Czy Opalińscy h. Łodzia rzeczywiście wymarli?

[Opalinski_Piotr]

Tytułem wstępu powiem, iż obdarzony tym ciekawym historycznie nazwiskiem prowadzę poszukiwania swoich przodków, jednakże już dawno odszedłem od nadziei połączenia mojego drzewa z którąś z gałęzi magnackiego rodu Opalińskich z czasów I RP. W chwili obecnej moje poszukiwania Opalińskich utknęły w miejscu (II połowa XVIIIw.), a bezpośredni przodkowie z tamtego okresu są stanu chłopskiego. Co jakiś czas przeszukuję jednak genetekę w poszukiwaniu przypadkowych indexów, które otworzą drogę do dalszych przypadkowych odkryć- czasem rozwój bocznych odgałęzień otwiera drogę do poznania nowych interesujących faktów.
W opinii wielu genealogów-historyków ród magnacki Opalińskich herbu Łodzia wymarł w drugiej połowie XVIII wieku, liczne opracowania historyczne podają, iż ostatni z rodu Wojciech Opaliński wojewoda mazowiecki zmarł bezpotomnie w 1775 roku.

To teraz do rzeczy -wczoraj odnalazłem następujący index - akt małżeństwa z 1783 roku, par. św. Zygmunta w Częstochowie:



Zainteresowany otworzyłem skan:



"...matrimonium inter Generosum Magnifici Michaelem Opalinski juvenem annor. 45 filium Jospehi Opalinski Capitanii Sremensis Teresiae que de Mycielski L.L.C.C. et Gener. Mariannam Gawronska annor. 29..."

Wg tego aktu- ojciec to Józef Opaliński, starosta śremski a matka to Teresa Mycielska. Ojca odnajduję w zbiorze opracowanym przez W. Dworzaczka, udostępnionym online przez Bibliotekę Kórnicką:

http://teki.bkpan.poznan.pl/search.phps ... 1&page=740

II) Józef [Opaliński], syn Jana Franciszka i Konarzewskiej, starosta śremski w r. 1718, t. r. plenipotent braci (Kośc. 311 s. 797). Umarł 13 III 1735 r. (LM Opalenica).

A także w książkowej wersji Genealogii Dworzaczka, PWN, Warszawa 1959r.

Co do Mycielskiej - nazwisko to ma liczne powiązania z członkami rodu Opalińskich w Wielkopolsce - patrz powyższy link.
Z rzeczy, które na pierwszy rzut oka nie pasują to tylko wiek Michała Opalińskiego - 45lat - musiałby się zatem urodzić w 1738 - a to 3 lata po śmierci ojca wg zapisów W. Dworzaczka
--------------------------------------------------------------------------------
Postanowiłem pójść za ciosem i drążyć temat dalej ( w końcu 9. doba kwarantanny koronawirusowej temu sprzyja). Ku mojemu zdziwieniu ok. 30 km od Częstochowy znalazłem akt małżeństwa z 1796 roku:



I tu ponownie Michał Opaliński , młodzian z dworu w miejscowości Garnek par. Kłomnice, lat (tym razem) 30 wychodzi za pannę Mariannę Gawrońską lat 24 z miejscowości Gidle.
Czy ktoś z Państwa jest w stanie wytłumaczyć taki przypadek?

W toku dalszych poszukiwań odnalazłem także:

1. W 1867 roku akt zgonu syna wymienionych wyżej- Antoniego Michała Opalińskiego, akt 55/1867 par. Tuszyn, woj. łódzkie, "w mieście Pławnie urodzony" (miejscowość sąsiednia do wspomnianych wyżej Gidli):



2. Następnie akt zgonu Michała Opalińskiego komisarza dóbr w Pławnie z 1816 roku (akt 45/1816 Pławno) - w nim podany wiek zgonu 75 lat - stąd rok urodzenia ok. 1741, żona Marianna Gawrońska, niestety nie podano imion rodziców:



3. Akt urodzenia Michała Antoniego Opalińskiego z 1803r. - par. Pławno:


Co Państwo myślicie o podwójnym akcie małżeństwa i tych niezgodnościach? Czy ktoś z Państwa spotkał się z takim przypadkiem?
Gdzie znaleźć informacje mogące potwierdzić to, że Józef Opaliński starosta śremski był żonaty z ww. Teresą Mycielską?

Piotr Opaliński

[Ewa_Telazek]

Mam podobna sprawę do twojej, Piotrze. Jedna z gałęzi mojego drzewa ma ludzi on nazwisku Kędzierski. Przypuszczałam że oni byli pochodzenia chłopskego, ale ostatnio zobaczyłam to nazwisko na liście nazwisk szlacheckich. Nie wiem jak sprawdzić czy się wywodzili z tych szlacheckich Kędzierskich, czy nie. Jeśli nie, to jak to się stało że mieli to samo nazwisko? Przypadek?

Więc nie mogę Ci pomóc - ale myślę sobie: może trzeba najać profesjonalnego genealoga? Wszyscy którzy się interesujemy genealogia naszych rodzin zazwyczaj, prędzej czy później, natykamy się na zagadki których rozwiazanie przekracza nasze możliwości.

Ja mam kilka takich spraw. Na innej gałęzi jest definitywnie szlachta, ale "utknęłam" z nimi w połowie XVII wieku, a chcę wiedzieć o ich dalszej przeszłości - więc się zastanawiam się czy powinnam grzebać się w tym jako amatorka przez lata, czy może lepiej zapłacić za ta prace komuś kto jest dużo lepszy w tej dziedzinie ode mnie. Ale mieszkajac daleko od kraju, nie wiem gdzie można znaleźć taka pomoc, ani ile to kosztuje.

Ewa

[mszatilo]

Cześć Piotrze, wydaje mi się, że w tych aktach małżeństw Michałów Opalińskich chodzi o dwie różne osoby. Wskazuje na to ogromna różnica wieku (15 lat) dodatkowo powiększona przez daty aktów (1796 i 1783). Wiadomo, że wiek można było podawać na oko, ale ciężko pomylić się o 28 lat. Analizując różne dokumenty mojej rodziny, rozbieżności w wieku dotyczyły tylko kilku lat - nigdy więcej niż dekada.

A co do tytułowego pytania - to magnacka linia Opalińskich pewnie wymarła, ale to zupełnie nie wyklucza przetrwania uboższych linii rodziny albo Opalińskich innego herbu.

Mam podobna sprawę do twojej, Piotrze. Jedna z gałęzi mojego drzewa ma ludzi on nazwisku Kędzierski. Przypuszczałam że oni byli pochodzenia chłopskego, ale ostatnio zobaczyłam to nazwisko na liście nazwisk szlacheckich. Nie wiem jak sprawdzić czy się wywodzili z tych szlacheckich Kędzierskich, czy nie. Jeśli nie, to jak to się stało że mieli to samo nazwisko? Przypadek?

Ewa, poczytaj o tym jak kształtowały się nazwiska i dojdziesz do wniosku, że szanse na przypadek (czyt. noszenie takiego samego nazwiska przez rodziny różnego pochodzenia stanowego) są znacznie większe, niż na faktyczne szlacheckie pochodzenie. Właśnie dlatego genealogię zaczyna się od dokumentów rodzinnych, a nie od herbarzy i spisów nazwisk szlacheckich.

Michał

[Tomasz_Lenczewski]

Pani Ewie wypada polecić jedyną w swoim rodzaju książkę w tym zakresie Polskie nazwisko szlacheckiego autorstwa Józefa Matuszewskiego. Pozdrawiam

[Robert_Kostecki]

Piotrze,

jak to dawniejsi autorzy piszą - "Opalińscy to zacna polska rodzina, której nazwisko pochodzi od nazwy miasteczka Opalenica w Wielkopolsce". Powszechna jest opinia, że Opalińscy wymarli. W tym miejscu nie zamierzam się wgłębiać w genealogię pnia magnackiego, ale zawsze jest jakieś prawdopodobieństwo, że istniały nieuchwycone przez historiografów tzw. linie boczne tej rodziny?! Z pewnością wiele obecnie żyjących rodzin o tym nazwisku to potomkowie włościan o wcześniejszych przezwiskach Opałka, Opaleń, bądź chłopów zamieszkujących dawne włości "tych" Opalińskich.
W opisywanym przez Ciebie przypadku mamy parę możliwości, albo:
1. Nastąpił tu jakiś niesamowity zbieg okoliczności.
Przykład:
a) Józef Kostecki (*ok.1785), pracowity, służący we wsi Kościelnica vel Wola Kościelna (obecnie dzielnica Uniejowa), 03.02.1816 r. ożenił się z Salomeą Walisiewicz (W rejestrze ślubów zamieszczonym na końcu księgi małżeństw widnieje jako Salomea Krulewicz).
- AP Łódź, parafia rzymskokatolicka Uniejów, księga małżeństw, akt nr 51/1816.
b) Józef Kostecki (*ok. 1785 – †01.03.1847 Truskawiec, par. Bałdrzychów ), okupnik, gospodarz, kolonista, zmarł w wieku 80 lat. Z żoną Salomeą z Sza(w)łowskich miał syna Łukasza (*12.10.1819 Kościelnica – †22.03.1898 Truskawiec ), czynszownika we wsi Truskawiec.
- Archiwum parafialne, parafia rzymskokatolicka Bałdrzychów, księga zgonów, akt nr 6/1847.
- AP Poznań Oddział w Koninie, parafia rzymskokatolicka Uniejów, księga chrztów, akt nr 283/1819.
- AP Łódź, parafia rzymskokatolicka Bałdrzychów, księga zgonów, akt nr 18/1898.

2. Doszło do celowego "podszycia się" pod członków szlacheckiej rodziny Opalińskich.
- patrz analizowany na tym forum temat o Odrowąż-Pieniążkach, gdzie niejaki Pieniążek zapewne stał się Odrowąż-Pieniążkiem, łącznie z wylegitymowaniem w Królestwie Polskim.

Pozdrawiam

Robert Kostecki

- Herbarz Pojezierza, Muzeum Zamek Opalińskich w Sierakowie, Gorzów Wielkopolski 2014 (m.in.: von Unruh, von Kalckreth, von Seydlitz, Górka, Opaliński, Chłapowski, Mycielski, Malinowski).
- Mirosław Pisarkiewicz, Waldemar Górny, Na tarczy herbowej i w listach. Marginalia o Opalińskich, Verbum Nobile, Nr 11, 1997.

[Krystyna_Zaleska]

Robercie
Wydaje się, że przytoczony przez Ciebie Józef- a) i Józef- b) to jedna
osoba. W Kościelnicy też był przybyszem (akt znania w AM).
Salomea zmarła w Truskawcu w 1854 roku akt 11.
Pozdrawiam
Krystyna

[Robert_Kostecki]

Krystyno,

bardzo dziękuję za informację. Czy możesz przesłać bezpośrednie linki na wspomniane przez Ciebie akty.

A, czy to też ta sama osoba, czy przypadek?

Dominik Kostecki (*1773) pochodzący z miasta Lwów, lat 22, kawaler, w dniu 14.10.1795 r. w Kaliszu zawarł związek małżeński z Elżbietą Kucharską z miasta Ostrów.
- AD we Włocławku, parafia rzymskokatolicka św. Mikołaja w Kaliszu, księga małżeństw, akt nr 25/1795.

Dominik Kostecki (*ok. 1765 – †20.11.1826 Kościelec ), „honestus”, syn Ignacego (Stanisława?), poślubił Elżbietę Kucharską (*ok. 1765 – †30.09.1825 Dąbrówka ). Ich córka Marianna Józefata (*25.03.1797 Pyzdry – †31.07.1829 Kościelec ) w 1816 roku poślubiła w Kościelcu Wawrzyńca Cieślaka. W tym czasie jej rodzicie mieszkali na Gościńcu w Kościelcu, a Dominik był gościnnym, później wyrobnikiem w Dąbrówce. Jego ojciec Ignacy (*ok.1748), także był gościnnym i wyrobnikiem w Kościelcu.
- AP Poznań, Oddział w Koninie, USC parafii rzymskokatolickiej w Kościelcu, księga zgonów, akt nr 66/1826.
- AP Poznań, Oddział w Koninie, USC parafii rzymskokatolickiej w Borysławicach Kościelnych, księga zgonów, akt nr 46/1825.
- AD we Włocławku, parafia rzymskokatolicka Pyzdry, księga chrztów, akt nr 53/1797.
- AP Poznań, Oddział w Koninie, USC parafii rzymskokatolickiej w Kościelcu, księga zgonów, akt nr 38/1829.
- AP Poznań, Oddział w Koninie, USC parafii rzymskokatolickiej w Kościelcu, księga małżeństw, akt nr 7/1816.
- AP Poznań, Oddział w Koninie, USC parafii rzymskokatolickiej w Kościelcu, księga zgonów, akt nr 33/1817.

Pozdrowienia

Robert

[Jaro_Chudzik]

Szkoda, by ten interesujący i udokumentowany temat przeszedł na forum bez większego echa.

Gdzie znaleźć informacje mogące potwierdzić to, że Józef Opaliński starosta śremski był żonaty z ww. Teresą Mycielską?

"Umarł 13 III 1735 r. (LM Opalenica)." - jak domyślam się z tego zapisu źródłem Dworzaczka była liber mortuorum parafii w Opalenicy;
Pytanie o dostępność ksiąg metrykalnych z tego okresu sporządzonych w parafii w Opalenicy, bo warto sprawdzić datę śmierci Józefa Opalińskiego w dokumencie źródłowym - z uwagi na niezgodność z danymi dotyczącymi roku urodzenia Michała Opalińskiego (1738) oraz odszukać wpis aktu chrztu tego ostatniego. Z danych na genealodzy. pl wynika, że z parafii w Opalenicy w Archiwum Archidiecezjalym w Poznaniu są księgi narodzin od 1715 roku, a księgi zmarłych od 1727 roku.

Pytanie o inne dokumenty, które mogłyby potwierdzić fakt małżeństwa starosty śremskiego Józefa Opalińskiego z Teresą Mycielską jest - jak rozumiem - głównie pytaniem o księgi ziemskie i grodzkie, gdzie wymienieni mogliby być wzmiankowani, biorąc pod uwagę, że Opalenica leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego.

[Tomasz_Lenczewski]

Co ciekawe Mycielscy nie mają odnotowanej w genealogii takiej osoby. Zdajemy sobie sprawę, że kobiety często „ginęły” w genealogiach, ale to jest Wielkopolska i dość dobrze udokumentowany obszar. Wreszcie starosta śremski. Myślę, żeń tu jest podstawowy punkt zaczepienia.

[Tomasz_Lenczewski]

Poprosiłem o wypowiedź w tej sprawie mojego znajomego profesora z Poznania.

"sprawa wygląda dość prosto.

Akta metrykalne od końca XVIII w. wyglądają na prawdziwe, chodzi o szlacheckiego sługę (komisarza) Michała Opalińskiego żonatego z Gawrońską, a później o jego syna Antoniego Michała. Miejscowości pasują, są bliskie sobie. Natomiast ów wpis z 1783 r. to ewidentna fałszywka - trzeba sprawdzić, czy wpis jest wykonany w ciągu księgi, tą samą ręką, czy też jest to dodatek do księgi (jakiś aneks), wniesiony później.

Żadna ze znanych Teres Mycielskich (ok. połowy XVIII w. były przynajmniej dwie) nie poślubiła nikogo z Opalińskich, a Józef Opaliński starosta śremski zmarł bezpotomnie. Dziedziczył po nim jego brat Karol. Co ciekawe, w 1. poł. XVIII w. Maciej Mycielski późniejszy kasztelan poznański zakupił spore dobra od jednego z Opalińskich i miał córkę Teresę, ale ona na pewno nie poślubiła żadnego z Opalińskich.

Wydaje się, że to prymitywna próba późniejszego dorobienia Opalińskim z okolic Gidli, dworu w Garnku i Pławna nieco lepszego pochodzenia.

Niestety, ród Opalińskich wymarł po mieczu na owym wojewodzie sieradzkim Wojciechu (wojewodą mazowieckim był tylko krótko)".

Pozdrawiam serdecznie,

Michał Zwierzykowski

Jeszcze tytułem uzupełnienia po przejrzeniu kart księgi: wpis znajduje się na karcie 48 v z datą sierpniową uczyniony inną ręką pomiędzy zapisami z lutego, co wzbudza podejrzenie fałszerstwa. Pamiętam argument z Heroldii odmawiającej tytułu jednej z gałęzi Woronieckich z powodu wpisu do księgi metrykalnej inną ręką oraz innym rodzajem atramentu. Słowem ktoś chciał podłączyć się pod magnacką rodzinę TL

[Opalinski_Piotr]

Właśnie ten podwójny akt małżeństwa i rozbieżności w metrykach spowodowały, że postanowiłem umieścić wątek "pod obrady" na forum. Przyznam, że nieobecność aktu z 1783r. w chronologicznym ciągu księgi wyglądała dziwnie. Podobnie zresztą skreślony i następnie mocno poprawiony wiek w akcie zgonu z 1816r.

Dziękuję panie Tomku za zasięgnięcie opinii u Pana Profesora.

[Jaro_Chudzik]

Jeszcze tytułem uzupełnienia po przejrzeniu kart księgi: wpis znajduje się na karcie 48 v z datą sierpniową uczyniony inną ręką pomiędzy zapisami z lutego, co wzbudza podejrzenie fałszerstwa. Pamiętam argument z Heroldii odmawiającej tytułu jednej z gałęzi Woronieckich z powodu wpisu do księgi metrykalnej inną ręką oraz innym rodzajem atramentu. Słowem ktoś chciał podłączyć się pod magnacką rodzinę TL

Grubo. Ciekawe, czy ktoś z Opalińskich złozył w postępowaniu legitymacyjnym przed Heroldią (Komisją właściwą dla Guberni Piotrkowskiej) wywód oparty na wpisie ślubu datowanym na 1783 r. w księdze metrykalnej parafii częstochowskiej.

Dla pełniejszego obrazu przydałoby się jeszcze - jeśli to możliwe - porównanie nazwisk księży, którzy dokonywali wpisów w księgę metrykalną w lutym i sierpniu oraz którzy udzielali ślubów w tym czasie.

[Tomasz_Lenczewski]

Według moich informacji nikt z nich nie zabiegał. Na tych terenach sporo ewidentnej szlachty np. wielu przedstawicieli rodu Wężyków, w ogóle nie występowało o szlachectwo. Przyczyny były złożone.

[Opalinski_Piotr]

Wznawiam wątek.

Odnalazłem akt narodzin wymienionego wcześniej Michała Opalińskiego - syna Józefa i Teresy Mycielskiej, znajduje się w księdze urodzeń parafii w Dębnie w woj. świętokrzyskim. Wpis pochodzi z 1738 roku i tym razem znajduje się w chronologicznym ciągu księgi:



https://metryki.genealodzy.pl/metryka.p ... 618&y=1357

Panie Tomku, czy może Pan zasięgnąć opinii Pana Profesora Zwierzykowskiego na temat tego aktu?