Gotlib Hendzel (Hencel, Enzelt) - Ostrów Mazowiecka

[grzejnik]

Szanowni Forumowicze,

Poszukiwaniem przodków zajmuję się amatorsko od niedawna i muszę przyznać, że utknąłem w martwym punkcie. Liczę na pomoc bardziej doświadczonych osób, którzy mogliby mnie jakoś wesprzeć swoją wiedzą.

Szukam informacji na temat mojego przodka Gotliba Hendzla. A zwłaszcza na temat jego przodków. Był to prawdopodobnie Prusak, który osiedlił się na Mazowszu, a konkretnie w Ostrowie (ob. Ostrów Mazowiecka). Można to wywnioskować zarówno z ewidentnie niemieckiego imienia i nazwiska, które pojawia się w akcie urodzenia jego syna Jana z 1827 r. jak również z faktu, iż w metryce ślubu jego syna Krystiana z 1850 r. jest mowa o tym, że Krystian Hendzel urodził się w Ostrowie w "Kraju Pruskim". Jego imię i nazwisko w jęz. niemieckim najprawdopodobniej brzmiało Gottlib (Gottlieb) Enzelt, gdyż tak właśnie podpisał się na akcie urodzenia swojego syna Jana z 1827 roku.

Oto garść informacji, które jak na razie udało mi się ustalić na jego temat:
Imię: Gotlib/Gottlib
Nazwisko:Hendzel/Hencel/Enzelt
Data urodzenia: 1792
Miejsce urodzenia: Prusy (?)
Miejsce zamieszkania: Ostrów Mazowiecka (lata 20. XIX wieku)
Wyznanie: rz.-kat. (?)
Rodzice: ?
Żona: Anna Cichacz/Cich/Ciech
Dzieci: 1. Krystian Hendzel/Hencel (ur. ok. 1815-1824 w Ostrowie), 2. Jan Hendzel/Enzelt (ur. 8.03.1827 w Ostrowie)
Data i miejsce śmierci: ?

Jak na razie przeszukałem waszą bazę danych: https://geneteka.genealodzy.pl/, a także przejrzałem księgi zgonów z Ostrowa z lat 1828-1867 w poszukiwaniu aktu zgonu Gotliba w bazie: https://metryki.genealodzy.pl/metryki.php Niestety, nic nie znalazłem, a metryki od 1868 są w jęz. rosyjskim, którego nie znam. Liczę na pomoc w odnalezieniu metryki urodzenia, ślubu czy zgonu Gotliba Hendzla, bo tylko tam mógłbym znaleźć jakąś wzmiankę o jego rodzicach czy miejscu pochodzenia, a tym samym ruszyć dalej z poszukiwaniami.


Źródła:
- Jan Enzelt - akt urodzenia z 1827 r., nr akt 53, miejscowość: Ostrów, parafia: Ostrów Mazowiecka.
https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... rdertable=
- Jan Hendzel i Emilia Scholastyka Affek - akt ślubu z 1852 r., nr akt 5, parafia: Jasienica.
https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... rdertable=
- Krystian Hencel i Wiktoria Smitowska – akt ślubu z 1850 r., nr akt 8, parafia: Jasienica.
https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... =&to_date=

[Officinalis_Paeonia]

W mojej ocenie, Krystian ur. Ostróda, a akt zg. Bogumiła Endzel jest tutaj - nr 68 (zindeksowany jako Bogumił Endel):
https://metryki.genealodzy.pl/metryka.p ... 834&y=1032
i akt. zg. Anny - nr 213: https://metryki.genealodzy.pl/metryka.p ... =284&y=889
Pozdrawiam.

[grzejnik]

Ogromnie dziękuję! A zatem wszystko wskazuje na to, że Gotlib Enzelt spolonizowawszy się zmienił imię na Bogumił, które istotnie jest polskim odpowiednikiem niemieckiego imienia Gottlieb. Wzmianka o synach Krystianie oraz Janie nie pozostawia wątpliwości, że to osoba, której szukam. Szkoda tylko, że w akcie zgonu brak informacji o rodzicach zmarłego.

W mojej ocenie, Krystian ur. Ostróda

Sam miałem tutaj wątpliwości, ale postawiłem na Ostrów kierując się tym, że tam urodził się Jan oraz że Ostrów Mazowiecka faktycznie znalazła się pod zaborem pruskim po III rozbiorze.

Ale zapewne masz rację, że chodzi o Ostródę. Ma ona więcej sensu w kontekście określenia "Kraj Pruski". Być może tam warto poszukać aktów urodzenia Krystiana i Gotliba.

[Krystyna.waw]

Podpowiem jeszcze, że Gottlieb to nie tylko Bogumił, ale także Teofil
https://genealogia.okiem.pl/glossary/gl ... d=Gottlieb

[grzejnik]

Aktualizacja tematu.

Po dłuższych poszukiwaniach udało mi się odnaleźć cztery niemieckie metryki związane z Gotlibem:

1. Gott(lieb) Henschel i Louise Schichau - akt małżeństwa z 1816 r., miejscowość: Warweyden, parafia:
Evangelische Kirche Groß Schmückwalde (Kr. Osterode), Taufen, Tote u Heiraten 1816-1830, s. 475:
https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPNZ-MLMS
https://ibb.co/18RBxfC

2. Carolina Wilhelmina Hensel - akt urodzenia z 1817 r., miejscowość: Neuhof, parafia: Evangelische Kirche Mohrungen (Kreis Mohrungen), Taufen u Tote 1801-1820, s. 147: https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPNJ-2DV2
https://ibb.co/fCNMyQJ

3. Carl Adolph Hensel - akt urodzenia 1818, miejscowość: Geierswalde, parafia: Evangelische Kirche Geierswalde (Kr. Osterode), Taufen 1784-1862, s. 225: https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPNC-QP1P
https://ibb.co/GHDt375

4. Johann Christoph Gottlieb Hensel - akt urodzenia 1820, miejscowość: Geierswalde, parafia: Evangelische Kirche Geierswalde (Kr. Osterode), Taufen 1784-1862, s. 244: https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPNC-CJ1Q
https://ibb.co/ZMHPj8g

W niemieckich metrykach Gotlib występuje jako Gottlieb Hensel (a raz jako Henschel), jego małżonka Anna Cicha jako Anna Luise (lub po prostu Luise) Schichau (vel Schichauin vel Chichanin). Oprócz wspomnianych wcześniej synów Krystiana oraz Jana, w Prusiech mieli jeszcze jednego syna, Carla Adolpha (1818), oraz córkę Carolinę Wilhelminę (ur. 1817). Johann Christoph Gottlieb (ur. 1820) to najprawdopodobniej znany z polskich metryk Krystian Hendzel. Akt małżeństwa Gotliba i Anny Luizy jest rozczarowujący o tyle, że nie ma w nim żadnej wzmianki na temat rodziców państwa młodych oraz miejsca ich urodzenia (podany jest jedynie ich wiek, co pozwala oszacować daty urodzenia). Największy problem ze znalezieniem metryki urodzenia Gotliba polega na tym, że był on rzemieślnikiem, który dość często się przemieszczał i zmieniał miejsce zamieszkania, a co za tym idzie niezwykle ciężko zlokalizować jest jego miejsce urodzenia. W 1816 mieszkał w Wirwajdach, w 1817 w Nowym Dworze koło Morąga, a w latach 1818-1820 we wsi Gierzwałd. Na podstawie wszystkich dotychczas znalezionych metryk można oszacować jego datę urodzenia na lata 1783-1792. Z niemieckich metryk wiadomo też, że Gotlib był katolikiem, podczas gdy jego żona Anna Luiza luteranką. W jednej polskiej metryce Gotlib występuje też pod imieniem Jan, co może sugerować, że być może to było jedno z jego imion, a - jak wiemy - Prusacy nierzadko nosili ich kilka.

W pierwszej kolejności postanowiłem poszukać jego aktu urodzenia w indeksach ksiąg parafii, gdzie znajdowały się powyższe niemieckie metryki:
- Groß Schmückwalde: https://www.familysearch.org/search/cat ... %20Library
- Geierswalde: https://www.familysearch.org/search/cat ... %20Library
- Mohrungen: https://www.familysearch.org/search/cat ... %20Library

Rezultaty? Pomijając Geierswalde, gdzie brak wyników, w Groß Schmückwalde i Mohrungen trafiają się pojedyncze nazwiska "Hensel", ale żadnych osób o imieniu Gottlieb urodzonych w latach 1783-1792.

Postanowiłem pójść dalej i poszukać osób nazywających się "Gottlieb Hensel" w okolicznych parafiach w Kreis Osterode. Na podstawie wyszukiwarki na familysearch wytypowałem dwie takie miejscowości: Ostródę i Miłomłyn (Liebemühl). Obie leżą blisko lokalizacji we wspomnianych wyżej czterech niemieckich metrykach.

- Evangelische Kirche Osterode (Ostpreußen): https://www.familysearch.org/search/cat ... %20Library
Wyniki dla ksiąg z Ostródy z 1762-1811: https://www.familysearch.org/search/rec ... ame=hensel
- Evangelische Kirche Liebemühl (Kr. Osterode): https://www.familysearch.org/search/cat ... %20Library
W księdze Taufen, Heiraten, Tote 1762-1799 jest kilka obiecujących wyników i kilka osób o nazwisku Hensel urodzonych w przedziale 1783-1792: https://www.familysearch.org/search/rec ... ame=hensel

I wreszcie najbardziej ogólne wyszukiwanie, a mianowicie "Gottlieb Hensel" dla całych Prus Wschodnich:
https://www.familysearch.org/search/rec ... e.exact=on

Z czego najkonkretniejsze wydają się następujące rekordy:
- Johann Gottlieb Hensel, ur. 1789, Memel: https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPVP-BV7T
- Gottlieb Hensel, ur. 1784, Bartenstein: https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPNX-LQBW
- Gottlieb Hensel, ur. 1783, Gerdauen: https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:QPNS-F8CD

Pomijając zbieżność imienia i nazwiska, a także orientacyjny przedział narodzin, ciężko powiedzieć, czy któryś z nich to mój Gotlib. Zwłaszcza że miejscowości takie jak Memel czy Bartenstein leżą dość daleko od Ostródy i jej okolic. Zdaję sobie sprawę, że w przypadku braku imion rodziców oraz miejsca urodzenia są to w dużej mierze strzały na ślepo. Genealodzy, macie jakieś pomysły, rady, wskazówki? Może coś pominąłem? Czy są jakieś widoki na odnalezienie metryki Gotliba, czy to już jest ten punkt, w którym dochodzi się do ściany i należy odpuścić?