Inskr. Katedra na Wawelu - nagrobek króla Olbrachta

[DariuszS]

Kaplica Olbrachta: Nagrobek z piaskowca i czerwonego marmuru z wypukło rzeźbioną postacią króla Jana Olbrachta i herbami: Orzeł polski, Pogoń, herb Habsburgów. Napis na bloku Tumby.

Wirtulana Katedra Wawelska – Nagrobek Jana Olbrachta

᛭ IOANES*᛭ALBERTVS᛭REX᛭POLONIE SVCCESIT᛭PAT︥R︤I**᛭DIVO᛭CASIMIRO
᛭ DE Χ︥Ρ︤IANA᛭REPVB᛭NED︥V︤᛭DE᛭REGNO᛭SVO᛭BENEMERITVS᛭PACE᛭ET᛭BELLO
CLARVS᛭INGENIO᛭MAGNO᛭ANIMO᛭INVICTVS᛭ERAT᛭REI᛭BELLICЄ᛭MILES
EIVS᛭INGENII᛭CONSVLTOR᛭TESTIS᛭FVIT᛭NOVĒ᛭ANNIS᛭AVIT︥V︤᛭ET᛭PATERN︥V︤
REGN︥V︤᛭TENVIT᛭ANN︥V︤᛭AGENS᛭QVART︥V︤᛭ET᛭QUADRAGESIM︥V︤᛭TORVNIE᛭XVI
IVNII᛭ANNO᛭M᛭︥C︤ ︥C︤ ︥C︤ ︥C︤ ︥C︤I° I︥M︤ATVRA᛭MORTE᛭PERIIT᛭RELICTIS᛭POST᛭SE
FRĪBVS᛭MAGNO᛭VVLADISLAO᛭VNGARIE᛭ET᛭BOEMIE᛭REGE᛭ALEXANDRO
POLONIE᛭SVCCESSORE᛭REGINA᛭MATER᛭EX LONGA STIRPE᛭IMPERATOR︥V︤᛭QVE
FILIA᛭REGIS᛭SOROR᛭VXOR᛭ET᛭MATER᛭ERAT᛭CHARISS FILIO᛭ET᛭BENEMERENTI
CVM ALTERO᛭FILIO᛭SIGISMVNDO᛭DVCE᛭HOC᛭SEPVLCHR︥V︤᛭POSVIT

*brak znaku abrewiacji w wyrazie IOANES.
**zbędny znak abrewiacji nad R w wyrazie PAT︥R︤I.

Uwaga: końcówka -AE konsekwentnie upraszczana do -E, na przykład w wyrazach: POLONI(A)E, VNGARI(A)E, BOEMI(A)E, TORVNI(A)E, QV(A)E

Suspensje:

1. REPVB=REPVB(LICA) (bez znaku wskazującego na jej wystąpienie).
2. CHARISS=CHARISS(IMO) (bez znaku wskazującego na jej wystąpienie).
3. ︥V︤=VM ⨉9.
4. Ē=EM.
5. M᛭︥C︤ ︥C︤ ︥C︤ ︥C︤ ︥C︤I°=MILLESIMO QUINGENTESIMO PRIMO.

Kontrakcje:

1. Χ︥Ρ︤IANA=CHR(IST)IANA (stary skrót od pierwszych dwóch liter imienia ΧΡιστος).
2. I︥M︤ATVRA=IM(M)ATVRA.
3. FRĪBVS=FR(ATR)IBVS.

Enklawy:

1. LO.
2. CC.
3. TV.
4. RI.
5. TI.
6. TO.
7. LI.
8. RO.

Tekst po rozwinięciu abrewiacji:

᛭IOAN(N)ES᛭ALBERTVS₁᛭REX᛭POLONI(A)E SVCCES(S)IT᛭PATRI᛭DIVO᛭CASIMIRO₂
᛭DE CHR(IST)IANA᛭REPVB(LICA)᛭NEDV(M)᛭DE᛭REGNO᛭SVO᛭BENEMERITVS᛭PACE᛭ET᛭BELLO
CLARVS᛭INGENIO᛭MAGNO᛭ANIMO᛭INVICTVS᛭ERAT᛭REI᛭BELLIC(A)E᛭MILES
EIVS᛭INGENII᛭CONSVLTOR᛭TESTIS᛭FVIT᛭NOVE(M)᛭ANNIS᛭AVITV(M)᛭ET᛭PATERNV(M)
REGNV(M)᛭TENVIT᛭ANNV(M)᛭AGENS᛭QVARTV(M)᛭ET᛭QVADRAGESIMV(M)᛭TORVNI(A)E᛭XVII
IVNII᛭ANNO᛭M᛭CCCCC I(-IMO) IM(M)ATVRA᛭MORTE᛭PERIIT᛭RELICTIS᛭POST᛭SE
FR(ATR)IBVS᛭MAGNO᛭VVLADISLAO₃᛭VNGARI(A)E᛭ET᛭BOEMI(A)E᛭REGE᛭ALEXANDRO⁴
POLONI(A)E᛭SVCCESSORE᛭REGINA⁵᛭MATER᛭EX LONGA STIRPE᛭IMPERATORV(M)᛭QV(A)E
FILIA᛭REGIS᛭SOROR᛭VXOR᛭ET᛭MATER᛭ERAT᛭CHARISS(IMO)᛭FILIO᛭ET᛭BENEMERENTI
CVM ALTERO᛭FILIO᛭SIGISMVNDO⁶᛭DVCE᛭HOC᛭SEPVLCHRV(M)᛭POSVIT

1. Jan Olbracht (27 XII 1459 - 17 VI 1501), król Polski (1492-1501).
2. Kazimierz Jagiellończyk, wielki książę litewski (1440), król Polski (1447-1492).
3. Władysław Jagiellończyk, król Czech (1471-1516), Węgier(1479).
4. Aleksander Jagiellończyk, wielki książę litewski (1492), król Polski (1501-1506).
5. Elżbieta z Habsburgów (Rakuska) (1436-1505), córka cesarza Albrechta II, króla Czech i Węgier, żona (1454) Kazimierza Jagiellończyka.
6. Zygmunt I, król Polski (1506-1548).

Monumenta Sarmatarum Szymona Starowolskiego

                                     IOANNES ALBERTVS Rex Poloniae,
                                             Jan Olbracht Król Polski,
                                        Succeſſit Patri Diuo CASIMIRO
                               Zastąpił Ojca Świętej (pamięci) KAZIMIERZA
                    De Chriſtiana Repub. nedum de Regno ſuo benemeritus
/dla/ Chrześcijańskiej Rzeczypospolitej, nie tylko /dla/ Królestwa swego dobrze zasłużony
                                        Pace & bello clarus,
                                            Pokojem i wojną sławny,*
                    Ingenio magno : animo inuictus erat.
                            Talentem wielki : /z/ ducha niezłomnym był.
                       Rei bellicae, miles eius ingenij conſultor & teſtis fuit.
        Rzeczy wojennej – żołnierz – był> jej z urodzenia znawc/ą/ i uczestnik/iem/<
                         Nouem annis auitum & paternum Regnum tenuit,
                          Dziewięć lat rodowe i ojcowskie Królestwo dzierżył,
                               Annum agens quartum & quadragesimum,
                                     Lat działający cztery i czterdzieści,
                       Toruniae xvij Iunij Anno M. DI. matura morte perijt.
              w Toruniu 17. czerwca Roku 1501. przedwcześnie śmiercią zszedł
                                   Relictis poſt ſe Fratribus,
                                       /Z/ pozostałymi po sobie Braćmi
                                           Magno Vladislao,
                                             Wielkim Władysławem,
                              Hungariae & Bohemiae Rege.
                                            Węgier i Czech Królem.
                            Alexandro Poloniae ſucceſſore.
                              Aleksanderem /korony/ Polski dziedzicem.
                                                Regina Mater
                                                    Królową Matką
                                Ex longa ſtirpe Imeratorum
                                             z długiego pnia Cesarzy
              Quae filia Regis, ſoror, vxor, & mater erat,
                 Która córk/ą/ Królów, siostr/ą/, małżonk/ą/, i matk/ą/ była,
                                   Chariſſimo filio & benemerenti
                         Najdroższemu synowi i dobrze zasłużonemu
                       Cum altero filio Sigiſmundo Duce
                               Z kolejnym synem Zygmuntem, Księciem,
                                              Hoc ſepulchrum poſuit,
                                             Ten grobowiec wystawiła

* tzn. w czasie pokoju i wojny.

Uwaga: przez był> < zaznaczyłem przeniesienie czasownika 'był' z końca zdania na jego początek ze względu na zrozumiałość tłumaczenia. W ukośnikach wstawiłem przyimki i dorozumiane wyrazy, zaznaczyłem też zmianę przypadka z mianownika (w łacinie) na narzędnik (w polskim) dla orzeczenia imiennego.

Proszę o korektę tłumaczenia i o inne poprawki.

Dariusz Śmietanka