Towarzysz w wojsku polskim

[adamrw]

Dobry wieczór,
otrzymałem dziś link do skazki rewizyjnej z 1811 roku:
https://www.familysearch.org/ark:/61903 ... at=3498966

Występuje w niej Szymon Wasilewski, jakoby 40-letni, z zapisem "Służył w byłym wojsku polskim za towarzysza".

Czy istnieje prawdopodobieństwo, że może chodzić o Szymona Wasilewskiego, który urodził się w 1780 roku? Teoretycznie mogła zdarzyć się nieścisłość w zapisie wieku, ale może odpowiedzi trzeba szukać w tym "towarzyszu w wojsku polskim".
Czy ktoś orientuje się czy to określenie "towarzysz w wojsku polskim" mogło się odnosić do służby w wojsku w pierwszych latach XIX wieku, czy raczej odeszło w zapomnienie wraz z upadkiem I RP?

Co ciekawe, rok później (1812) Szymon Wasilewski znajduje się w skazce nieco bardziej na północny wschód (powiat brasławski) - https://www.familysearch.org/ark:/61903 ... at=3498966

Czy Waszym zdaniem w obu skazkach są różne osoby, czy może ten sam Szymon Wasilewski?

z góry dziękuję za podpowiedzi
pozdrawiam
Adam

[Robert_Kostecki]

Witam,

Towarzysz był szlachcicem służącym w wojsku autoramentu narodowego. Towarzysz sowity, to określenie szlachcica, który nie pełnił służby osobiście, wystawiając w swoim zastępstwie dodatkowego pocztowego. System ten istniał do 1794. Towarzysz przytomny pełnił służbę osobiście i także istniał w systemie wojskowym jeszcze do początków 90. lat XVIII wieku.

Robert

[adamrw]

Dziękuję, czyli datę 1794 należy uznać za graniczną? Jeśli tak, to zapewne będą to różne osoby, bo trudno sobie wyobrazić 14 latka jako towarzysza.

[Kaczmarek_Aneta]

Polecam jeszcze definicję wg Doroszewskiego (poz. 3):
https://sjp.pwn.pl/doroszewski/towarzysz;5508129.html

Pozdrawiam
Aneta

[Robert_Kostecki]

Na przykład - Maciej Kostecki, towarzysz sowity w 15 chorągwi Jana Duklana Grocholskiego, kasztelanica bracławskiego, wchodzącej w skład II brygady Kawalerii Narodowej w 1790 roku. Takim specjalistą, to nie jestem, ale życie pokazuje, że trzymanie się dat wynikających z definicji, może być błędne, bo jest jakiś poślizg. Ale skoro towarzyszem był żołnierz-szlachcic, który zaciągnął się do jednostki wojskowej z systemu narodowego, to rok 1794 będzie raczej graniczny. Czy podczas insurekcji kościuszkowskiej byli towarzysze, tego nie wiem.

[madjerzy]

Nie tylko w wojsku pruskim istniały odziały lekkiej kawalerii zwane bośniackimi. Trafiło do tych oddziałów wielu Polaków, którzy z w związku z ograniczeniami narzuconymi przez kraje ościenne na liczebność armii polskiej, zmuszeni byli szukać zajęcia za granicą. Jako byli żołnierze armii Rzeczypospolitej, we wzajemnych kontaktach odnosili się do siebie per „Towarzyszu”. Słysząc to, Prusacy poczęli coraz częściej określać oddział bośniacki jako – Towarczys Regiment. W roku 1800, aby dać zajęcie drobnej szlachcie prusacy sformowali już oficjalne polskie pułki Towarzyszy. Odziały te walczyły pod pruskim sztandarem, aż do zakończenia wojny prusko-francuskiej w 1807 r. Wielu zdezerterowało, ale wbrew pozorom przechodzenie na francuską stronę nie przybrało masowego rozmiaru. Trzymała ich przysięga złożona na wierność królowi pruskiemu.
Jeżeli ktoś jest zainteresowany losem opisanych tu skrótowo Towarzyszy, to zachęcam do zapoznania się z moją opowieścią Bośniacki Regiment.
Najłatwiej ją odnaleźć wklikując w Google: opowieści brokowskie bośniacki regiment

[Jurowski_Rafał]

W metryce chrztu parafii Kundzin (okolice Sokółki) z 1803 roku spokałem takie określnie Onufremu Puciłowskiemu żołonierzowi Towarzyszowi Pułku Jkmęci? Czy to określenie może dotyczyć tych samych bośniackich pułków ?