[OK] "Filius Fidei Orthodoxo-Romano Catholica"

[michalbaranski]

Dzień dobry,

bardzo proszę o wyjaśnienie, czy łaciński zwrot "Orthodoxo-Romano Catholica", a więc "prawowierny rzymski katolik" (dokument z 1776 r.; nadanie obywatelstwa miasta Jarosławia mojemu przodkowi Michałowi Barańskiemu) oznacza osobę wyznania grecko-katolickiego?

Znalazłem jedynie fragment z wikipedii dotyczący zupełnie innego okresu: "Jak zauważył Henri de Lubac SJ, od IV wieku słowo „catholicus” było praktycznie synonimem słowa „prawowierny”, choć nie utraciło jednocześnie swego zasadniczego znaczenia powszechności. „Np. gdy Augustyn mówi: «Vera catholica membra Christi» (prawdziwe katolickie członki Chrystusa), to określeniem «catholicus» posługuje się jako równoważnikiem słowa «orthodoxus», ale określenie to występuje tylko w formie przymiotnikowej i zachowuje związek z pojęciem powszechności (Państwo Boże, XVIII, r. 51, n. 1)». Bardzo wyraźne rozgraniczenie znaczenia tych słów widoczne jest u Florusa w Expositio missae, c. 48, n. 3, gdzie kolejno wyjaśnia się każdy z tych wyrazów. Podobnie w liście papieża Zachariasza z 1 maja 748 roku: Orthodoxae professionis et catholicae unitatis (M.G.H., Concilia, II, s. 48)”.

Pozdrawiam serdecznie,
Michał

[Sroczyński_Włodzimierz]

Moim zdaniem określenie "grecko-katolicki" przy takich badaniach źródeł jest zgrzytem, nawet większym niż określenie wyznanie

"Filius Fidei Orthodoxo-Romano Catholica" widzę jako określenie unity.
Tj katolika, rytu wschodniego.
Jak najbardziej "rzymskiego katolika", członka kościoła powszechnego, uznającego Rzym jako ciągłość tego kościoła, stosującego "narodowy" (własny) ryt litiurgiczny.

[michalbaranski]

Bardzo dziękuję za odpowiedź. Kluczowe jest dla mnie ustalenie gdzie należałoby szukać metryk - w parafiach rzymsko-katolickich, bądź gr.-kat. (zob. na przykładzie: https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... 809&exac=1).

Z tej samej wikipedii: "(...)W 1596 roku zawarto unię brzeską, na mocy której hierarchowie, duchowieństwo i wierni uznali zwierzchnictwo papieża, jednocześnie zachowując wschodnią duchowość, bizantyjską liturgię, dyscyplinę kościelną (m.in. zgoda na żonate duchowieństwo), język staro-cerkiewno-słowiański w nabożeństwach oraz kalendarz juliański. Powstała w ten sposób nowa struktura kościelna została nazwana Kościołem unickim, a od roku 1774 w zaborze austriackim Kościołem greckokatolickim".

Pozdrawiam serdecznie,
Michał

[Andrzej75]

czy łaciński zwrot "Orthodoxo-Romano Catholica", a więc "prawowierny rzymski katolik" (dokument z 1776 r.; nadanie obywatelstwa miasta Jarosławia) oznacza osobę wyznania grecko-katolickiego?

Nie.
Oznacza łacinnika, rzymskiego katolika.

[Sroczyński_Włodzimierz]

Uznaję wyższość opinii Andrzeja, choć bardziej przez autorytet osoby:)
tj jeśli Andrzej uważa, że to opis łacinnika - to zapewne tak jest.

Bardziej chodziło mi terminologię - czy sztuczna zaborcza, czy pierwotna. I kwestię wyznania na określenie rytu.
O istnienie Austrii w 1772, 1774 czy 1776 roku nie będę się tu spierał:)

[michalbaranski]

Bardzo Panom dziękuję!

Pozdrawiam serdecznie,
Michał

[Andrzej75]

Gdyby chodziło o unitę, to pojawiłoby się słowo „unitae” (albo „graeco-unitae”, albo „graeco-catholicae”).
„Orthodoxus” było standardowym określeniem prawowiernego katolika; które w żadne sposób nie określało jego „wschodniości”.

[Sroczyński_Włodzimierz]

OK
Ja tę "greckounickość" (nie tylko teoretycznie, w zapisach także) widziałem w XIX wieku. Nie widziałem za dużo konkretnie z tego okresu XVIII w., a we wcześniejszych (przynajmniej wydaje mi się, że tak było) nie podkreślano rytu - nie miało to znaczenia w przeciwieństwie do np prawosławia gdzie okresowo znaczenie miało.

P.S. Krzysztof na forum anonsował konferencję
https://historia.wnhs.uksw.edu.pl/wp-co ... skim-1.pdf
też głównie XIX wiek :(
o wcześniejszych relatywnie niewiele, a szkoda

[Andrzej75]

W tych aktach, do których odnosi się Michał, są następujące określenia osób, które przyjmowały prawo miejskie Jarosławia: „religionis orthodoxae” (prawowiernej religii — przy Niemcu z Palatynatu Reńskiego); „religionis orthodoxo-catholicae” (religii prawowierno-katolickiej — przy Niemcu z Badenii); „ritus Latini” (obrządku łacińskiego); „fidei orthodoxo-Romano-catholicae” (wiary prawowierno-rzymsko-katolickiej); „orthodoxo-catholicus ritus Latini” (prawowierny katolik obrządku łacińskiego).

https://genealodzy.pl/index.php?name=PN ... 963#704963

Teoretycznie rzecz biorąc, określenia, gdzie nie podano obrządku, mogą się odnosić do katolików w ogólności (zachodnich i wschodnich); ale w praktyce „Romano-catholicus” (bez dalszych określeń) oznaczał rzymskiego katolika obrządku łacińskiego; przy wiernych obrządku grecko-unickiego byłoby jakieś dodatkowe określenie.

Tak czy inaczej: zapis „fidei orthodoxo-Romano-catholicae” w żaden sposób nie sugeruje, że musi chodzić o obrządek grecki; natomiast obecność przymiotnika „rzymski” i nieobecność przymiotnika „grecki” albo „unicki” hipotezę o katolickim obrządku wschodnim czyni raczej mało prawdopodobną.

[michalbaranski]

Jeszcze raz bardzo dziękuję; to bardzo cenna wskazówka. Ze swojej strony mogę jedynie dodać, że syn ww. Michała Barańskiego (Karol Boromeusz Barański) urodził się w Jarosławiu w 1783 r. i widnieje w tamtejszych księgach parafialnych obrządku łacińskiego.

Pozdrawiam serdecznie,
Michał