Pochodzenie nazwisk (cz.5)

Piotr_Juszczyk · Post autor: **Piotr_Juszczyk** » ndz 02 sty 2011, 00:09

Kontakty językowe oczywiście musiały następować. Im dalej jednak tym słabsze. Interesujący mnie obszar to pogranicze Polski i Śląska. Za Ukrainę w tamtym czasie uważano dość odległe tereny czyli raczej okolice Kijowa niźli Lwowa. Sosnowiec - Lwów to 400 km.
Sosnowiec- Kijów to już 900 km. Na ile znam historię to nawet dziś Ukraińcy mają problemy z własnym językiem i historią, wcześniej także je mieli. Zatem ciężko mi sobie wyobrazić silne oddziaływanie ukraińskiego na polski zwłaszcza przy tak dużej odległości. Co innego Wołyń, Lubelszczyzna. W rejonie Sosnowca mocny wpływ raczej mógłby mieć Śląsk, Niemcy, Austria.
Niemniej jak pisałem, nie znam się, więc chętnie wysłucham innych opinii.

AgnieszkaD · Post autor: **AgnieszkaD** » ndz 02 sty 2011, 05:20

Witam!

Czy mozna prosic o zrodla pochodzenia nazwisk:
Kopeć
Karyta
Klęsk
Lonka
Sehman
Sala

Agnieszka

Ewa_Szczodruch · Post autor: **Ewa_Szczodruch** » ndz 02 sty 2011, 06:25

Witam

Karyta - od kareta, z gwarowego też karyta ‘powóz kryty z oknami’.

Klęsk 1397 - od gwarowego klęsk ‘ptak wróblowaty’, klęskać, kląskać ‘klaskać językiem’.

Kopeć 1386 - od kopeć ‘dym z sadzą’; od kopcić ‘dymić’, kopiec ‘wzniesienie’.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

c.d.n.

Ewa_Szczodruch · Post autor: **Ewa_Szczodruch** » ndz 02 sty 2011, 06:27

ciąg dalszy dla AgnieszkiD:

Lonka - prawdopodobnie od staropolskiego lon ‘zatyczka na osi koła wozu’, od niemieckiej nazwy osobowej Lon-, może też od formy zgermanizowanej od Łon-.

Sehman - od niemieckiej nazwy odobowej Sechmann.

Sala 1618 - w grupie nazwisk pochodzących od podstaw sal-, szal-, por. imiona typu Salomon, Salezy, niemiecka nazwa osobowa Sal, szalić ‘oszukiwać, kłamać’, szala ‘część wagi’, szaleć ‘zachowywać się gwałtownie, hulać’, szał ‘atak szaleństwa’.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

AgnieszkaD · Post autor: **AgnieszkaD** » ndz 02 sty 2011, 13:32

Dziekuje Pani bardzo serdecznie.
Agnieszka

Aftanas_Jerzy · Post autor: **Aftanas_Jerzy** » ndz 02 sty 2011, 14:01

Piotr_Juszczyk pisze:Kontakty językowe oczywiście musiały następować. Im dalej jednak tym słabsze. Interesujący mnie obszar to pogranicze Polski i Śląska. Za Ukrainę w tamtym czasie uważano dość odległe tereny czyli raczej okolice Kijowa niźli Lwowa. Sosnowiec - Lwów to 400 km.
Sosnowiec- Kijów to już 900 km. Na ile znam historię to nawet dziś Ukraińcy mają problemy z własnym językiem i historią, wcześniej także je mieli. Zatem ciężko mi sobie wyobrazić silne oddziaływanie ukraińskiego na polski zwłaszcza przy tak dużej odległości. Co innego Wołyń, Lubelszczyzna. W rejonie Sosnowca mocny wpływ raczej mógłby mieć Śląsk, Niemcy, Austria.
Niemniej jak pisałem, nie znam się, więc chętnie wysłucham innych opinii.

Witam!
Nie mieszczę się ścisłe w temacie, ale występuje potrzeba skorygowania pewnych nieścisłości i błędnych poglądów.
1) Wbrew temu co się powszechnie sądzi, w języku polskim jest sporo zapożyczeń tzw rutenizmów (łac. ruthenus =´ruski´) inaczej: ukrainizmów. Są to wyrazy, wyrażenie, konstrukcje składniowa pochodzący z języków ruskich, przede wszystkim języka staro ukraińskiego, ale też starobiałoruskiego.
Do warstwy słownej języka polskiego przeniknęły z ukraińskiego m.in. słowa: bazar, chata, chutor, sadyba, sioło, słoboda, horodyszcze, meczet, znachor, hodować, hołota, harować, rubież, odzież. Korespondencja Jana III z Marysieńką jest pełna takich i innych rutenizmów.
Rutenizmy przenikały do ogólnego języka polskiego przede wszystkim za pośrednictwem tzw. "polszczyzny kresowej" już od XIV, XV wieku. Dużą rolę odegrała w tym wypadku polonizująca się szlachta ruska i białoruska. Do utrwalenia się rutenizmów w języku polskim w okresie międzywojennym i powojennym przyczyniły się niewątpliwie dwa ważne ośrodki - Lwów i Wilno oraz przybywający z tamtych terenów Polacy. Możemy mówić nie tylko o zapożyczeniach wyrazów lub zwrotów, wyrażeń, ale także pewnych cech fonetycznych. Za rutenizmy fonetyczne uznaje się np. przeciąganie samogłosek akcentowanych, redukcja nieakcentowanych, charakterystyczna wymowa ł (tzw. "teatralna wymowa").
Oczywiście wpływy były wzajemne. Nawet niektórzy językoznawcy zaliczają języki ukraiński i rusiński do podgrupy zachodnio - słowiańskiej (wspólnie z polskim, czeskim i słowackim).
2) O swojej historii Ukraińcy i Polacy wiedzą mniej więcej tyle samo, czyli (w swojej masie) za mało. A już całkiem mało o historii swoich sąsiadów.
Ale nas interesują sfery wpływów na terenach południowej Polski w przekroju historycznym. Zastanawiające są te podawane rzekome "przeszkody" liczone w setkach kilometrów od Lwowa i Kijowa. Z braku miejsca podam tylko kilka linków z mapkami w kolejności biegu historii:
Państwo Wielkomorawskie
http://pl.wikipedia.org/wiki/Państwo_wielkomorawskie
Ruś Halicko –Włodzimierska w latach 1245-1349
http://pl.wikipedia.org/wiki/Ru%C5%9B_H ... y%C5%84ska
Rus Karpacka
http://pl.wikipedia.org/wiki/Łemkowie
Rozmieszczenie siedzib ludności wg kryterium etnicznego na terenie Cesarstwa Austro-Węgierskiego
http://www.lib.utexas.edu/maps/historic ... y_1911.jpg
3) Już w ubiegłym roku bywały dyskusje na tym forum na temat etymologii nazwisk, z której wynikało przeświadczenie autorów zapytań, że otrzymają jednoznaczną odpowiedź na pytanie: skąd pochodzi i od kiedy ich nazwisko jest notowane. Odpowiedzi na te pytania są udzielane w tym wątku w oparciu o słowniki etymologiczne, opracowywane w wersjach wariantowych czasem tylko, a to ze względu na ogrom materiału. Dlatego wszelkie dodatkowe, nawet niepewne warianty etymologii danego nazwiska, mogą być przydatne do indywidualizacji konkretnego przypadku.
Oczywiście bywają protesty "początkujących poszukiwaczy swoich korzeni", że nietrafnie podano etymologię, że to pochodzenie jest zbyt pospolite, nie z tego źródła pochodzi itd.
Wynika to często z błędnego założenia, że w etymologii nazwiska jest zawarty klucz do ustalenia pochodzenia swojego rodu. Tak też jest rzeczywiście, ale w indywidualnie opracowanej etymologii konkretnego nazwiska, opartej na badaniach dokumentów genealogicznych danego rodu.
Takie podejście przypomina próby zbudowania drzewa genealogicznego swojej rodziny w oparciu o wiadomości zaczerpnięte z herbarzy i spisów szlachty wylegitymowanej lub nie, ale dobrze byłoby jeszcze dodać herb jeden lub kilka. A dokumenty jakoś się później odszuka (lub odszukają inni i wsadzą do zbioru Metryk).

Aftanas_Jerzy · Post autor: **Aftanas_Jerzy** » ndz 02 sty 2011, 18:30

Do poprzednich wywodów dołączę jeszcze jeden link (angielskojęzyczny, ale do przestudiowania mapki tam zamieszczonej nie trzeba nawet znać tego zagranicznego języka):
http://www.carpatho-rusyn.org/spirit/chap5.htm
I jeszcze jedna rada:
Dla rozszerzenia pola poszukiwań innych wariantów etymologii nazwiska warto też zajrzeć do:
"Surnames in Dictionary of German-Jewish Surnames"
http://www.avotaynu.com/books/MenkNames.htm
a następnie poszukaj etymologii dla wybranego nazwiska (przykładowo dla wspomnianego Just tutaj:
http://books.google.com/books?id=_dQP4n ... st&f=false

Piotr_Juszczyk · Post autor: **Piotr_Juszczyk** » pn 03 sty 2011, 09:21

Jest dla mnie oczywiste że pochodzenie mojego nazwiska jest nie więcej niż tylko poszlaką co do pochodzenia. W niektórych charakterystycznych nazwiskach może być czymś więcej. Moje jednak nie jest dość charakterystyczne, chociaż bardziej niż Kowal zdaje się.
Szukając swojego pochodzenia zamierzam się oprzeć na metrykach. Jednak etymologia pozwala sięgnąć dalej wstecz niż zachowane spisy. Oczywiście bardziej w sposób prawdopodobny niż pewny. Dziękuję za dodatkowe źródła informacji. Zawsze warto wiedzieć więcej niż mniej.

Aftanas_Jerzy · Post autor: **Aftanas_Jerzy** » pn 03 sty 2011, 09:30

Witam Pana!
Cieszę się ze zrozumienia moich intencji.
A zastanawia się Pan nad zastosowaniem w przyszłości metody genealogii molekularnej (DNA)? Warto pomyśleć, bo ta metoda zastosowana rozsądnie może poszerzyć naszą wiedzę o pochodzeniu, a ceny badań (jak się słyszy w reklamach) są coraz niższe.

Sorbian_Roman · Post autor: **Sorbian_Roman** » pn 03 sty 2011, 10:55

Witam.
Proszę o informację na temat pochodzenia nazwisk: Sorbian, Kamiennik(Kamienik), Rurarz, Malicki.
Pozdrawiam.

RobertK · Post autor: **RobertK** » pn 03 sty 2011, 13:41

Witam.
Bardzo proszę o informację o pochodzeniu nazwisk : Bachara, Bibro, Kawula, Malaga i Solak.
Pozdrawiam
Robert

Ewa_Szczodruch · Post autor: **Ewa_Szczodruch** » pn 03 sty 2011, 15:31

Witam

Kamiennik, Kamienik 1626 - w tej samej etymologicznie grupie nazwisk pochodzących od kamień.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

Malicki 1398 - od nazwy miejscowej Malice (kilka wsi).

Rurarz - od rura ‘metalowy przewód do transportu cieczy i gazów’; od rurarz ‘wyrabiające rury’.

Sorbian - od Serb, ze staropolskiego też Sarb ‘mieszkaniec Serbii, też Łużyc’ lub od sarbać, serbić, sorbać ‘siorbać, chlipać’.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

Ewa_Szczodruch · Post autor: **Ewa_Szczodruch** » pn 03 sty 2011, 15:37

Witam

Bachara - w grupie nazwisk pochodzących od prasłowiańskiego bachati ‘paplać, gadać; chełpić się’ lub od bach ‘bachur, bęben’ lub od imion na Ba- , typu Bartłomiej, Baltazar, lub od niemieckiej nazwy osobowej Bach.

Bibro - w grupie nazwisk pochodzących od podstawy bier , bir , por. zabierać, pobierać, staropolskie bierać, birać, zabirać, też imię Biernat.

Kawula 1651 - od kawa ‘napój z ziaren krzewu kawowego’, też od gwarowego ‘ptak kawka’.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

c. d. n.

Ewa_Szczodruch · Post autor: **Ewa_Szczodruch** » pn 03 sty 2011, 15:40

ciąg dalszy dla RobertK:

Malaga 1643 - od malaga ‘gatunek wina hiszpańskiego’.

Solak - od solić ‘posypywać solą’, sól ‘chlorek sodu’.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

RobertK · Post autor: **RobertK** » pn 03 sty 2011, 15:45

Serdecznie dziękuję Pani Ewo.

Pozdrawiam
Robert