Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Weterani 1863-1864 roku w II Rzeczypospolitej
Witam! Potrzebuję pomocy szanownej polskiej społeczności w odnalezieniu informacji o weteranie Powstania Styczniowego. Być może okaże się on moim przodkiem, który zaginął w latach powstania.
Pierwotnym źródłem jest artykuł w gazecie „Izwiestija” (wypusk 1924, nr 110, 16 maja):
"RZADKI PRZYPADEK DŁUGOWIECZNOŚCI.
OMSK. (Od naszego koresp.). W tych dniach zmarł w Omsku 109-letni starzec Szebeko, były polski powstaniec, zesłany na Syberię wiele dziesięcioleci temu. Słabo wykształcony człowiek pracy fizycznej, w ostatnim czasie służył jako dozorca. Jego budowa ciała wyróżniała się niezwykłą krzepą, a świadomość nie opuszczała go do ostatnich chwil. Co ciekawe, Szebeko pił, palił i ogólnie nie dbał szczególnie o swoje zdrowie.
Długowiecznością zmarłego zainteresowali się omscy lekarze i przeprowadzono sekcję zwłok. Wasz korespondent rozmawiał na ten temat z prof. Kuczyńskim, który przeprowadzał sekcję. Profesor powiedział, że nie stwierdzono miażdżycy starczej ani w naczyniach krwionośnych, ani w sercu, a za przyczynę śmierci należy uznać zaburzenie czynności narządów sekrecji (wydzielania).
koresp. Wiatkin"
Sztuczna inteligencja odnalazła tego Szebekę w Archiwum Historycznym Obwodu Omskiego z błędem w pisowni nazwiska:
Instytucja: Archiwum Historyczne Obwodu Omskiego
Sygnatura archiwalna: F.R-580 Op.3 D.211 L.81
Region: m. Omsk
Nazwisko: Szebelka (Шебелка)
Imię: Iwan (Jan)
Wiek (rok urodzenia): 109 lat
Rok śmierci: 1924
Miejsce rejestracji: Miejski Urząd Stanu Cywilnego (ZAGS) w Omsku, tom 12
Dane wyszukiwania: Ф. Р-580, оп. 3, д. 211, л. 81
Wyszukiwanie w internecie przyniosło następujące rezultaty:
1. Jerzy Stanisław Wojciechowski, Weterani 1863-1864 roku w II Rzeczypospolitej.
2. Powrót powstańców z roku 1863, „Kurier Poranny” 1921, nr 208, s. 3. Nie wszyscy jednak oni powrócili do Polski, m.in. Jan Szebeko pozostał na Syberii. Zmarł w wieku 110 lat w 1924 roku w Omsku.
Nie zapomniano również o powstańcach zesłanych przez władze carskie na Syberię. W 1921 roku polska delegacja ds. repatriacji w Moskwie zażądała od władz sowieckich sprowadzenia do Moskwy – w celu ich powrotu do Polski – ponad siedemdziesięciu znanych zesłańców, których obecne losy i miejsce pobytu nie zawsze były znane przedstawicielom władz polskich. W wielu przypadkach interwencja polskiej delegacji przyniosła pozytywne rezultaty i powstańcom pod koniec życia udało się wrócić do niepodległej ojczyzny. (Powrót powstańców z roku 1863, „Kurier Poranny”, 1921, nr 208, s. 3.)
Jednak nie wszyscy z nich wrócili do Polski. Jan Szebeko, między innymi, pozostał na Syberii. Zmarł w Omsku w 1924 roku w wieku 110 lat.
Czego potrzebuję?
Gdzie w polskich źródłach (archiwach, bibliotekach cyfrowych, bazach danych) można znaleźć informacje o:
- tej delegacji ds. repatriacji?
- wspomnianych 70 powstańcach zesłanych na Syberię?
- Janie Szebeko (Iwanie Szebeko)?
Dziękuję z góry za pomoc!
* Moderacja - Zgodnie z Regulaminem Rozdział II, pkt 4, lit. b i c i przyjętym zwyczajem prosimy podpisywać posty przynajmniej imieniem. Jeżeli każdorazowe podpisywanie postów jest kłopotliwe, wtedy można ustawić automatyczny podpis w swoim Profilu
Pozdrawiam, Marek (kaphis)
Moderator
Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Moderatorzy: kaphis, elgra, maria.j.nie
-
Pobłocka_Elżbieta
- Posty: 4158
- Rejestracja: czw 22 sty 2009, 17:07
- Podziękował: 6 times
- Otrzymał podziękowania: 77 times
Re: Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Przejrzyj oboczności zapisu nazwiska:
https://rgenea.ru/bukva/sh
https://rgenea.ru/bukva/sh
Pozdrawiam
Ela
Ela
-
Grudzmar
- Posty: 149
- Rejestracja: śr 07 sty 2026, 22:24
- Lokalizacja: Łódzkie
- Podziękował: 7 times
- Otrzymał podziękowania: 32 times
Re: Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Dzień dobry
Może pomoże, informacje o działalności komisji repatriacyjnej działającej w 1921 w Moskwie można znaleźć w wydaniach Kuriera Warszawskiego.
To co mi wpadło w oczy:
https://crispa.uw.edu.pl/object/files/4 ... splay/JPEG
na stronie 6 - artykuł Powrót z Rosji. Nie przeglądałem innych wydań.
Może pomoże, informacje o działalności komisji repatriacyjnej działającej w 1921 w Moskwie można znaleźć w wydaniach Kuriera Warszawskiego.
To co mi wpadło w oczy:
https://crispa.uw.edu.pl/object/files/4 ... splay/JPEG
na stronie 6 - artykuł Powrót z Rosji. Nie przeglądałem innych wydań.
Pozdrawiam
Mariusz
Mariusz
Re: Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Znalazłem informację, że dokumenty tej komisji repatriacyjnej (Mieszana Komisja Repatriacyjna / Polskie Biuro Repatriacyjne w Moskwie), utworzonej po Traktacie Ryskim z 1921 roku, są przechowywane w Polsce głównie w Archiwum Akt Nowych (AAN) w Warszawie. Chciałbym złożyć zapytanie dotyczące tych materiałów.
Z informacji, które znalazłem, wynika również, że przy poszukiwaniu dokumentów warto odwoływać się w szczególności do zespołów archiwalnych „Ambasada RP w Moskwie” oraz „Delegacja RP ds. Repatriacji”.
Z informacji, które znalazłem, wynika również, że przy poszukiwaniu dokumentów warto odwoływać się w szczególności do zespołów archiwalnych „Ambasada RP w Moskwie” oraz „Delegacja RP ds. Repatriacji”.
Andrzej Szebeko
-
okiem
- Posty: 125
- Rejestracja: sob 17 mar 2007, 23:19
- Lokalizacja: Kraków
- Otrzymał podziękowania: 1 time
- Kontakt:
Re: Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Wziął bym pod uwagę również nazwisko "Szebejko" lub "Szybejko" - było przynajmniej 2 takich powstańców 1863.
Pozwoliłem sobie umieścić przeformatowy biogram w Katalogu Powstańców - można go będzie potem uzupełniać.
Pozwoliłem sobie umieścić przeformatowy biogram w Katalogu Powstańców - można go będzie potem uzupełniać.
Pozdrawiam, Marcin Niewalda - Genealogia Polaków
Re: Poszukiwanie weterana Powstania Styczniowego
Dziękuję za odpowiedź i wskazówkę. Bardzo się cieszę, że udało się dodać kolejny biogram do Katalogu Powstańców.
Znalazłem w Katalogu Powstańców: https://genealogia.okiem.pl/powstaniec-styczniowy/53029
53029: Adelajda Szebejko
39-letnia mieszkanka guberni mohylewskiej, powiatu sieneńskiego, oskarżona o nieautoryzowane rozmowy z chłopami, przygotowania do przyjęcia powstańców, kontakty z podejrzanymi osobami, zwolniona 13 października 1864 roku.
Źródło: Kobiety uczestniczące w powstaniu litewskim 1863 r., LVIA f. 1248-1-622
Chodzi o parę małżeńską:
Rafał / Rafaił, syn Franciszka (1797/1804 – … 1865), rotmistrz. Według spisu stanów (listy formułowej) z 1830 roku – z szlachty guberni mohylewskiej, miasta Orsza.
Występuje w materiałach dotyczących uczestników Powstania 1863 roku.
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi (NIAB):
F. 299, op. 2, d. 6062, l. 96; d. 6064, l. 95; d. 6194, l. 50.
F. 3255, op. 1, d. 2, l. 46 (w powiecie orszańskim); d. 3, l. 73; d. 13, l. 26–27.
F. 3366, op. 1, d. 3, l. 158 (w powiecie sieneńskim).
Jego druga żona: Adelia/Adelajda Święcicka (1827/8/9 - ???), córka Jana Święcickiego i Kazimiery Tomkowicz.
Występuje w materiałach dotyczących uczestników Powstania 1863 roku.
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi (NIAB):
F. 3255, op. 1, d. 2, l. 46; d. 3, l. 73.
F. 3366, op. 1, d. 3, l. 158 (w powiecie czerykowskim).
NIAB f. 2001, op. 1, d. 890 – Sprawa dotycząca przeprowadzenia rewizji w domu ziemianina Szebeko, podejrzanego o przygotowania do powstania w powiecie sieneńskim, 27.02.1863 - 15.01.1864, kart: 30.
NIAB f. 2003, op. 2, d. 36 – Sprawa dotycząca konfiskaty majątku ziemianki powiatu sieneńskiego Szebekowej za udział w powstaniu 1863 roku, 24.07.1863 - 18.05.1865, kart: 31.
Sprawy te nie zostały jeszcze przeze mnie przejrzane, a ich dalsze losy nie są mi znane. Byli bogaci i wpływowi. W „Mohylewskich Gubernialnych Wiadomościach” z 1889 roku wskazano, że 24 listopada odbędzie się licytacja murowanego budynku składającego się z 13 sklepów handlowych wraz z działką o powierzchni 172 sążni kwadratowych w mieście Sienna przy placu targowym, należącego do właścicielek miasta Sienna: Adelii Iwanowny Szebeko i Zinaidy Rafaiłowny Kloczkowskiej (córki Rafała Szebeko).
Przypuszczam, że „Sżebejko” (Szebejko) lub „Szybejko” (Szybejko) to najprawdopodobniej jeden z wariantów zapisu nazwiska Szebeko. Nawet w dzisiejszych czasach bardzo rzadko zdarza się, aby nasze nazwisko w urzędach było zapisywane ze słuchu bezbłędnie.
W odniesieniu do pisowni i wymowy pozwolę sobie powołać się na opinię zawodowych genealogów z Białorusi:
Szebeko herbu „Wukry”
Pol. — Szybieko
Ros. — Шебеко, Шибеко, Шибека
W języku rosyjskim nazwisko niemal zawsze występuje w formie „Шебеко”; zapisy w dokumentach oficjalnych w innych wariantach, na przykład „Шибеко”, są odnotowywane w przypisach. Jednocześnie w dokumentach polskojęzycznych nazwisko jest zawsze zapisywane przez „y” — „Szybieko”. Ta sama forma jest przyjmowana jako podstawowa w języku białoruskim — „Шыбека”, natomiast zapis „Шабека” jest traktowany jako wariant dodatkowy.
W źródłach rosyjskich ród Szebeko wywodzi swój rodowód od Wasilija Żdanowicza Szybeko, który w 1588 roku wraz z żoną otrzymał od pana Piotra Stabrowskiego w dożywotni zastaw bojarską wieś Laszewszczyzna (Laszowszczyzna, Laszewicze), należącą do majątku Obolce w powiecie Orszańskim. Na podstawie materiałów archiwalnych udało się odtworzyć obszerne drzewo genealogiczne rodu Szebeko, obejmujące okres od XVI do XIX wieku.
Znani przedstawiciele rodu w Polsce
W Polsce najbardziej znanym przedstawicielem rodu był Ignacy Ludwik Szebeko (Ignatij Albiertowicz Szebeko; 25 października 1859 — 28 marca 1937, Warszawa).
Był adwokatem przysięgłym przy warszawskiej Izbie Sądowej (1887–1909). Od 1896 roku pełnił funkcję wiceprezesa zarządu Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, a od 1899 roku był współwłaścicielem i przedstawicielem domu handlowego Wawelbergów.
W latach 1909–1917 wielokrotnie wchodził w skład Rady Państwa Imperium Rosyjskiego jako przedstawiciel rządu Królestwa Polskiego. Należał do grupy centrum i uczestniczył m.in. w pracach Stałej Komisji Wniosków Ustawodawczych.
W latach 1919–1921 był pierwszym Posłem Nadzwyczajnym i Ministrem Pełnomocnym Rzeczypospolitej Polskiej w Niemczech. Następnie pełnił mandaty posła na Sejm RP (1922–1927), będąc wybranym z listy państwowej. Należał do klubu parlamentarnego Związku Ludowo-Narodowego i pracował w komisjach: Konstytucyjnej, Prawniczej oraz Spraw Zagranicznych. Był właścicielem trzypiętrowej kamienicy dochodowej w Warszawie. Należał również do Centralnego Towarzystwa Rolniczego oraz Towarzystwa Rolniczego Ziemi Kutnowskiej. W 1926 roku mieszkał w Warszawie przy ul. Fredry 6.
Józefa Szebeko. W 1918 roku znalazła się wśród założycielek warszawskiej Narodowej Organizacji Kobiet i została jej pierwszą przewodniczącą. Jako przedstawicielka organizacji brała udział w kongresach kobiecych w USA, Kopenhadze i Genewie. Pracowała w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (1919), a także w redakcji gazety „Rzeczpospolita” (1920–1921). W latach 1922–1928 była senatorem Rzeczypospolitej Polskiej z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. Aktywnie działała w Komisji Oświaty i Wychowania, pełniąc również funkcję sekretarza jej prezydium. W 1926 roku mieszkał w Warszawie przy ul. Brackiej 13.
Znalazłem w Katalogu Powstańców: https://genealogia.okiem.pl/powstaniec-styczniowy/53029
53029: Adelajda Szebejko
39-letnia mieszkanka guberni mohylewskiej, powiatu sieneńskiego, oskarżona o nieautoryzowane rozmowy z chłopami, przygotowania do przyjęcia powstańców, kontakty z podejrzanymi osobami, zwolniona 13 października 1864 roku.
Źródło: Kobiety uczestniczące w powstaniu litewskim 1863 r., LVIA f. 1248-1-622
Chodzi o parę małżeńską:
Rafał / Rafaił, syn Franciszka (1797/1804 – … 1865), rotmistrz. Według spisu stanów (listy formułowej) z 1830 roku – z szlachty guberni mohylewskiej, miasta Orsza.
Występuje w materiałach dotyczących uczestników Powstania 1863 roku.
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi (NIAB):
F. 299, op. 2, d. 6062, l. 96; d. 6064, l. 95; d. 6194, l. 50.
F. 3255, op. 1, d. 2, l. 46 (w powiecie orszańskim); d. 3, l. 73; d. 13, l. 26–27.
F. 3366, op. 1, d. 3, l. 158 (w powiecie sieneńskim).
Jego druga żona: Adelia/Adelajda Święcicka (1827/8/9 - ???), córka Jana Święcickiego i Kazimiery Tomkowicz.
Występuje w materiałach dotyczących uczestników Powstania 1863 roku.
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi (NIAB):
F. 3255, op. 1, d. 2, l. 46; d. 3, l. 73.
F. 3366, op. 1, d. 3, l. 158 (w powiecie czerykowskim).
NIAB f. 2001, op. 1, d. 890 – Sprawa dotycząca przeprowadzenia rewizji w domu ziemianina Szebeko, podejrzanego o przygotowania do powstania w powiecie sieneńskim, 27.02.1863 - 15.01.1864, kart: 30.
NIAB f. 2003, op. 2, d. 36 – Sprawa dotycząca konfiskaty majątku ziemianki powiatu sieneńskiego Szebekowej za udział w powstaniu 1863 roku, 24.07.1863 - 18.05.1865, kart: 31.
Sprawy te nie zostały jeszcze przeze mnie przejrzane, a ich dalsze losy nie są mi znane. Byli bogaci i wpływowi. W „Mohylewskich Gubernialnych Wiadomościach” z 1889 roku wskazano, że 24 listopada odbędzie się licytacja murowanego budynku składającego się z 13 sklepów handlowych wraz z działką o powierzchni 172 sążni kwadratowych w mieście Sienna przy placu targowym, należącego do właścicielek miasta Sienna: Adelii Iwanowny Szebeko i Zinaidy Rafaiłowny Kloczkowskiej (córki Rafała Szebeko).
Przypuszczam, że „Sżebejko” (Szebejko) lub „Szybejko” (Szybejko) to najprawdopodobniej jeden z wariantów zapisu nazwiska Szebeko. Nawet w dzisiejszych czasach bardzo rzadko zdarza się, aby nasze nazwisko w urzędach było zapisywane ze słuchu bezbłędnie.
W odniesieniu do pisowni i wymowy pozwolę sobie powołać się na opinię zawodowych genealogów z Białorusi:
Szebeko herbu „Wukry”
Pol. — Szybieko
Ros. — Шебеко, Шибеко, Шибека
W języku rosyjskim nazwisko niemal zawsze występuje w formie „Шебеко”; zapisy w dokumentach oficjalnych w innych wariantach, na przykład „Шибеко”, są odnotowywane w przypisach. Jednocześnie w dokumentach polskojęzycznych nazwisko jest zawsze zapisywane przez „y” — „Szybieko”. Ta sama forma jest przyjmowana jako podstawowa w języku białoruskim — „Шыбека”, natomiast zapis „Шабека” jest traktowany jako wariant dodatkowy.
W źródłach rosyjskich ród Szebeko wywodzi swój rodowód od Wasilija Żdanowicza Szybeko, który w 1588 roku wraz z żoną otrzymał od pana Piotra Stabrowskiego w dożywotni zastaw bojarską wieś Laszewszczyzna (Laszowszczyzna, Laszewicze), należącą do majątku Obolce w powiecie Orszańskim. Na podstawie materiałów archiwalnych udało się odtworzyć obszerne drzewo genealogiczne rodu Szebeko, obejmujące okres od XVI do XIX wieku.
Znani przedstawiciele rodu w Polsce
W Polsce najbardziej znanym przedstawicielem rodu był Ignacy Ludwik Szebeko (Ignatij Albiertowicz Szebeko; 25 października 1859 — 28 marca 1937, Warszawa).
Był adwokatem przysięgłym przy warszawskiej Izbie Sądowej (1887–1909). Od 1896 roku pełnił funkcję wiceprezesa zarządu Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, a od 1899 roku był współwłaścicielem i przedstawicielem domu handlowego Wawelbergów.
W latach 1909–1917 wielokrotnie wchodził w skład Rady Państwa Imperium Rosyjskiego jako przedstawiciel rządu Królestwa Polskiego. Należał do grupy centrum i uczestniczył m.in. w pracach Stałej Komisji Wniosków Ustawodawczych.
W latach 1919–1921 był pierwszym Posłem Nadzwyczajnym i Ministrem Pełnomocnym Rzeczypospolitej Polskiej w Niemczech. Następnie pełnił mandaty posła na Sejm RP (1922–1927), będąc wybranym z listy państwowej. Należał do klubu parlamentarnego Związku Ludowo-Narodowego i pracował w komisjach: Konstytucyjnej, Prawniczej oraz Spraw Zagranicznych. Był właścicielem trzypiętrowej kamienicy dochodowej w Warszawie. Należał również do Centralnego Towarzystwa Rolniczego oraz Towarzystwa Rolniczego Ziemi Kutnowskiej. W 1926 roku mieszkał w Warszawie przy ul. Fredry 6.
Józefa Szebeko. W 1918 roku znalazła się wśród założycielek warszawskiej Narodowej Organizacji Kobiet i została jej pierwszą przewodniczącą. Jako przedstawicielka organizacji brała udział w kongresach kobiecych w USA, Kopenhadze i Genewie. Pracowała w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (1919), a także w redakcji gazety „Rzeczpospolita” (1920–1921). W latach 1922–1928 była senatorem Rzeczypospolitej Polskiej z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. Aktywnie działała w Komisji Oświaty i Wychowania, pełniąc również funkcję sekretarza jej prezydium. W 1926 roku mieszkał w Warszawie przy ul. Brackiej 13.
Andrzej Szebeko