Iudex politicus - co to takiego?

wjozwi · Post autor: **wjozwi** » sob 11 kwie 2020, 14:02

Ostatnio zetknąłem się w zaborze austriackim z zawodem iudex politicus w roku 1825; wcześniej, w 1816, ta sama osoba opisana była jako Iudex et commisarius aulicus.

Nigdy nie zetknąłem się z zawodem iudex politicus, czy ktoś słyszał i ma może pomysł, co to może być?

Andrzej75 · Post autor: **Andrzej75** » sob 11 kwie 2020, 17:24

Najważniejszymi urzędnikami dominiów w Galicji byli: mandatariusz, justycjariusz, sędzia policyjny, poborca podatkowy i słudzy policyjni.
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zes ... pol/126356
Osobny dział stosunków poddańczych stanowiło sądownictwo patrymonialne. Podlegał mu poddany w pięciorakim zakresie:
1. W sprawach cywilnych między poddanymi sądził w pierwszej instancji sędzia cywilny dworski, czyli justycjariusz, z odwołaniem do Sądu Apelacyjnego we Lwowie. 2. W drobniejszych sprawach karnych sądził poddanego sędzia policyjny wyznaczony przez dziedzica, z odwołaniem przez cyrkuł do Gubernium we Lwowie. 3. W cięższych sprawach karnych tenże sędzia policyjny prowadził śledztwo i przekazywał sprawę jednemu z 4 sądów kryminalnych (we Lwowie, Rzeszowie, Wiśniczu lub Stanisławowie). 4. W sprawach wynikających ze stosunku poddańczego podlegał włościanin sądownictwu mandatariusza. Wolno mu było jednak zanieść przeciw dziedzicowi skargę do cyrkułu, od decyzji cyrkułu wnieść rekurs do Gubernium, stąd zaś apelować aż do Kancelarii Nadwornej w Wiedniu.
https://books.google.pl/books?hl=pl&id= ... +policyjny

wjozwi · Post autor: **wjozwi** » sob 11 kwie 2020, 17:44

Dziękuję za to wyjaśnienie, ale politicus to nie znaczy policyjny, to znaczy polityczny, stąd mam wątpliwości czy to o to właśnie chodzi

Andrzej75 · Post autor: **Andrzej75** » sob 11 kwie 2020, 18:13

wjozwi pisze:ale politicus to nie znaczy policyjny, to znaczy polityczny

Znaczy jedno i drugie. To jest kwestia tłumaczenia niemieckiego Polizeirichter. Po łacinie oddawano to jako judex politicus, a po polsku sędzia policyjny (nawiązując do niemieckiego) albo sędzia polityczny (nawiązując do łaciny).
https://books.google.pl/books?hl=pl&id= ... er&f=false

wjozwi · Post autor: **wjozwi** » sob 11 kwie 2020, 18:16

Bardzo dziękuję!

bielecki · Post autor: **bielecki** » sob 11 kwie 2020, 20:09

Oczywiście, i policja i polityka wywodzi się od polis (miasto, w sensie wspólnoty mieszkańców).
Łukasz

expat · Post autor: **expat** » ndz 12 kwie 2020, 19:24

A jak mandatariusz był nazywany po niemiecku?
Krzysztof

Andrzej75 · Post autor: **Andrzej75** » ndz 12 kwie 2020, 19:39

expat pisze:A jak mandatariusz był nazywany po niemiecku?

Mandatar.

Lipnik.F.Turas · Post autor: **Lipnik.F.Turas** » pn 13 kwie 2020, 21:43

Może aby zrozumieć odwołajmy się do Dzisiejszych realiów Mamy sądy Karne i Cywilne.
Cywilne zajmują się sprawami np. o rentę o spadek o majątek.
A karne to już musi być przestępstwo.
Byłby dziś sędzią sądu cywilnego
jan