.
W staropolszczyźnie notowane było jako Karp w latach 1402–1407 na Kresach Południowo-Wschodnich; Karpa r. 1405 tamże i w r. 1498 w Małopolsce; zdrobnione Karpacz r. 1498 w Małopolsce; Karpan r. 1441 na Kresach Południowo-Wschodnich; Karpic i Karpin r. 1497 na Mazowszu; Karpon r. 1441, Korpasz i Korposz r. 1446 na Kresach Południowo-Wschodnich; też forma żeńska Karpina r. 1498 na wspominanych Kresach (Mal III, s. 258).
Imię pochodzi od gr. rzeczownika pospolitego karpós o podstawowym znaczeniu ‘owoc’, nadto ‘plon’, ‘wynik’, ‘zysk’, też ‘dziecko’, jak np. w słowach św. Elżbiety do N.M. Panny z Ave Maria: ho karpós tēs koilías sū, łac. fructus veentris tui ‘owoc żywota twego’ (Łk 1,42), odmawianych w Pozdrowieniu Anielskim. Znana także grecka gnoma Kakón phérūsin karpón hoi kakoí phíloi ‘Niedobrzy przyjaciele przynoszą zły owoc’. Oczywiście, niektóre zapisy historyczne i współczesne mogą oddawać imię Karp, pochodne od Polikarp (zob.), Maria Malec (Mal III, s. 258) zaznacza, że niekiedy mogą oddawać po prostu rzeczownik karp ‘gatunek ryby’. Greckie Karpós przejęte zostało do łaciny w formie Carpus, a z łaciny do wielu języków europejskich (zob. wyżej), do polszczyzny przeszło regularnie jako Karp z pominięciem łacińskiej końcówki -us, jak np. Benedykt, Damian z łac. Benedictus, Damianus (forma Karpus dla polszczyzny z SI jest błędna).
Hagiografia zna 3 świętych o imieniu Karp, z których ks. H. Fros (KIS III, s. 439) prezentuje dwóch: 1) św. Karpa, ucznia św. Pawła, wspomnianego jako znajomego z Troady (2 Tym 4,13), podawanego w Kościele Wschodnim jako biskupa Berei (w Tracji), czczonego 4 I, 26 III, 13 X (KP, s. 136); 2) św. Karpa z Papylem i Apotoniką, męczennikami z czasów Decjusza, wspominanych 13 IV i 13 X.
SNW podaje 2125 osób o nazwisku Karp, ale kryją się tu osoby zawdzięczające to nazwisko także im. Karp ← Polikarp i rzeczownikowi pospolitemu karp ‘gatunek ryby’; 368 – Karpa, 319 – Karpacz, 155 – Karpicz, 14 – Karpin, 1 – Karpon w woj. legnickim, 9 – Karpoń, 4 – Karpoś, Karpocz 0, a więc formy notowane w staropolszczyźnie i w imieniu w niektórych językach; 22 – Karpe: po 2 w woj. gdańskim, słupskim, toruńskim i katowickim, 14 w częstochowskim, zniemczone przez dodanie -e, jak Guse, Sampe od Guz, Samp. Wiele form pochodnych pomijam (por. NP, III).
KIS (III, s. 439) podaje gr. imię Karpofor od gr. przymiotnika karpophóros ‘owocodajny, urodzajny’ (od znanego nam już karpós ‘owoc’ i czasownika pheréin ‘przynosić’), nienotowane w SSNO i SIW (ma się pojawiać u „wyznawców Kościoła wschodniego”, nienotowane jednak w historycznych opracowaniach Ewy Wolnicz-Pawłowskiej i Wandy Szulowskiej (1998), święci niewymienieni w KP), prezentuje także zbiorowych męczenników, wśród których znajdowało się aż 5 (według niektórych nawet 7) Karpoforów. (…).”
.
Hipoteza.
Nazwisko Karpuszewski – Korpuszewski jest mianem strukturalnym, modelowym powstałym od miana [ imienia ] Karpusz / Korpusz a ono od imienia [ przezwiska ] Karp / Korp.

Nielekko jest bez szerszego kontekstu lub innych dodatkowych informacji wnioskować o pochodzeniu nazwiska Karpuszewski [ Korpuszewski ] . W mojej ocenie tylko wszechstronna kwerenda różnych źródeł, w tym dokumentów historycznych, genealogicznych, słownikowych czy językoznawczych może, choć nie musi, odpowiedzieć na pytanie od kogo, od czego, w jaki sposób i kiedy powstała konkretna nazwa osobowa oraz rozwiać różne dylematy odnoszące się do pochodzenia społecznego albo etnicznego osób noszących miano Waszkiewicz. Bo jak mówił profesor Kazimierz Rymut: „By w sposób prawidłowy podać genezę konkretnego nazwiska, trzeba by śledzić historię danej rodziny. Tak samo brzmiące dzisiejsze nazwiska dwu rodzin mogą mieć bowiem dwie różne genezy”. Natomiast, profesor Aleksander Brückner wielokrotnie pisał, że „my dziś nie rozumiemy znaczenia różnych słów używanych dawniej”. Pamiętać też trzeba, że niektóre słowa mogą pochodzić z różnych historycznych dialektów języka polskiego, w tym i z gwary. Nie można też wykluczyć, iż wspomniane miano jest reliktem wywodzącym się z języka [pra]słowiańskiego albo staropolskiego. W grę mogą też wchodzić inne języki.

Może moje informacje pomogą Ci w dalszych badaniach nad historią rodziny, w tym i badaniach odnoszących się do pochodzenia nazwiska Karpuszewski – Korpuszewski.



Pozdrawiam – Roman.


Źródła:
[1] Zofia Kaleta – Kowalik: Historia nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym ( XII – XV wiek ). Tom 1. Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk Fundacja Slawistyczna; Warszawa 2007; strona 40.
[2] tamże, strona 42.
[3] Joanna Szczerbowska-Kopacz: Klasyfikacja, znaczenie oraz pochodzenie nazw geograficznych w Polsce. Językoznawstwo: współczesne badania, problemy i analizy językoznawcze nr 1(5)/2011; strona 180.
[4] Kazimierz Rymut: Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny. Instytut Języka Polskiego PAN; Kraków 1999.
[5] Edward Breza: Niektóre rzadsze imiona męskie. Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, t. LX, 2014; strona 36 – 38.


Ps.

W poszukiwaniach uwzględnił bym też miano [ imię ] Karpusz / Korpusz jako nazwisko pierwotne w stosunku do nazwy osobowej Karpuszewski / Korposzewski. To tylko moja propozycja. Wnioski już pozostawiam Tobie.
ODPOWIEDZ

Wróć do „Poszukuję osób, rodzin”