Sztuczna Inteligencja (AI)

[jan2024]

Do kogo Paweł wrzucasz ten promt?
Do AI czy staruszków z PRL?
..................
Z tekstami genealogicznymi nie ma takich problemów bo są standardowe.
.......................
Akt urodzenia
Состоялось въ (деревни / селе // городѣ) ...
Działo się w (wsi // mieście) [nazwa miejscowości]
въ приходе / въ канцелярии прихода ...
w parafii / w kancelarii parafii [wezwanie]
дня ... / въ ... день ... тысяча восемьсотъ ... года, ...
dnia [dzień i miesiąc] / w [dzień] dzień [miesiąc] tysiąc osiemset … roku, [godzina]
Явился / Явились (лично) ...
Stawił się / Stawili się (osobiście) [imię i nazwisko, zawód]
жительствующий въ (деревни) / изъ ...
zamieszkały w (wsi) / z [nazwa miejscowości]
... леть / лѣтъ оть роду
[wiek] lat
въ присутствии / а такоже ...
w obecności / a także [imię i nazwisko, wiek, zawód, zamieszkały]
(обоихъ)
(obojga)
и предъявили нам младенца мужеского / женского пола
i okazali nam dziecię męskiej / żeńskiej płci
объявляя что онъ родился / урожденного въ ... дня ...
oświadczając że urodziło się / urodzone w [miejsce urodzenia] dnia [data i godzina urodzenia]
отъ (законной его жены) ... урожденной ...
z (prawowitej jego małżonki) [imię matki] z domu [nazwisko panieńskie, wiek]
Младенцу тому при Святомъ Крещении
Dziecięciu temu na Świętym Chrzcie
совершенномъ (Нами) сего числа
odbytym (przez nas) w dniu dzisiejszym
(ксёндзом ... / местным администратором прихода)
(przez księdza [imię i nazwisko księdza] / przez administratora parafii)
дано имя ...
nadano imię [imię dziecka]
а восприесиниками его были ...
a rodzicami chrzestnymi jego byli [imiona i nazwiska chrzestnych]
Актъ сей
Akt ten
объябляющему / объябляющимъ и свидателям / присутствующимъ
stawającemu / stawającym i świadkom / obecnym
(неумеющим писать / неграмотным)
(nieumiejącym pisać / czytać)
прочитанъ / по прочитании / прочтении
przeczytany / po przeczytaniu
свидетелями / присутствующими и нами //
przez świadków / obecnych i przeze mnie //
// нами и ими подписанъ //
// przez nas i przez nich podpisany //
// и затемъ нами только подписанъ
// a następnie przez nas tylko podpisany
Администратор прихода ...
Administrator parafii [nazwa miejscowości]
...............................
Miesiąc
Nazwy miesięcy są zapisane w dopełniaczu.
месяц | месяц | miesiąc
Января | Января | I
февраля | февраля | II
Марта | Марта | III
Апреля | Апреля | IV
Мая | Мая | V
Июня | Июня | VI
Июля | Июля | VII
Августа | Августа | VIII
Сентября | Сентября | IX
Октября | Октября | X
Ноября | Ноября | XI
Декабря | Декабря | XII

[PawelKoss]

Do kogo Paweł wrzucasz ten promt?
Do AI czy staruszków z PRL?

Do wspominanego Gemini.

Z tekstami genealogicznymi nie ma takich problemów bo są standardowe.

Oprócz tekstów, które nie zawsze są standardowe - choćby o intercyzie czy zupełnie niestandardowe, jak ten o tym, że mój pradziadek był w Ameryce, gdy rodził się jego syn.

Pozdrawiam
Paweł

[Virg@]

ja dostałem taki tekst:
...................
Coemosruoce bo nocagro sopau gbagiramo boco maro Þebpaną (mpunagis amaro Masma)
muesra gebesmo como meemaro roga bz gba raca no nouygnu abuiesnurno Socugor Hobaser co-
poka uibms oms pogy zemnegyknyt ugo depebnu Jaspogu bonpucymombin ebugromessen czap
muselles Hanskobekaw erpoka mpexruksmsu Rua Cuonika mesmu gecursku ukinom-
pogy odondh zenen egkušu ebo uzr Depebnu Iarpogli u kpegrábuur Hamo umogenięa mysneskaw
nia odrabuši rino ons pogunes bo gepebnu Zarpogoi bupamuťvo guis bo gecamo rasob berepa
oms zakonnou ero sicensi Buxinopiu yposiegennou Cbuch in pugyamu bocsuiu ussins
oms pogy uuagény y smony npu chamans kpenseniu cobepuiennouis cen ruena Hanni
gano ums. Jo enpo a boenpiennukarum ero domi Isapmanien Hans Kobekin u Agbura Hobensz
Ákmsčin odząbuswużemy u chugromenauś npórumans ano uxo uerparuomnocmu Hanu
nouiko nognucani Aguunuomjamopi Sopariekaronysmoga. Nr. Akdea fuhl

Janie,
poprosiłam AI i otrzymałam wyjaśnienie, bo sama byłam ciekawa:
"Przesłany przez AI tekst, to fonetyczny zapis (transkrypcja na alfabet łaciński) archiwalnego aktu urodzenia sporządzonego w języku rosyjskim (prawdopodobnie z przełomu XIX i XX wieku, gdy w Królestwie Polskim obowiązywał ten język w urzędach).
Oto robocze tłumaczenie najważniejszych fragmentów:
Miejsce i czas: Działo się to w osadzie (mieście) Sopau (lub Sopockinie/Sopoćkinie) dnia 11 (23) lutego [rok prawdopodobnie 1880/1890 – w tekście „восемьдесят”/„девяносто”. Szczegóły dotyczące dat można sprawdzić na stronie Archiwów Państwowych.
Zgłaszający: Stawił się osobiście Paweł Horbaczewski (lub podobne brzmienie, w tekście: Pavel Horbaczew), lat 40, zamieszkały w wiosce Jastrzębia (lub Jastrzębie), w obecności świadków: Jana Masłowskiego (lat 30) i Stefana Iwanowskiego (lat 40).
Dziecko: Okazał dziecię płci męskiej, urodzone w wiosce Jastrzębia dnia 10 (22) lutego bieżącego roku o godzinie 10 wieczorem z jego prawowitej małżonki Wiktorii z domu Swisłockiej (lub Swiszczewskiej), lat 28.
Imię: Dziecku temu na chrzcie świętym nadano imię Jan (tekst: Ioann), a rodzicami chrzestnymi byli Stefan Iwanowski i Jadwiga Nowicka.

Sam przekład z AI nie wystarczy. AI tłumaczy też jak to ugryźć profesjonalnie. Warto skorzystać z:
Tłumacza przysięgłego: Dokumenty stanu cywilnego wymagają tłumaczenia poświadczonego, które ma moc prawną.
Serwisów genealogicznych: Tekst zawiera charakterystyczne błędy OCR (rozpoznawania znaków),
więc warto zajrzeć na Genealodzy.pl, gdzie pasjonaci pomagają odczytywać trudne metryki"

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[jan2024]

Mój błąd polegał na niewłaściwym AI
po prostu należy wybrać rosyjskiego AI
..........................
https://www.transkribus.org/models/russ ... nd-typed-1
.............
i wtedy dostajemy tekst rosyjski
jeśli transkrypcja na polski to Sostajałos czyli wydarzyło się a jeśli już to miejscowość to Goraj po polsku anie jakąś?

[jan2024]

Lidio to podpowiedz AI , że specjaliści od tłumaczeń rosyjskich są tutaj:
https://lubgens.eu/index.php
...............
czyli na forum lubgens te teksty pochodzą z AP Lublin i AP Zamość.
w zasadzie prawie nic innego nie robią tylko pomagają w tłumaczeniach.
A tekst przykładu. to:
Состоялось въ посаде Горой двадцать восьмого февраля / тринадцатого Марта/
тысяча девятьсотъ шестаго года въ два часа по полудни явился лично Иосифъ Новак
рока летъ отъ роду земледелецъ изъ деревни Зазроды въ присутствии свидетелей Гар-
тломся Каньковского сорока трехъ летъ и Яка Сломки шестидесяти
роду обоихъ земледелья евъ изъ деревни Загроды и предъявилъ Намъ младенца мужескаго
пола объявляя, что онъ родился въ деревни Загроды врашняго дня въ десять часов вечера
отъ законной его жены Виктории урожденной Свись тридцати восьми летъ
от роду младенцу этому при святом крешении совершенном сего числа Пами
дано имя Йосихъ а восприемниками его были Бартломей Каньковский и Ядвига Новикъ
Актъ сей объявляющему и свидетелямъ прочитанъ апо ихъ неграмотности Нами
колько подписанъ Администраторъ Борайскаго прихода,
..............................
a po polsku.
........................
Wydarzyło się we wsi Gorai dnia dwudziestego ósmego lutego / trzynastego marca / tysiąc dziewięćset szóstego roku o godzinie drugiej po południu, Józef Nowak lat czterdzieści, rolnik ze wsi Zagrody, stawił się osobiście w obecności świadków Bartłomieja Hankowskiego lat czterdzieści trzy i Jana Słomki lat sześćdziesiąt, obaj rolnicy ze wsi Zagrody i przedstawił Nam niemowlę płci męskiej, oświadczając, że urodził się on wczoraj o godzinie dziesiątej wieczorem we wsi Zagrody, z prawowitej żony, **Wiktorii z domu Swis**, w wieku trzydziestu ośmiu lat. Nadaliśmy temu dziecku imię **Józef** podczas chrztu świętego, który odbył się tego dnia, a jego rodzicami chrzestnymi byli Bartłomiej Hankowski i Jadwiga Nowak. Akt ten odczytano składającemu oświadczenie i świadkom, a ze względu na ich analfabetyzm, jedynie go podpisaliśmy.
> Administrator parafii Gorajskiej

[Bartek_M]

Wydarzyło się we wsi Gorai dnia dwudziestego ósmego lutego / trzynastego marca / tysiąc dziewięćset szóstego roku o godzinie drugiej po południu, Józef Nowak lat czterdzieści, rolnik ze wsi Zagrody, stawił się osobiście w obecności świadków Bartłomieja Hankowskiego lat czterdzieści trzy i Jana Słomki lat sześćdziesiąt, obaj rolnicy ze wsi Zagrody i przedstawił Nam niemowlę płci męskiej, oświadczając, że urodził się on wczoraj o godzinie dziesiątej wieczorem we wsi Zagrody, z prawowitej żony, **Wiktorii z domu Swis**, w wieku trzydziestu ośmiu lat. Nadaliśmy temu dziecku imię **Józef** podczas chrztu świętego, który odbył się tego dnia, a jego rodzicami chrzestnymi byli Bartłomiej Hankowski i Jadwiga Nowak. Akt ten odczytano składającemu oświadczenie i świadkom, a ze względu na ich analfabetyzm, jedynie go podpisaliśmy.
> Administrator parafii Gorajskiej

Dwie poprawki:
a) Nazwisko Hankowski nie występowało w parafii. Bartłomiej nazywa się Kańkowski. 14 lat wcześniej liczył 30 lat, więc pasuje. Akt ur. jego syna nr 172:
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/ ... 5fcd5b35ef
b) Wiktoria Swiś (na końcu wyraźny мягкий знак - ь).

[jan2024]

Fakt Bartku to tłumaczenie na polski zrobiło H z K.
....................
Dodajmy mama Wiktorii była z domu Kańkowski
W drzewie mojej synowej 2 razy występuje Nazwisko Swis
ciekawostka raz taty synowej, a raz Mamy sprawdzę wszystkie zapisy i ewentualnie dodam do nazwiska Ś
W zapisie , ślubu rodziców Józefa Nowak jest po polsku z Wiktorią Swisiówną /ślub 16.02.1886/
/zgon Wiktorii 28.03.1914/ tato czyli mąż Wiktorii zmarł 17.01.1919
wszystko kręci się koło Goraja

[Virg@]

Janie,
wszystko to prawda.
AI jeszcze „raczkuje” z rozpoznawaniem np. nazwisk.
W moich poszukiwaniach, to najpierw walka z „kreatywnością” siedemnastowiecznych księży i urzędników zapisujących po łacinie nazwiska moich polskich przodków. Potem starcie z AI!
Z doświadczenia z metrykami, wiem doskonale, że to, co dla mnie jest znajomym brzmieniem nazwiska z danej parafii, dla algorytmu jest „szumem” (Juszczęć, Gładysz, Grzybała, Nóżka, Tchórzycki, Piękoś, itp.). AI często próbuje „ułacinniać” polskie nazwiska na siłę (stąd te dziwne formy typu Guszus zamiast Guszek), podczas gdy w rzeczywistości zapisy te były hybrydami językowymi.

Innym problemem, z którym się borykam, jest transkrypcja XVII-wiecznych dokumentów finansowych z terenu Rzeczypospolitej.
Symbol „ƒ” to klasyczny skrót od florena (czyli złotego polskiego). 1 floren = 30 groszy.
Zmiana „ƒ” na „R” przez AI to typowy błąd „nadinterpretacji” graficznej – dla modelu krzywa litera „f” z laseczką często wygląda identycznie jak rękopiśmienne „R”.

Zgadzam się w pełni z Bartkiem: „Dlatego moim zdaniem jeszcze długo będzie potrzebna ludzka korekta KAŻDEGO tłumaczenia AI z rękopisów i starodruków na potrzeby genealogiczne.”

Łączę pozdrowienia –
Lidia

[jan2024]

Lidio nareszcie uporałem się z wczytaniem rosyjskich tekstów z genealogi mojej synowej.
Też widzę problemy np. w tekstach są zapisy nazwisk po polsku a AI pisze to na siłę po rosyjsku skoro wybrałem taki język rozpoznania
Ale ja jeszcze pamiętam coś z PRL i litery rosyjskie
po za tym to standardowe akty według wzorów to tylko odpowiedni wzorzec i mam ewentualne poprawki.
.............
Ale f czemu uważasz, że to floren czyli złoty czerwony polski to były monety złote.
Czy aby nie chodzi o monety cesarza Austrii? też bito srebrne właśnie Floreny .
......................
czasami tekst zależy od języka wybranego to tłumaczeń
ja miałem do wyboru aż 3 wzorce tekstów rosyjskich i każdy trochę inaczej tłumaczył choć powiem ,że
w 80 % teksty są poprawnie odcyfrowane i to mimo ponad 10 księży i okresu od 1890 do 1906-7
....................
ale pomału tylko czekam aż wnuk będzie miał co najmniej 14 lat abym mu wszystko pokazała i wytłumaczył.
to już niedługo za 12 lat

[Czernek]

Dzień Dobry,

Nie chce grać super specjalisty. Też mam problem z odczytaniem "bukw" i to odręcznych. Od roku uzywałem transkribus i byłem zachwycony. Ale czasmi tłumaczył, czasmi nie (nie wiadomo dlaczego) a czasmi coś bez sensu (tez nie wiadomo dlaczego).

Ale od dwóch miesięcy uzywam AI (gemini). Chyba tej najprościej dostępnej bo pod przyciskiem w okienku wyszukiwania googla.
Czyli: wywołujesz wyszukiwarke, klikasz przycis AI, do powiekszonego okienka przenosisz myszka .jpg ze obrazem aktu, pod tym obrazem piszesz np.: "jest to akt slubu z 1788r po rosyjsku, przetłumacz na polski". Klikasz strzałkę na start i gotowe. właściwie od razu.

Wady?
No są. Jak tekst jest niewyrażny to potrafi konfabulować. Albo coś opuści (nie może sie przyznać , że nie przetłumaczyło i nie wykonało polecenia), albo coś doda, jezeli uważało, że tak nalezy z kontekstu i rodzaju pisma. Ale zawsze z jakimś sensem pasującym do treści. (AI-natywy idealnie pasują według Jacka Dukaja).
Nie zwalnia to nas z myślenia. Po coś jeszcze jesteśmy.
Nawet fajne. Można podyskutowac dlaczego wynik za krótki i dlaczego opuścił jakies słowo (jest bardzo wtedy zażenowane), albo dlaczego odczytał "b" - pałeczka do góry, a w tekscie jest wyraźnie "y", pałeczka do dołu. Albo dlaczego wynik jest dłuzszy od orginału. Kilka razy i tekst gotowy.

Acha, jeszcze:
1. Jak w tekscie jest cos łacińskim alfabetem, to zostaje łacińskim. Przeciez dostało polecenie przetłumaczyc tylko "bukwy", jak cos jest po polsku to ma byc po polsku.
2. Oczywiscie, jak masz tekst po niemiecku, to prosisz o tłumaczenie z niemieckiego, a jak tekst po łacinie to z łaciny. Chyba warto onemu powiedzieć z czego na co i z jakiego roku i co ta dokument, niech koncentruje sie na robocie a nie jeszcze cos wymyśła co juz wiemy. Raz to nawet miało "pretensje", ze nie powiedziałem daty dokumentu (był bez daty) bo inaczej przetłumaczy w zależnosci od tej daty.
Oczywiscie działa tez dla odręcznych polskich tekstów.

Mozna się czegos dowiedzieć przy okazji, np. ze ten tłumaczony niemiecki to akurat "pismo neogotyckie, tzw. kurrenta".
Albo poprosiłem o przeczyrtania i porównanie dwóch umów sprzedazy młynów po polsku (w ogóle były tak nabazgrane, ze odczytwyałem co dziesiate słowo) jedna z 1832 druga z 1844.
No i dowiedziałem się dlaczego sie róznią, dlaczego jeden w 1832 u rejenta , drugi w 1844 przed Proboszczem , pełniacym obowiązk Urzednika Stanu Cywilnego (nie notarialny), dlaczego i kiedy zmieniło sie prawo i dlaczego to dotyczło tego przypadku !!

Czyli, pasek wyszukiwarki, ikona AI, Przenosisz obrazek i prosisz o przetłumaczenie. Tyle.

Mam nadzieje na jakies komentarze , czy tylko u mnie tak fajnie wychodzi.
Pozdrawiam
Krzysztof