Egzaminy przedślubne

[jamiolkowski_jerzy]

Co jakiś czas na forum dostrzegam przywoływanie egzaminów przedmałżeńskich (przedślubnych) jako dokumentu, przydatnego w genealogii Trafiła się nawet opinia-(w zgodzie z obecnymi trendami - co najgorsze to kościół?) , że kandydaci byli przesłuchiwani jak w śledztwie i że był to element inwigilacji. Jak wyglądał egzamin, co było jego treścią ? Jako ilustrację przywołam instrukcje takiego egzaminu w parafii juchnowieckiej (Metropolia Mohylewska).. Tytułem skrótu pominę wersję z 1816 roku W 1834 roku Mężczyzna i Niewiasta odpowiadali na następujące pytania.
1.Imię własne, Oyca, Dziada, Nazwisko, stan, urząd, miejsce i czas urodzenia i mieszkania, Religia, Parafia, wieś.
2.Gdzie i jacy są Rodzice, krewni, opiekunowie, czy za ich wiedzą i wiadomością, z własney woli i upodobania, bez czyjej namowy, groźby i przymusu dobrowolnie wstępuiecie z sobą w związek małżeński, jak sie dawno znacie, czy iesteście w jakiś sposób krewni lub powinowaci, czy były między wami kiedy, gdzie i przy kim zaręczyny lub wzaiemne sobie małżeństwa przyrzeczenie albo może iedno z was zaręczyło się z kim innym lub krewną wam osobą.
Przypis mój Te dwa pierwsze punkty należy uznać za cenne dla genealogii. Dzięki egzaminom naprawiłem błąd z aktu ślubu w którym babkę mojego przodka Mikołaja Agate z Eljaszuków zapisano w miejsce matki Maryannyz z Zaleskich. Bez tego odkrycia kręciłbym się w domysłach)
3.Może pod ostrzeżeniem lub warunkami iakiemi mianowicie wstąpienie się z sobą w Stan Malżeństwa, czy chcecie bydź nierozłacznymi sobie małżonkami choćby iakie odkryły się wady lub nastąpiła odmiana y ubóstwo.
Standardowa oczekiwana odpowiedź brzmiała:
Polegając na wzajemnym przywiązaniu y wspólnej przyszłey pomocy, bez żadnych innych ostrzeżeń y warunków, wstępuję w Małżeństwo z .........i chcę żyć z nią do śmierci bez względu na wady, odmianę i ubóstwo.
4.Czy nie czyniło które z was ślubu czystości lub wstąpienia do zakonu albo czy nie wiecie o iakiey inney między wami do zawarcia z sobą małżeństwa przeszkodzie I czy nie trzymali iedno z was drugiego do Chrztu lub Bierzmowania
Standardowa odpowiedź brzmiała:
Ślubu czystości lub wstąpienia do Zakonu nie czyniłem, o żadney przeszkodzie nie wiem, ani ia ani narzeczona iedno drugiego do Chrztu lub Bierzmowania nie trzymali.
5.Czy znacie i umiecie początki i Artykuły Wiary to iest Przykazania Boskie 10, kościelnych 5, Sakramentów ŚŚ 7 i co każdego Chrześcijanin powinien wiedzieć i wierzyć a bez czego zbawionym bydź nie może oraz Modlitwy Oycze Nasz, Zdrowaś Marya, Wierzę w Boga y czy byliście gdzie i kiedy w przedślubnej spowiedzi u Komuni y czy Dzieci swoye tak będziecie wychowywać
Standardowa odpowiedź brzmiała:
To wszystko znam i umiem, we własnym kościele byliśmy w Przedślubney Spowiedzi i Ś Komunii, będziemy wychowywali swoich oboiey płci Dzieci w Boyaźni Bożey i Wierze Rzymsko Katolickiey.
Egzamin kończyły zapisy.
Najpierw młodzi
Powyższe nasze dobrowolne i rozmyślne zeznanie, obowiązani przy świadkach dla nie umieiętności pisania znakiem Krzyża podpisuiemy
Tu następowały z ich strony przy wpisanych nazwiskach po trzy krzyżyk
Dalej rodzice:
My rodzice rzetelność wspomnianych wyznań i nasze na takowy związki zezwolenie dla nie umieiętności pisania znakiem Krzyża stwierdzamy
Tez po trzy krzyżyki
I na końcu Ksiądz i świadkowie
Iż podług tych pytań i odpowiedzi czyniłem Examin na to się podpisię Xiadz B. Bylewski Pleban Juchnowiecki
Jako powyższe zeznania są rzetelne My obecni i maiący wolność stanu, rozmyślne życzenie nowożeńców dla nie umiejętności pisma znakiem Krzyża zaświadczamy.
Jak wyżej krzyżyki

[Muraszko_Tamara]

Wklejka
Mniej więcej tak: wklejka

Parafia Roś, dek. Wołkowysk, diecezja wileńska. Księga egzaminów przedślubnych.
Daty: 1827-1840
Opis: księga, s. 183
Dawna Sygn.: 1
Skan: galeria ze skanami
Język: pol.

Ps

Ponieważ tu galeria jest nie poświęcona to podaj adres e-mail na mój to prześlę stronkę którą obrabiam z odnalezionymi krewnymi ( w zestawie szukamy naszych nazwisk - data i nazwisko ( bo inaczej byłoby za długo, lista jest uzupełniana)

muraszkotamara[AT]gmail.com

moderacja (elgra)
Proszę nie podawać w jawnej postaci adresów e-mail w wątkach na Forum.
Twój adres email znajduje się już pod ikonką

[Sroczyński_Włodzimierz]

http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/43 ... index.html
i inne

[bożena_jasiak]

Witaj Jerzy
Również szukam moich przodków i nie natrafiłam w mazowieckim na takowe egzaminy przedślubne.Gdzie tego mam szukać bo to może dotyczyć np.konwertytów i jestem naprawdę tym faktem poruszona.Mam jeszcze pytanko bo może w okresie zaborów ,przed zaborami istniał jakiś wykaz i czy się orientujesz w jakim języku był pisany ?
Bożena

[jamiolkowski_jerzy]

Bożeno
Jeśli wywołanyTwoim wpisem mam radzić to szukać przede wszystkim w zbiorach dokumentów kościelnych zatem pytać w parafii gdzie był ślub albo w archiwum diecezjalnym.. Jeśli jest podejrzenie konwersji to warto też pytać o księgi nawróconych Liber Conversorum. Również o kościelnych historyków pytałbym o pozostałe szzcegłowe kwestie.

[mlszw]

@bożena_jasiak
Tryb przeprowadzania egzaminów przedmałżeńskich przedstawiony powyżej przez p. Jamiołkowskiego obowiązywał na terenie archidiecezji mohylewskiej – a więc na terenie diecezji mohylewskiej, wileńskiej, żmudzkiej i mińskiej. Terytorialnie obszar ten obejmował Ziemie Zabrane oraz Rosję.

Na terenie Królestwa Polskiego, do którego należało interesujące Panią mazowieckei, wyglądało to zupełnie inaczej – nie wiem jak konkretnie. Nigdy Pani „na nic takiego nie natrafiła”, bo niczego takiego tam nie było.

[Sroczyński_Włodzimierz]

raczej chodzi o formę udokumentowania wymogu płynącego z Tametsi, nie o formularz wydrukowany
mi się nadal wydaje (nadal bo o tym pisałem), że w KP (nie kwestia diecezji, a charakteru cywilno-religijnego związku, jurysdykcji cywilnej) udokumentowaniem był protokół przedślubny -przykłady podawane, dostępne, linkowane, wyszukiwalne - nieskładany do wydziału wieczystoksięgowego, traktowany często jak inne niewymagane prawem cywilnym allegaty ślubne tj brakowany, rzadko zachowana księga protokołów przedślubnych