Czy zwykli żołnierze byli mordowani w Katyniu

[kaphis]

Witam

Napisz do Instytutu Pamięci Narodowej oraz do Centralnego Archiwum Wojskowego. Może oni znajdą jakieś informacje o Twoim pradziadku. Ucieczki z obozów jenieckich były sporadyczne i prawie zawsze nieudane. Jeśli pradziadek nie był oficerem, mógł trafić do zwykłego łagru (GULAG-u), skąd ucieczki – choć ekstremalnie trudne – zdarzały się częściej niż z obozów specjalnych NKWD.
Wielu żołnierzy uciekło Sowietom jeszcze w 1939 roku przed sformowaniem stałych obozów (z transportów pieszych lub punktów zbornych). To było jak najbardziej możliwe i wielu tak ocalało. Ta wersja wydaje się być najbardziej prawdopodobna.
"Ucieczka z Katynia" mogła być metaforą tego, że Michał Tołkin w ogóle uniknął ujęcia przez Sowietów, mimo że jego jednostka lub koledzy zostali pojmani.

[Tomasz_Lenczewski]

Przede wszystkim trzeba zamówić akta z Archiwum WBH, gdzie znajdują się dane o Michale Tolkienie z tychże akt https://wbh.wp.mil.pl/pl/pages/kolekcja ... 1-16-8mpe/

autor: Tomasz_Lenczewski » ndz 05 kwie 2026, 20:03

Tomasz_Lenczewski pisze: ndz 05 kwie 2026, 19:57
Przede wszystkim trzeba zamówić akta z Archiwum WBH, gdzie znajdują się dane o Michale Tolkienie z tychże akt https://wbh.wp.mil.pl/pl/pages/kolekcja ... 1-16-8mpe/

Opowieści o Katyniu to jakaś legenda powstała poprzez niezrozumienie faktów. W Kozielsku oprócz oficerów byli przetrzymywani nieliczni cywile, ale to inna historia. Ucieczki są znane dwie, ale jedna fikcyjna związana z książką wydaną pod pseudonimem w USA, a druga z osobą o znanym historycznym nazwisku, która wojny nie przeżyła.

[/quote]

* Moderacja - Zgodnie z Regulaminem Rozdział III, pkt 3, lit. c posty zostały scalone. Przypominam również o opcji edycji postu Rozdział IV, pkt 2, lit. q
Przypominam również prośbę o podpisywanie swoich postów.
Pozdrawiam, Marek
Moderator

[klocekoi]

Jeśli był zwykłym żołnierzem, nie oficerem, to nawet nie musiał uciekać, bo Sowieci takich puszczali po krótkim pobycie w obozie, do domu.

Pozdrawiam
K.G.

* Moderacja - Zgodnie z Regulaminem Rozdział II, pkt 4, lit. b i c i przyjętym zwyczajem prosimy podpisywać posty przynajmniej imieniem. Jeżeli każdorazowe podpisywanie postów jest kłopotliwe, wtedy można ustawić automatyczny podpis w swoim Profilu
Pozdrawiam, Marek (kaphis)
Moderator

[AdamML]

Tu się nie zgodzę - z szeregowców będących jeńcami sformowano potem m. in. Armię Berlinga, zatem nie tylko oficerowie byli przetrzymywani.

Spróbuję porozumieć się z jedną z instytucji. Z WBH niestety mi nie odpisali.

[Tomasz_Lenczewski]

Tu się nie zgodzę - z szeregowców będących jeńcami sformowano potem m. in. Armię Berlinga, zatem nie tylko oficerowie byli przetrzymywani.

Spróbuję porozumieć się z jedną z instytucji. Z WBH niestety mi nie odpisali.

Proponowałbym najpierw doczytać trochę historii z czego składała się Armia Berlinga, a potem dopiero formułować wnioski. Na pewno nie z jeńców wojennych. https://swiatsybiru.pl/pl/nie-zdazyli-do-andersa/
Pozdrawiam
TL
P.s. Proszę dalej pisać do WBH lub ustalić sygnaturę akt, która znajduje się inwentarzu komputerowym pracowni WBH.

[Bodek]

Dzień dobry
Panie Adamie, pisze Pan:
„Spróbuję porozumieć się z jedną z instytucji. Z WBH niestety mi nie odpisali”.
Nie wiem, nie korzystałem (a powinienem-tyle tego mam), ale to chyba tak nie działania:
„Piszesz i Masz”, a wręcz przeciwnie „Piszesz i Czekasz”.
I teraz odwrotnie.
Gdybym, to Ja (Polak) tak napisał do Białoruskiego WBH z zapytaniem czy mój krewny z miasta Prużana (Białoruś) został zamordowany prawdopodobnie w więzieniu w Mińsku.
To odpowiedzą od razu, czy trzeba będzie czekać? Jak Pan sądzi?
A może zapytają, a skąd wiem, że został zamordowany w Mińsku? A w ogóle skąd wiem, że takie więzienie w 1939 roku, tam było.
To odpowiem:
Skoro nie znalazłem Go na innych listach z :
Obóz Kozielsk - miejsce egzekucji i mogiły Katyń, las.
Obóz Ostaszków - miejsce egzekucji Twer (dawniej Kalinin) piwnice więzienia, mogiły
Miednoje, las.
Obóz Starobielsk - miejsce egzekucji Charków piwnice więzienia, mogiły Piatichatki, las.
Lista Ukraińska.
Więzienie Kijów - miejsce egzekucji piwnice więzienia, mogiły Bykownia, las.
Lista Białoruska.
Więzienie Mińsk - miejsce egzekucji piwnice więzienia, mogiły Kuropaty, las.
To powinien był być TUTAJ ! Jak wyżej.

Jest jeszcze inny kwestia, czy na Białorusi jest WBH lub Białoruski IPN?
Wiedział Pan o tych miejscach? Tak czy Nie?
Jeżeli nie, to jest Pan z FAKTAMI HISTORYCZNYM w przysłowiowej „CZARNEJ d…”. DZIURZE.
Podobnie jak Polacy. Aż… Aż do rozwiązanie ZSRR - 26 grudnia 1991 rok.
Uważam, że 98% Polaków wtedy też (do 1991) nie znało tych miejsc.
A… A do tego czasu był „Syndrom Katynia”. Gdzie zamordowano żołnierza, cywila?
W Katyniu! Gdzie ich bolała najmocniej głowa? W Katyniu!
Filmy propagandowe z ekshumacji - Niemcy 1943 rok, Sowieci 1944 rok.
A po wspomnianym 1991 roku, zaczęło się coś dziać.
A w tym działaniu była WYMIANA informacji z Archiwum byłego ZSRR.
Aż… Aż… Jeszcze raz. Aż...
Nastał on obecny szef Federacji Rosyjskiej „P”. I zabronił badań w Archiwum, po czym w 2021 roku, to ono, zlikwidowało Stowarzyszenie „Memoriał”, które to współpracowało z Polskim IPN.
I tyle… A ile jest jeszcze takich miejsc? Nie wiemy...
No cóż. Mieliśmy swoich zaborców, potem miała być 1000 Letnia Rzesza, następnie Wieczny Socjalizm, to i „Ł” i „P”, żyć wiecznie nie będą. To może się dowiemy.
Czego Polakom i Białorusinom z serca życzę.

Miłego dnia
Bogdan

P.S.
Piesze Pan:
„Tu się nie zgodzę - z szeregowców będących jeńcami sformowano potem m. in. Armię Berlinga.
Ratunku! Błagam. Niech nam Pan nie tworzy nowej historii, a zwłaszcza o Berlingu.
Patrz wyżej co napisał Tomasz Lenczewski.
B.

[AdamML]

Popełniłem błąd, armia Berlinga nie składała się z jeńców, ale o ile dobrze pamiętam, takowi (po amnestii i układzie Sikorski-Majski) dołączali do Armii Andersa, ale to już całkiem inny świat.

Dobrze, czyli że możliwe jest, iż pradziad był zwyczajnie pojmany i transportowany, lecz uciekł z transportu? Niedługo, o ile dowiem się czegoś więcej, uzupełnię podane przeze mnie informacje. Spytam o szczegóły dalekich krewnych.

* Moderacja - Zgodnie z Regulaminem Rozdział II, pkt 4, lit. b i c i przyjętym zwyczajem prosimy podpisywać posty przynajmniej imieniem. Jeżeli każdorazowe podpisywanie postów jest kłopotliwe, wtedy można ustawić automatyczny podpis w swoim Profilu
Pozdrawiam, Marek (kaphis)
Moderator

[niki.ix]

Dobrze, czyli że możliwe jest, iż pradziad był zwyczajnie pojmany i transportowany, lecz uciekł z transportu? Niedługo, o ile dowiem się czegoś więcej, uzupełnię podane przeze mnie informacje. Spytam o szczegóły dalekich krewnych.

W kwietniu 1940 roku z transportu z Kozielska uciekło 161 osób. 395 osób ocalało dzięki przenoszeniu ich do innych obozów lub omyłkowemu odesłaniu. Czasem jeńców wycofywano z transportu. Z różnych powodów. NKWD można było np. przekupić. Poczytaj o Stanisławie Swianiewiczu. Wycofano go z transportu w ostatniej chwili przed stacją Gniezdowo, skąd jeńców przewożono do lasu.

pozdrawiam
Anka

[AdamML]

Dobrze, jak wspomniałem, zapytałem o to krewnego, któremu pradziad bezpośrednio o tym opowiadał. Oto, co udało mi się ustalić:
- Michał Tołkin uciekł z kolegą, który na nazwisko miał Szczerbowicz
- „obóz” w którym byli, był kawałkiem lasu ogrodzonym drutem kolczastym
- spali tam pod drzewami
- uciekli, przekupując pilnującego ich żołnierza sacharyną

Czy przypomina to jakiś z obozów przejściowych?

[niki.ix]

Dobrze, jak wspomniałem, zapytałem o to krewnego, któremu pradziad bezpośrednio o tym opowiadał. Oto, co udało mi się ustalić:
- Michał Tołkin uciekł z kolegą, który na nazwisko miał Szczerbowicz
- „obóz” w którym byli, był kawałkiem lasu ogrodzonym drutem kolczastym
- spali tam pod drzewami
- uciekli, przekupując pilnującego ich żołnierza sacharyną

Czy przypomina to jakiś z obozów przejściowych?

Wszystkie obozy tak wyglądały. Kozielsk, Starobielsk, Ostaszków, Miednoje. Ludzie spali w stodołach, stajniach, szopach, klasztorach ale miejsca było mało. Większość spała w lasach w okolicach tych budynków, pod gołym niebem. Przed dotarciem do obozów docelowych były:
1. punkty zbiórki na Kresach: Szepietówka, Frydrychówka, i Wołoczyska.
2. obozy przejściowe (rozdzielcze) w Putywiu i Kozielszczyźnie
Szeregowi żołnierze trafiali głównie do obozów pracy przymusowej - obóz rówieński i krzyworoski

pozdrawiam
Anka

[Bodek]

Dzień dobry.
Nie zaglądam zbyt często, a widzę, że coś się dzieje.

Panie Adamie, pisze Pan :
„obóz” w którym byli, był kawałkiem lasu ogrodzonym drutem kolczastym
- spali tam pod drzewami.”
Równie dobrze mogło to być gołe pole otoczone drutami.
I trafiony. Miałem Panu o tym napisać, ale nie chciało mi się chcieć.
Właśnie o to chodziło. Patrz wyżej, to… PUNKT ZBIÓRKI ! Gdzie gromadzono wszystkich pojmanych.
A później Obozy przejściowe. I tam selekcja.
To też nie ma nic wspólnego z tym co Pan nazywa OBOZEM.
Twarda prawda, ale prawda.

Miłego dnia,
Bogdan.

P.S.

A!!! Osobiście uważam, że niki.ix pisze jakieś brednie:

“Wszystkie obozy tak wyglądały. Kozielsk, Starobielsk, Ostaszków, Miednoje. Ludzie spali w stodołach, stajniach, szopach, klasztorach ale miejsca było mało.
A zwłaszcza to:
“Większość spała w lasach w okolicach tych budynków, pod gołym niebem.“
Naprawdę?
To ciekawe…
Więc po co im strzelano w głowę, nie lepiej ich było zamrozić ? Kula kosztuje.
B.

[niki.ix]

P.S.

A!!! Osobiście uważam, że niki.ix pisze jakieś brednie:

“Wszystkie obozy tak wyglądały. Kozielsk, Starobielsk, Ostaszków, Miednoje. Ludzie spali w stodołach, stajniach, szopach, klasztorach ale miejsca było mało.
A zwłaszcza to:
“Większość spała w lasach w okolicach tych budynków, pod gołym niebem.“
Naprawdę?
To ciekawe…
Więc po co im strzelano w głowę, nie lepiej ich było zamrozić ? Kula kosztuje.
B.

Zanim zarzucisz komuś pisanie bredni, może coś poczytasz na ten temat. Może np. to:
https://katyn.ipn.gov.pl/kat/histori/zb ... zycia.html
albo to:
Autor ksiądz Zdzisław Peszkowski
Tytuł Wspomnienia jeńca z Kozielska

pozdrawiam
Anka

[AdamML]

Dobrze, proponuję byśmy ochłonęli i usiedli do sprawy w charakterze luźnej burzy mózgów

Często przykładam wagę do słów „jest to przekaz ustny”, który był przecież przeinaczany (bądźmy szczerzy, Michał Tołkin też był człowiekiem i mógł podkoloryzować swoje opowieści przed wnukami).

Jest jednak w tym przekazie wzmianka, iż wędrówka trwała dosyć długo i tylko nocami (w obawie przed ujęciem). Stawiałbym zatem na obozy w RFSRR.

Aktualnie mam też problemy z identyfikacją Szczerbowicza (wcześniej wspomniałem iż razem z prapradziadem brał udział w całej tej akcji), którego postać mogłaby mnie przybliżyć. Może ma lepiej dostępną/zachowaną dokumentację?

[niki.ix]

Aktualnie mam też problemy z identyfikacją Szczerbowicza (wcześniej wspomniałem iż razem z prapradziadem brał udział w całej tej akcji), którego postać mogłaby mnie przybliżyć. Może ma lepiej dostępną/zachowaną dokumentację?

A może ktoś coś namieszał w tym przekazie.
W kwietniu 1940 r z transportu z Kozielska do Lasu Katyńskiego uciekło dwóch jeńców porucznik Stanisław Szczerbowicz i ppor. rez. Wiktor Tołkin. Wiktor Tołkin trafił potem do obozu w Auschwitz. Po wojnie został rzeźbiarzem i architektem. Zmarł w 2013 r. Może się komuś osoby pomyliły.

pozdrawiam
Anka

[AdamML]

Dobrze, spytam krewnych... To jest bardzo dziwne...