Niezwykłe nagrobki i epitafia

[Aftanas_Jerzy]

Witam!
Zachowanie dla potomności pamiątek o niespotykanych formach wyrażania świadomości przemijania, to godne zadanie. Gromadzę takie materiały, jak chyba wielu etnografów i genealogów. Mam nadzieję, że przyłączą się też inni spośród naszego grona.
Zwracam się więc z prośbą o zamieszczanie w tym wątku źródłowych informacji o niezwykłych nagrobkach i epitafiach z terenu Polski. Pożądane jest podawanie autorów zdjęć, miejsca wykonania, nazwa i strona w publikacji, linki itp. Jako pierwszy przykład niech posłuży notka ze zdjęciami "grobowca pańszczyzny" z Podkarpacia (Nozdrzec) zamieszczone w:
http://www.polskaniezwykla.pl/attraction/5016.id

[Sroczyński_Włodzimierz]

Dla mnie treści z tablic były bardzo ważnym źródłem tematów do rozmów historycznych. Często wizyta w kościele czy na cmentarzu i zaobserwowane tam napisy, daty, nazwiska były początkiem pytań jakie jako nastolatek kierowałem do starszych. Później - pytań, na które szukałem odpowiedzi w literaturze.
Teraz bywa odwrotnie:) W kościołach i na cmentarzach często szukam potwierdzenia tego co przeczytam czy usłyszę.
Tablice mają swoje historie - swoje tj zaczynające się po śmierci osoby, którą opisują. Oddzielne, związane ale oddzielne.
Czasem zaskakujące, trudne do opisania bez długich opowieści
Stąd chciałbym ciut zmodyfikować pomysł Jerzego (bardzo cenny!)
Oprócz zdjęć piszcie, jeśli wiecie coś więcej o danej tablicy. Czy to będzie w miarę znana historia Św. Krzyż- Chopin-sprzed 66 lat, czy coś co się wydaje prawie nieistotne

Pozdrawiam

[Aftanas_Jerzy]

Witam!
Przeglądam dostępne w internecie tematyczne forum fotograficzne pod linkiem http://fotoforum.gazeta.pl/5,2,cmentarne.html
Jest tam wiele ciekawych zdjęć o tematyce cmentarnej. Wybrałem przykładowo jedno zdjęcie nagrobne. Patrz:
http://fotoforum.gazeta.pl/zdjecie/1764 ... 61462.html

[joanna23]

Robiąc zdjęcia cmentarzy często spotykam ciekawe nagrobki...

Na ten żydowski wg. mnie bardzo ciekawy nagrobek ( jest ich kilka ) natknęłam się przypadkowo - znajduje się terenie Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu (podlaskie) - być może został przeniesiony z innego miejsca ? być może należy do kogoś zamożnego ?

http://www.genealogia.okiem.pl/foto2/di ... 26#nav_pic

pod tym linkiem znajduje się stary pomnik pamiątkowy Tadeusza Nowickiego od żony - cmentarz katolicki w Juchnowcu Kościelnym (podlaskie)

http://www.genealogia.okiem.pl/foto2/di ... 32#nav_pic

a tu są pomniki , które w pewien sposób mnie zainteresowały z cmentarza katolickiego przy par. św. Andrzeja Apostoła w Wyszkach (podlaskie)

http://www.genealogia.okiem.pl/foto2/di ... 11#nav_pic
http://www.genealogia.okiem.pl/foto2/di ... 22#nav_pic
http://www.genealogia.okiem.pl/foto2/di ... =5#nav_pic

[Darek1965]

Witajcie
przebywając w sierpniu br. na cmentarzu w Radzikach Dużych, powiat rypiński, woj.kujawsko-pomorskie, wykonałem zdjęcie nagrobka Juliana Mazowieckiego, zm.20 X 1895 r. Na tym nagrobku, autorstwa J.Szyllinga z Płocka (informacja umieszczona na nagrobku), znajdował się tekst:
" PRZECHODNIU
OBYŚ W LUDZKOŚĆ,
JAK TEN ZMARŁY WIERZYŁ.
IDŹ I CZYŃ DOBRY PRZYKŁAD
SERCE TWE OŚMIELI,
LECZ JEŻELI W PRZYSZŁOŚĆ
ZWĄTPIŁEŚ DO KOŃCA
ODEJDŹ, A CIENIEM SWOIM
NIE ZASŁANIAJ SŁOŃCA".
Ps. nie wiem kim był zmarły.
http://yfrog.com/nfp1020364uj
Pozdrawiam, Darek

[Aftanas_Jerzy]

Robiąc zdjęcia cmentarzy często spotykam ciekawe nagrobki...

Na ten żydowski wg. mnie bardzo ciekawy nagrobek ( jest ich kilka ) natknęłam się przypadkowo - znajduje się terenie Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu (podlaskie) - być może został przeniesiony z innego miejsca ? być może należy do kogoś zamożnego ?

Joanno,
masz rację: to zabytkowy nagrobek bogatej osoby (kobiety).
Podam kilka uwag wyjaśniających symbolikę uwidocznioną na szczycie tego nagrobka (macewy):
Ponieważ judaizm zabrania przedstawiania w sztuce postaci ludzkich, w zdobnictwie dominują motywy roślinne i zwierzęce, przedmioty związane z kultem lub z pozycją społeczną zmarłego. Postać ludzką zastępuje się zawsze przez wizerunek ręki. Już na pierwszy rzut oka uderza bogactwo symboliki. Skarbonka wraz z ręka wrzucającą monetę oznacza dobroczyńcę i umieszczano ją zarówno na macewach kobiet jak i mężczyzn. Charakterystyczne dla nagrobków kobiet są natomiast świece (najczęściej dwie, ale występują też wieloramienne świeczniki), ponieważ to kobieta zapala w domu żydowskim świece szabatowe. Świece te są zgasłe lub złamane - jako symbol śmierci i żałoby. Taką samą wymowę ma pochylone i złamane drzewo z opadającymi więdnącymi owocami.

[Virg@]

[...] na cmentarzu w Radzikach Dużych, powiat rypiński, woj. kujawsko-pomorskie, wykonałem zdjęcie nagrobka Juliana Mazowieckiego, zm. 20 X 1895 r. Na tym nagrobku, autorstwa J.Szyllinga z Płocka (informacja umieszczona na nagrobku), znajdował się tekst [...]

Ps. nie wiem kim był zmarły.

To piękne epitafium, wiersz poety romantycznego, Teofila Lenartowicza (1822-1893):
"Przechodniu! Obyś w Polskę jak ten zmarły wierzył!
Idź w czyn! Dobry przykład serce twe ośmieli.
Twój brat wygnaniec drogi syberyjskie przemierzył,
Prześladowanie długo cierpiał w cytadeli,
A przecież dobre serce w wichrach nie ochłódło,
Ani je południowe żary nie wypiekły.
Podziwiaj nieprzebrane cudowne źródło,
Z którego myśli wzniosłe i łzy czyste ciekły
A jeżeli już w Polskę zwątpiłeś bez końca.
Odejdź i cieniem swym nie zasłaniaj słońca"
- zamieszczone było już wcześniej, na zburzonym nagrobku działacza niepodległościowego, zesłańca i emigranta politycznego, Agatona Gillera (1831-1887), w Stanisławowie, jednym z najstarszych cmentarzy Kresów Wschodnich, a teraz na Cmentarzu Powązkowskim, w kwaterze 13, grób (13-VI-4). Staraniem Leona Mireckiego z Warszawy (spoczywającego obecnie vis a vis grobu Gillera) i Związku Narodowego Polskiego w Ameryce szczątki Gillera zostały sprowadzone na Cmentarz Powązkowski w 1981 roku, kiedy to miejscowe władze przystąpiły do burzenia Miejskiego Cmentarza Stanisławowskiego.

Biorąc pod uwagę, iż pomnik w Stanisławowie (którego szczyt wieńczyły wieniec wawrzynu, książka i kotwica) powstał w czerwcu 1890 roku, czyli na pięć lat przed śmiercią Juliana Mazowieckiego († 1895), pochowanego na cmentarzu w Radzikach Dużych, jest wielce prawdopodobnym, że twórca jego nagrobka, J. Szyllinga z Płocka, inspirował się nagrobkiem Agatona Gillera.
Czy, być może dlatego, że obaj byli wielkimi patriotami, walczyli z zaborcą i wierzyli w Polskę niepodległą?

Dodam, że słowa wiersza-epitafium Teofila Lenartowicza przywiózł z Włoch Ignacy Kamiński, towarzysz Agatona Gillera na wygnaniu w Szwajcarii, przewodniczący Komitetu Wykonawczego Budowy Pomnika na cmentarzu w Stanisławowie.

Pochodzi ono z kościoła Santa Croce (Św. Krzyża) we Florencji, z grobu powstańca styczniowego, Włocha, pułkownika Stanisława Bechiego (1828–1863), jednego z dowódców powstania styczniowego. Ten włoski bohater, Galibardczyk, przybył do Polski w sierpniu 1863 roku. Z rozkazu Romualda Traugutta, objął dowództwo wojskowe nad Kujawami, Regionem Kaliskim i Mazowszem. Autor epitafium oraz płaskorzeźby powstałej w 1882 roku, przedstawiającej scenę jego śmierci (przez rozstrzelanie 17 grudnia 1863 roku, przez wojska carskie na rogatkach Włocławka), Teofil Lenartowicz, poeta-rzeźbiarz, od 1860 roku, aż do śmierci żył i tworzył we Florencji.

Pozdrawiam serdecznie -
Lidia

[Darek1965]

Lidio, ogromne dzięki za szczegółowy komentarz. Zaspokoiłaś moją historyczną ciekawość. Twoje przypuszczenia, że J.Mazowiecki był patriotą i walczył z zaborcą mogą polegać na prawdzie. W pobliżu jego miejsca spoczynku znajduje się pomnik:
http://yfrog.com/5sp1020355wj
ale nie posiam foto całości.
W tym miejscu mówimy o terenie niezwykle ciekawym dla historii powstania styczniowego, gdyż bezpośrednio przylegał do rzeki Drwęcy - granicy rosyjsko-pruskiej i stanowił szlak przerzutowy pomocy udzielanej powstańcom z terenu Prus.
Jednakże w posiadanym wykazie 166 powstańców z terenu powiatu rypińskiego, na podstawie; Czesław Lisowski „Powstanie styczniowe w Ziemi Dobrzyńskiej”, Płock 1938 r. (zainteresowanym służę pomocą), J.Mazowiecki nie widnieje.
Może wspomagał powstanie - powstańców w inny sposób?
Pozdrawiam, Darek

[Aftanas_Jerzy]

Wisława Szymborska napisała sama sobie nagrobne epitafium. Oto ono:
"Nagrobek"
Tu leży staroświecka jak przecinek
autorka paru wierszy. Wieczny odpoczynek
raczyła dać jej ziemia, pomimo że trup
nie należał do żadnej z literackich grup.
Ale też nic lepszego nie ma na mogile
oprócz tej rymowanki, łopianu i sowy.
Przechodniu, wyjmij z teczki mózg elektronowy
i nad losem Szymborskiej podumaj przez chwilę.

[babajack]

Robiąc zdjęcia cmentarzy często spotykam ciekawe nagrobki...

Na ten żydowski wg. mnie bardzo ciekawy nagrobek ( jest ich kilka ) natknęłam się przypadkowo - znajduje się terenie Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu (podlaskie) - być może został przeniesiony z innego miejsca ? być może należy do kogoś zamożnego ?

Joanno,
masz rację: to zabytkowy nagrobek bogatej osoby (kobiety).
Podam kilka uwag wyjaśniających symbolikę uwidocznioną na szczycie tego nagrobka (macewy):
Ponieważ judaizm zabrania przedstawiania w sztuce postaci ludzkich, w zdobnictwie dominują motywy roślinne i zwierzęce, przedmioty związane z kultem lub z pozycją społeczną zmarłego. Postać ludzką zastępuje się zawsze przez wizerunek ręki. Już na pierwszy rzut oka uderza bogactwo symboliki. Skarbonka wraz z ręka wrzucającą monetę oznacza dobroczyńcę i umieszczano ją zarówno na macewach kobiet jak i mężczyzn. Charakterystyczne dla nagrobków kobiet są natomiast świece (najczęściej dwie, ale występują też wieloramienne świeczniki), ponieważ to kobieta zapala w domu żydowskim świece szabatowe. Świece te są zgasłe lub złamane - jako symbol śmierci i żałoby. Taką samą wymowę ma pochylone i złamane drzewo z opadającymi więdnącymi owocami.

Jurku, jesteś bezcenny ze swoją wiedzą , pozdrawiam Jacek

[joanna23]

Całkowicie zgadzam się z Jackiem.