Dlaczego przodek używał dwóch nazwisk?

Wszystkie sprawy związane z naszą pasją, w tym: FAQ - często zadawane pytania

Moderatorzy: Galinski_Wojciech, maria.j.nie, elgra

paszczakojad

Sympatyk
Posty: 27
Rejestracja: śr 30 gru 2020, 00:08

Dlaczego przodek używał dwóch nazwisk?

Post autor: paszczakojad »

Mam taką zagwózdkę :)

Mój praprzodek pojawia się w aktach metrykalnych pod dwoma nazwiskami (tzn. zakładam, że to ta sama osoba). Na akcie małżeństwa z 1791 roku oraz na późniejszych aktach chrztu dzieci pojawia się małżeństwo Bartek Kaczmarzik i Katarzyna Podsiadły (Podsiedlonka), ale na jednym z aktów jest Bartek Mathusek i Katarzyna Podsiadły. Jest między innymi dziećmi Bartka Kaczmarzika, więc nie jest to drugi mąż - no chyba że to dziecko poza związkiem, nie jestem w stanie rozczytać, czy w tym akcie urodzenia jest o tym jakaś wzmianka:

http://www.tahoe.pl/priv/1794.jpg

Potem dalej są dzieci Bartka Kaczmarzika, a przy ostatnim jest Bartek Mathusek, a na marginesie dopisane Kaczmarzik:

http://www.tahoe.pl/priv/1811.jpg

No i jest akt zgonu na nazwisko Bartek Mathusek (aktu zgony Bartka Kaczmarzika nie ma), a wynikająca z niego data urodzenia pasuje do aktu urodzenia Bartka Kaczmarzika (prawdopodobnego, bo jest bardzo nieczytelny).

Wszystko wskazuje na to, że to jedna i ta sama osoba. Macie jakieś pomysły, dlaczego pojawia się pod dwoma nazwiskami?

Moja koncepcja jest taka, że wychowywał się w innej rodzinie, bo jego matka zmarła tym samym roku, w którym się urodził. Czy konsekwencją takiej sytuacji mogło być to "niezdecydowanie" co do nazwiska? Bo jeszcze rozumiem, jeśli by został przyjęty/adoptowany do innej rodziny i używał na stałe nowego nazwiska. Ale może w tamtych czasach przywiązanie do nazwiska nie było takie rygorystyczne, jak dzisiaj i w obrębie wioski wołano na niego na dwa sposoby?

Pozdrawiam,
Piotr
Awatar użytkownika
Krzysztof_Wasyluk

Sympatyk
Posty: 766
Rejestracja: śr 02 kwie 2008, 22:51

Dlaczego przodek używał dwóch nazwisk?

Post autor: Krzysztof_Wasyluk »

Tak, jeden oczywisty pomysł. Poczytaj inne wątki na ten temat, a było ich już kilkaset. Nieustanne uświadamianie niechętnych do przeszukiwania forum dla uzyskania wiedzy mija się z celem.
Krzysztof Wasyluk
paszczakojad

Sympatyk
Posty: 27
Rejestracja: śr 30 gru 2020, 00:08

Dlaczego przodek używał dwóch nazwisk?

Post autor: paszczakojad »

Szukałem innych wątków, ale znalazłem takie np. o drobnych zmianach w brzmieniu nazwiska. A tutaj są dwa zupełnie inne nazwiska i nie znalazłem podpowiedzi, co to może być...

Piotr
GZZuk

Sympatyk
Posty: 319
Rejestracja: sob 16 cze 2018, 22:28
Otrzymał podziękowania: 7 times

Post autor: GZZuk »

Zapewne to ostatnie. Kaczmarczyk od zawodu, Matusek od imienia ojca albo dziadka. W tym okresie nazwiska w rodzinach włościan mogły być stosowane wymiennie.

Zofia
Al_Mia

Sympatyk
Nowicjusz
Posty: 1381
Rejestracja: pt 08 lis 2013, 19:01
Otrzymał podziękowania: 1 time

Post autor: Al_Mia »

Pierwsze skojarzenie jakie mi się nasuwa to, sprawdź jak na imię miał ojciec Bartka.
Może to był Mateusz (=Matheus), stąd nazywać syna Mateusza nazywano Matheuskiem.
a np syna Kazimierza nazywano Każmierczakiem

Tak jak napisał Krzysztof dużo już było na temat zmiany nazwisk na forum
w różnych okolicznościach.
np tu
https://genealodzy.pl/index.php?name=PN ... ie+nazwisk

pozdrawiam

Ala
michalmilewski

Sympatyk
Posty: 196
Rejestracja: wt 27 paź 2009, 12:13
Lokalizacja: Warszawa

Re: Dlaczego przodek używał dwóch nazwisk?

Post autor: michalmilewski »

paszczakojad pisze: Wszystko wskazuje na to, że to jedna i ta sama osoba. Macie jakieś pomysły, dlaczego pojawia się pod dwoma nazwiskami?
Możliwości jest mnóstwo, ale przede wszystkim musisz pamiętać, że 200 lat temu to cały czas był jeszcze okres, kiedy nazwiska Polaków (szczególnie tych z niższych warstw społecznych) dopiero się kształtowały/utrwalały, więc zarówno drobne zmiany w brzmieniu/pisowni jak i wręcz wymienne używanie dwóch lub nawet większej liczby zupełnie różnych przezwisk/przydomków/nazwisk przez tę samą osobę/rodzinę były zjawiskami dość powszechnymi.

W opisanym przez Ciebie przypadku jest na przykład możliwe, że ta konkretna linia Twoich przodków wywodziła się od jakiegoś karczmarza o imieniu Mateusz lub Maciej, i jego potomków nazywano przez jakiś czas wymiennie Kaczmarzik lub Mathusek, dopóki jedno z tych nazwisk nie utrwaliło się na dobre (być może nawet część linii potomnych zostało przy jednym nazwisku a pozostała część przy drugim). Alternatywnie, pierwotne nazwisko mogło brzmieć Kaczmarzik (lub podobnie), a tylko jedna z linii potomnych (wywodzących się od jakiegoś Mateusza/Macieja) zaczęła być nazywana Mathusek, a później uległo to utrwaleniu (przy czym sytuacja mogła być też odwrotna, gdyby np. jeden z Mathusków zajmujący się prowadzeniem karczmy dał początek nowej linii nazywanej później Kaczmarzikami).

Jedna z moich 3xprababek, która podobnie jak Twój przodek żyła na przełomie XVIII i XIX wieku, była zapisywana w różnych aktach narodzin i zgonów jej licznych dzieci pod trzema różnymi nazwiskami panieńskimi (nie licząc drobnych zmian w pisowni/formie każdego z tych nazwisk): Owczarek, Kazimierczak i Dąbrowska. Wiele wskazuje na to, że jej "oryginalne nazwisko rodowe" brzmiało Dąbrowska, a "alternatywne" nazwiska Owczarek i Kazimierczak wynikają zapewne z faktu, że jej ojciec miał na imię Kazimierz i parał się owczarstwem.

Pozdrawiam,
Michał
Szukam Milewskich z różnych linii, którzy chętni byliby poddać się badaniu Y-DNA
https://www.familytreedna.com/groups/milewski/about
https://www.google.com/maps/d/viewer?mi ... 218753&z=6
paszczakojad

Sympatyk
Posty: 27
Rejestracja: śr 30 gru 2020, 00:08

Re: Dlaczego przodek używał dwóch nazwisk?

Post autor: paszczakojad »

Dzięki, to mi wiele wyjaśniło :)

Piotr
ODPOWIEDZ

Wróć do „Ja i Genealogia, wymiana doświadczeń”