jaki status społeczny?

[niki.ix]

Początek XIX w, przed zniesieniem pańszczyzny. Mieszkaniec wsi kościelnej w ASC nazywany włościaninem. Z innych dokumentów: ma 9 mórg i pół morgi pod dom. Pola nie uprawia na 9 morgach ma sad. Z tego wszystkiego płaci klasztorowi daninę 3 kury rocznie. Poza tą daniną nie ma żadnych innych obowiązków. Ma prawo wstępu do lasu kiedy chce. Może sobie brać drzewa ile chce. Kim był? Wolnym chłopem? Chłopem na "specjalnych warunkach"? A może w klasztorach nie było pańszczyzny? Czy miał jakiś inny status społeczny? Jaki?

pozdrawiam
Anka

[Marcin4340]

Czy to była ziemia na własność, czy tylko ją użytkował (np. na zasadzie dzierżawy)? Możliwe, że był gospodarzem czynszowym, czyli obrabiał ziemię na podstawie umowy o wieczystej dzierżawy (dziedzicznej), pańszczyźnie wtedy nie podlegał, tylko był zobowiązany do corocznego płacenia czynszu. Na takiej zasadzie gospodarzami byli np. mój 3xpradziadek i 4xpradziadek przed reformą uwłaszczeniową z 1864 roku. Jeśli ziemia była na własność, to możliwe, że był potomkiem sołtysa lub żołnierza piechoty wybranieckiej (to były te nieliczne przypadki, w których chłopi mieli ziemię na własność przed uwłaszczeniem z roku 1864) lub potomkiem zdeklasowanej biednej szlachty, która zasymilowała się z ludnością chłopską
Pozdrawiam
- Marcin

[niki.ix]

Czy to była ziemia na własność, czy tylko ją użytkował (np. na zasadzie dzierżawy)? Możliwe, że był gospodarzem czynszowym, czyli obrabiał ziemię na podstawie umowy o wieczystej dzierżawy (dziedzicznej), pańszczyźnie wtedy nie podlegał, tylko był zobowiązany do corocznego płacenia czynszu. Na takiej zasadzie gospodarzami byli np. mój 3xpradziadek i 4xpradziadek przed reformą uwłaszczeniową z 1864 roku. Jeśli ziemia była na własność, to możliwe, że był potomkiem sołtysa lub żołnierza piechoty wybranieckiej (to były te nieliczne przypadki, w których chłopi mieli ziemię na własność przed uwłaszczeniem z roku 1864) lub potomkiem zdeklasowanej biednej szlachty, która zasymilowała się z ludnością chłopską
Pozdrawiam
- Marcin

Dziękuję za odpowiedź.
Ziemię miał ma własność. Co ciekawe dostał tą ziemię od klasztoru. Po reformie uwłaszczeniowej z 1864 r zostało mu 2/3 z tego co miał przed reformą. 1/3 mu zabrali. Udało mi się już ustalić że mógł mieć szlacheckie pochodzenie. Jeden z członków rodziny był miecznikiem starodubowskim. Inne wątki wskazują że mógł ukrywać się się w tej wsi po Konfederacji Barskiej.

pozdrawiam
Anka

[111chris]

Gdyby był właścicielem ziemi, wówczas nie podlegałby przepisom ukazu z 1864 r.
Gdyby był użytkownikiem pańszczyźnianym, wówczas otrzymałby na własność całość obrabianych gruntów (do sprawdzenia: tabela nadawcza/likwidacyjna).
Ale może 1/3 gruntu była dzierżawiona? Wówczas zakończenie dotychczasowej umowy mogło zostać potraktowane w rodzinnych opowieściach jak "zabranie".

"Co ciekawe dostał tą ziemię od klasztoru" - ot tak, za nic? Potrzebne źródło.

Krzysiek

[jart]

Początek XIX w, przed zniesieniem pańszczyzny. Mieszkaniec wsi kościelnej w ASC nazywany włościaninem. Z innych dokumentów: ma 9 mórg i pół morgi pod dom. Pola nie uprawia na 9 morgach ma sad. Z tego wszystkiego płaci klasztorowi daninę 3 kury rocznie. Poza tą daniną nie ma żadnych innych obowiązków. Ma prawo wstępu do lasu kiedy chce. Może sobie brać drzewa ile chce. Kim był? Wolnym chłopem? Chłopem na "specjalnych warunkach"? A może w klasztorach nie było pańszczyzny? Czy miał jakiś inny status społeczny? Jaki?

pozdrawiam
Anka

Mnie wygląda na włościanina, osadnika na ziemi kościelnej. tzn - w skutek działań wojennych lub klęsk dobra kościelne (a może tylko wieś) wyludniły(-a) się i władze kościelne postanowiły ściągnąć na nie osadników - w zamian za ziemię "za darmo" + inne przywileje. Czasami władze kościelne rozdawały opuszczone gospodarstwa, a gdy w grę wchodził karczunek lasu lub inny sposób "pozyskania/odzyskania" powierzchni, dawały na to jakiś czas (np. 2 lata) po upływie którego mierzono zagospodarowany areał który potem osadnik obejmował (stąd "dostał od klasztoru").
Takie gospodarstwa często były obłożone czynszem, wcześniej częściej w naturze, później w gotówce. Towarzyszyły im często inne przywileje (upust podatkowy, wstęp do lasu, darmowe drewno na zabudowania, wypas zwierząt na kościelnych łąkach, brak innych obowiązków, etc.)
9 mórg to niewiele, nawet nie półwłóczek, przyczyn może być kilka, trudno orzec bez dodatkowych informacji (może było cos jeszcze o czym nie wiesz, z 9 mórg sadu chyba niełatwo było się utrzymać).
Jeśli tak było, to w większej skali mógł być "chłopem na specjalnych warunkach" ale w swojej okolicy nie bardzo, bo pewnie nie był jedyny, zależy jak wielu było innych.
To co napisałem to tylko ogólne naprowadzenie na jedną z hipotez, pisałem na podstawie sytuacji w dobrach biskupów płockich z okresu circa 1750 - 1850, jest o nich literatura, udostępnione online dokumenty + źródła w archiwach kościelnych.

Nie piszesz gdzie (w jakim regionie), nie piszesz "jaki/który kościół" (klasztor), nie podajesz nazwisk - ciężko coś więcej - poza ogólnikami - podpowiedzieć. Mnie, tak jak poprzednikom, pasuje chłop czynszownik. Warto też wziąć pod uwagę wybraniectwo o którym pisał Marcin, ale wybraniectwa były większe. Może to już któreś pokolenie i gospodarstwo uległo podziałowi na skutek procesu podobnego do dzisiejszego dziedziczenia.
Weź pod uwagę także wskazówki Krzyśka, wszystkie, ale zwłaszcza tą o źródłach.