Brat pradziadka - ofiara czystek stalinowskich w 1926

[orzech_101]

Dzień dobry,

Dzięki wspomnieniom mojego dziadka znam historię jego stryja, Zygmunta Orzeszko, pochodzącego z Wołynia:

"Najmłodszy z rodzeństwa mego Ojca, stryj Zygmunt, [...] ukończył studia na wydziale mechanicznym na Politechnice w Kijowie [...] Z czasem stał się socjalistą, działał [politycznie] jako student już przed samą rewolucją, a w czasie jej trwania piastował różne odpowiedzialne stanowiska, jak np. kuratora szkolnego w okręgu kijowskim, zarządzającego koleją i komunikacją oraz inne. Rodzina, w związku z jego późniejszą działalnością, [...] odsunęła się od niego. [...] Do Polski stryj Zygmunt, jak sam twierdził, wrócić nie mógł. W sposób jednak decydujący pomógł nam do powrotu w 1922 roku. Już do kraju przyszła wiadomość przez znajomego rodziców, [..], że stryj Zygmunt został stracony w czasie czystek stalinowskich w 1926 roku."

Mam pytanie, czy na dzisiejszej Ukrainie istnieje możliwość dotarcia do dokumentów nt. mojego krewnego, np. związanych z jego studiami oraz ewentualnym procesem w 1926 r.?

Pozdrawiam i z góry dziękuję,

Maciej Orzeszko

[expat]

Jeśli znasz rosyjską pisownię nazwiska Orzeszko spróbuj Google. Na Internecie pojawiają się opracowania ofiar stalinowskich, więc kto wie? Ja rozwiązałem parę zagadek rodzinnych w ten sposób. Nie zrażaj się niepozwiedzaniami. Jest szansa, że informacje które poszukujesz pojawią się później.

[Irena_Powiśle]

https://ru.openlist.wiki/Special:OlSear ... 0%BA%D0%BE
https://lists.memo.ru/
https://bessmertnybarak.ru/books/
https://pomnirod.ru/materialy-k-statyam ... -sssr.html
trzeba wpisać np Ожешко czy Оржешко

ale mam wątpliwość, bo represje się zaczęły w latach 30-ch, nie 20-ch.
Tych Polaków którzy nie zdążyli z różnych powodów wyjechać do Polski po Traktacie Ryskim (1922- 1924) zwolniono z pracy ect.
ale represje stalinowskie to raczej lata 1930-te.

[orzech_101]

Dziękuję za odpowiedzi.

Na razie nic nie znalazłem, ale z tego co zauważyłem, spisy obejmują przede wszystkim ofiary od lat 30-tych do 50-tych. Rzeczywiście, czystki w skali masowej to lata 30-te, natomiast w latach 20-tych miała miejsce przede wszystkim walka o władzę wśród komunistów. 1926 r. to jeszcze czasy NEP, a więc względnego rozluźnienia zarówno gospodarczego, jak i politycznego. Zatem stryj Zygmunt, o ile data jego śmierci w 1926 r. rzeczywiście jest prawdziwa, mógł paść ofiarą jakiejś intrygi politycznej bądź oskarżenia o szpiegostwo. Może rzeczywiście współpracował ze służbami? Jest to możliwe, bo w czasach gimnazjalnych w Równem był określany jako "narodowiec" i brał udział w konspiracji uczniowskiej.

W każdym razie dziękuję za pomoc, może tajemnica się rozwiąże.

Pozdrawiam,

Maciej

[Irena_Powiśle]

Też szukałam ale nic, te linki - na wszelki wypadek no i może komuś się to przyda.

Niech pan poszuka na stronach np ukraińskich, kiedyś spotkałam bardzo dokładne listy represjonowanych obwodu Winnickiego, może istnieje z terenów Kijowskiego też.
Np tu
https://www.reabit.org.ua/nbr/
https://genealogy-ua.com/списки-репресс ... ериод-бол/


W latach 20-ch na terenach ZR często "wrogowie" zostali pozbawieni praw obywatelskich, chociaż raczej dotykało to właściciele gospodarstw rolnych na wsi.

[orzech_101]

Dzień dobry,

W latach 20-ch na terenach ZR często "wrogowie" zostali pozbawieni praw obywatelskich, chociaż raczej dotykało to właściciele gospodarstw rolnych na wsi.

Stryj Zygmunt miał pochodzenie "obszarnicze". Zastanawiam się tez, czy nie należał do POW.

Pozdrawiam,

Maciej

[Sroczyński_Włodzimierz]

To może nie "czystki" a TRUST?

[orzech_101]

Witam,

To może nie "czystki" a TRUST?

Być może, ale gdy wrzucam w wyszukiwarkę "Операция Трест список жертв" wyrzuca mi powyższe linki z listami ofiar, gdzie go nie ma.

Pozdrawiam,

Maciej

[Irena_Powiśle]

Nie wiele to da, znalałam artykuł w języku ros. na temat działalności OGPU (później NKWD) w tamtym okresie,akcja TRUST oraz inne
http://www.plam.ru/hist/specsluzhby_per ... oru/p3.php

[Sroczyński_Włodzimierz]

Nie sądzę by było to do zweryfikowania, szczególnie poprzez "listy". Raczej dla wzbudzenia zainteresowania aktywnością w okresie postrzeganym jako łagodniejszy. Procesy pokazowe to już lata 20, końcówka 20 ale 20, a to "zwieńczenie" i propaganda, okazowe działanie - poprzedzone były inna aktywnością. Dzierżyński, Mienżyński i inni jakoś zostali przykryci, ale mam nadzieję, że nie do końca skutecznie.
Związek Wyzwolenia Ukrainy - niekoniecznie, ale jako przykład regionalnego w kadrę techniczną wymierzonego działania. A tego było mnóstwo plus normalne działania porządkowe "we własnych kadrach". O "listach" w tym tzw ofiar komunizmu i tworzeniu tych list na forum bywały wątki/posty. Jakoś nazwać zestawienia trzeba, ale nadal mam wątpliwości co do adekwatności wybranych (podobnie jak np Lista Ofiar Cywilnych Powstania Warszawskiego budzi moje żywe uczucia).
"Listami" tematu nie ogarniesz moim zdaniem. "Case" czyli badanie konkretu - owszem w kontekście, na tle. Ale zgooglowanie (czy inną wyszukiwarką) to mało i niekoniecznie w dobrą stronę.

P.S. 1926 to chyba pierwsza data jaka pada u Sołżenicyna w Archipelagu.." przy opisie aresztowania. Nie "pierwsze aresztowania i zsyłki były 1926", a pierwsza data przy opisie aresztowania, która pojawia się w książce.

[orzech_101]

Dzień dobry,

Związek Wyzwolenia Ukrainy - niekoniecznie, ale jako przykład regionalnego w kadrę techniczną wymierzonego działania. A tego było mnóstwo plus normalne działania porządkowe "we własnych kadrach".

Jest to przypadek, który ogólnie dobrze by tu pasował. Na podstawie posiadanych informacji o stryju Zygmuncie wiem, że był to technokrata i zarazem idealista. Wciągnięcie go w taką prowokację było możliwe.

"Listami" tematu nie ogarniesz moim zdaniem. "Case" czyli badanie konkretu - owszem w kontekście, na tle. Ale zgooglowanie (czy inną wyszukiwarką) to mało i niekoniecznie w dobrą stronę.

Zdaję sobie z tego sprawę i traktuję to jako pierwszy krok. W genealogii wszystkich gałęzi mojej rodziny poszedłem daleko wstecz i wiem, że bazowanie na wyszukiwarkach to dopiero poziom 0. Myślę, że dobrze by było trafić teraz do ludzi zajmujących się tematem na Ukrainie i tam może ktoś podsunąłby jakiś trop.

P.S. 1926 to chyba pierwsza data jaka pada u Sołżenicyna w Archipelagu.." przy opisie aresztowania. Nie "pierwsze aresztowania i zsyłki były 1926", a pierwsza data przy opisie aresztowania, która pojawia się w książce.

Pierwsze obozy powstały w 1918 r., na razie nie stanowiły tak zorganizowanej sieci jak późniejsze gułagi, ale z każdym rokiem było ich coraz więcej. A zatem aresztowania musiały już wówczas przybierać na tyle masowy charakter, by była potrzeba tworzyć takie instytucje. "Po drodze" była wojna domowa i czasy "komunizmu wojennego", gdy działania były b. radykalne, a NEP także wprowadzano stopniowo i nie oznaczało to rezygnacji z represji czy jakiejś demokratyzacji, a jedynie chwilową "odwilż".

Wreszcie, mój dziadek wraz z matką i rodzeństwem zostali repatriowani do Polski w 1922 r., w czym miał pomóc stryj Zygmunt, a informacja o jego śmierci przyszła w 1928 r. Zatem fakt ten zapewne miał miejsce pomiędzy tymi datami, a 1926 r. przyjąłbym jako datę prawdopodobną, ale nie pewną.

Pozdrawiam,

Maciej

[Sroczyński_Włodzimierz]

Chodziło mi o poddanie w wątpliwość dość rozpowszechnionej wizji "wojna domowa to wojna - na wojnie okrucieństwa są", potem "łagodny NEP" i dopiero 36-37 terror - 20, początek 30 to sielanka
Nie twierdzę, że masowy w latach 20 i nie spieram się co znaczy masowy, nawet starałem się unikać dyskusji - "czystki" nie "czystki", ale raczej niestalinowskie - totalitaryzm bez stempla wujka Joe. Ja bym w tytule i w treści "stalinowskie" nie użył i popieram z końca postu Ireny "represje stalinowskie to raczej lata 1930-te."
I tego kapitana Sołżenicyna nie wstawiłem jako wzór i źródła bez skazy, ot jako ilustracje że jeszcze 30-40 lat temu chyba najbardziej rozpowszechniony opis nie tylko nie pomijał aresztowań w 1926, ale wręcz jako pierwszą datę podał. Jakoś to potem rozmyło się i przeszło na 30, potem późne 30...
Podsumowując - nie poddaję w wątpliwość, że mógł być aresztowany w okresie 1926-1928 jak wielu innych. Znaleźć będzie trudno:(

[orzech_101]

Witam,

Znaleźć będzie trudno:(

Nigdy nie sądziłem, że będzie inaczej Ale trzeba próbować.

Tak z innej beczki, ale dot. tej samej osoby, więc nie zakładam nowego wątku. Stryj Zygmunt miał ukończyć studia na Politechnice Kijowskiej i tam pracować do rewolucji. Czy gdzieś są dostępne dokumenty z tej uczelni? Niedawno ściągnąłem analogiczne akta jego ojca z Dorpatu, czy na Ukrainie istnieje podobny serwis?

Pozdrawiam,

Maciej