3. Armia Wojska Polskiego (1920) - szukam żołnierza

[AdamML]

Dzień dobry,

Podążając tropem rodzinnych opowiadań, dążę do potwierdzenia, prostowania lub obalania rodzinnych mitów. Od kilku tygodni szukam śladów mego pradziadka - Michała Tołkina, który walczył ponoć w wojnie polsko-bolszewickiej. Ten temat jest inny niż ten dotyczący Michała Tołkina w czasie II wojny światowej - pytam tu o kwestię wojny z lat 1919-1921.

Michał Tołkin urodził się w 1900 roku, w Radziewiczach (parafia Kuźnica), jako syn Marcina Tołkina (1867-1922) i Marianny Musiaka (1875-?). W I wojnie światowej oczywiście nie uczestniczył. Nie mam dokumentów ani źródeł pisanych o jego służbie - tylko przekaz ustny.

Mówił, że walczył „przeciw Czapaja ” - czyli Wasilija Czapajewa. Sam Czapajew nie walczył z Polakami, ale 25. Dywizja Strzelców im. Czapajewa już tak - myślę, że chodzi właśnie o nią.

Sprawdziłem, kiedy i gdzie brała ona udział w walkach - została przerzucona na front zachodni w maju 1920 roku, brała udział w ofensywie Budionnego na Ukrainie. Sugeruje to, że Michał Tołkin zapewne był rekrutem, który trafił do 3. Armii Wojska Polskiego - możliwe jako jeden z rekrutów dopełniających do 1. Dywizji Piechoty Legionów lub do innych oddziałów osłaniających odwrót.

Co Państwo sądzą o tej hipotezie? Osobiście nie mogę znaleźć niczego o nim z tamtego okresu, próbuję łączyć kropki.

[szmool]

Czy ze względu na miejsce urodzenia rozważałeś sprawdzenie akt 81 Pułku Strzelców Grodzieńskich? O Grodno walczyła armia Szuwajewa.
W CAW są akta z 1921r.
https://wbh.wp.mil.pl/pl/skany/detale_jednostka/707357/

Możesz też sprawdzić listy osób odznaczonych odznaką frontu białorusko-litewskiego.
https://wbh.wp.mil.pl/pl/skany/detale_jednostka/700362/
https://wbh.wp.mil.pl/pl/skany/detale_jednostka/699659/

Mój dziadek w 1920r był zwykłym szeregowym. Uzyskał taką odznakę i znalazłem go w skorowidzu.

[AdamML]

Skorowidze są dostępne tylko na zamówienie, czy w internecie też można je znaleźć?

[szmool]

CAW nie udostępnia nic online.

[AdamML]

Dostałem w ręce "kronikę rodzinną". Jest nieskończona, jest tam tylko kilku bardzo krótko opisanych członków rodziny, raczej mam do czynienia z brudnopisem.

O Michale Tołkinie są informacje takie jak rok i miejsce urodzenia, rodzice (to jest, to o czym już widziałem) i cytat:

„Kiedy siedzieliśmy w okopach to w oddali było słychać dudnienie. Jak się przyłożyło ucho do ziemi, to słychać było że to jedzie armja konna. Spojrzeliśmy w daleko i zobaczyliśmy ordę bolszewicką. To była Armja Czapaja, on sam jechał na koniu, pjany dziko wymachiwał szablą. Myśmy siedzieli cicho co by nas nie zauważyli i zabili. Oni byli jak zwierzęta: pjany Czapaj krzyczał, śmiał się a z nim jego żółnierze. Jedyne co u nich było dobre to ich konie. Białe, tłuste , dożywione.”

Z moich osobistych uwag, nie był to sam Czapajew gdyż zginął on już w 1919 roku. Był to raczej jeden z oficerów jego 25. Dywizji, która została przeniesiona w maju 1920 roku na północ od Kijowa by natrzeć tam na pozycje polskie.

Mam nadzieję, że ułatwi to identyfikację jednostki Michała Tołkina, cytat, według opisu, pochodzi od niego.

[Bodek]

Dobry wieczór

Panie Adamie, proszę poszukać taką pozycję w internecie jest w formie PDF.
„Brody-Lwów 1920” Marek Kozubel.

A tam znajdzie Pan 3 Armie Polską i jej Dywizje, oraz 12 Armie „Kacapów” i wspomnianą 25 DS.

Miłego wieczoru,
Bogdan

[Bodek]

Dzień dobry

Panie Adamie, przyjrzałem się zapiskom. Moje wnioski:
„Kiedy siedzieliśmy w okopach to w oddali było słychać dudnienie. Jak się przyłożyło ucho do ziemi, to słychać było że to jedzie Armja konna”.

25 Dywizja Strzelców, to PIECHOTA.

„To była Armja Czapaja”.

To Dywizja nie Armia, a w tej części ŚWIATA na 98% w przedziale czasowym 1919-34 nikt nie wiedział
KTO TO jest Czapajew.
Równie dobrze mógł powiedzieć: A tam Lenin w kolasce. A kto to będzie weryfikował. POTOMKOWIE? Żart.
A niby jak? Byli tam wtedy? Ja byłem, to wiem, jak było…

Tyle…

A! Pisze Pan:
“Mam nadzieję, że ułatwi to identyfikację jednostki Michała Tołkina”.
Ciekawe jak?
Z fusów kawy nie wróżę, bo piję kawę rozpuszczalną.
A Wehikuł Czasu przestałem już budować, bo zabrakło mi pieniędzy i pomysłów.

P.S.
Szukaj B.B. Tyle, że to nie jest Brigitte Bardot, a Bułak-Bałachowicz.
B.

[AdamML]

Nie byłem oczywiście na żadnej wojnie, ale czy sztandary, okrzyki żołnierzy lub czegokolwiek nie mogą pomóc rozpoznać, iż to „czapajewowcy”? W końcu jakoś żołnierz dowiadywał się, że ci żołnierze WP to „legioniści” a ci - „hallerowcy”. Słynna jednostka „Hellfighters” z okresu I wojny światowej, oprócz koloru skóry żołnierzy, na pewno jakoś wyróżniała się na tle innych wojsk ententy.

Sam Czapajew, „armja” mogły być przecież skrótami myślowymi. Szeregowy żołnierz raczej nie będzie szedł do archiwum, rozpytywał kolegów itd. aby napisać: „od wschodu nadchodził w stronę naszych pozycji 25. Pułk Strzelców im. Wasilija Czapajewa. Jak widzi się dużo ludzi, wojskowych, to się mówi: armia.

Czy konie nie mogły być używane tam np. do transportu dział lub jako „pojazdy” dla oficerów? W końcu na piechotę artylerii się nie dźwiga, to byłoby raczej powolne i nieskuteczne.