Barańscy h. Ślepowron z ziemi jarosławskiej

[michalbaranski]

Dzień dobry,

przesyłam drobną aktualizację dt. Barańskich h. Ślepowron z ziemi jarosławskiej z prośbą o wskazówki i podzielenie się Państwa doświadczeniami, czy moje wnioski są słuszne.

Kontynuując rozważania na temat szlacheckiego pochodzenia mojej rodziny Barańskich natrafiłem na ślad wspomnianych wyżej Barańskich h. Ślepowron z ziemi jarosławskiej. Przypominając, w nw. publikacji wskazane jest, że Michał Ślepowron Barański z ziemi jarosławskiej (ur. 1750, zm. 1820) założył dla syna Kaspra aptekę w Lesku: Marian Barański, Opowieść o jednym miasteczku i jednej rodzinie. Wspomnienia obejmujące okres od połowy XIX w. do 1978 r. (mikrofilm znajduje się w Bibliotece Ossolineum we Wrocławiu). Obecnie dotarłem do całego opracowania (kilkaset stron), które zawiera wiele informacji na temat tej rodziny, jak również skontaktowałem się z potomkami ww. Kaspra Barańskiego. W wersji przechowywanej przez potomków Kaspra Barańskiego „Opowieści” Mariana Barańskiego są bardziej rozbudowane i zaczynają się następująco:

„Mój Prapradziadek Michał Ślepowron Barański urodzony w roku 1750-siątym a zmarły w roku 1820-stym, pochodzący z ziemi jarosławskiej, gdzie z starszymi synami Michałem, Karolem i Janem prowadził gospodarstwo, założył w Lesku – które wówczas nazywało się Lisko – w nowo wybudowanym dużym parterowym domu, z obszernym zapleczem, przy rynku i głównego gościńca przecinającego miasteczko, dla najmłodszego Syna Kaspra ur. w roku 1782, bogato zaopatrzoną aptekę w r. 1810-tym. Wybór padł prawdopodobnie na Lesko, bo powiat był ogromny, a na przestrzeni pomiędzy Sanokiem, a Przemyślem żadnej nie było apteki.”

Wskazana wyżej data urodzenia Kaspra Barańskiego (1782 rok), jeśli jest prawdziwa, najpewniej wykluczałaby powiązania rodzinne z „moimi” Barańskimi. Według ww. opisu Kasper Barański był najmłodszym synem Michała, gdy tymczasem mój pra[x4]dziadek Karol Boromeusz Barański, syn Michała Barańskiego, wnuk Jana Barańskiego, na pewno urodził się w październiku 1783 roku w Jarosławiu. Jednakże w efekcie dalszych poszukiwań ustaliłem, że Kasper Barański najprawdopodobniej urodził się nie w 1782 roku, ale dopiero ok. 1789 roku – w tej wersji rzeczywiście będąc młodszym od mojego pra[x4]dziadka. Miejsce pochodzenia (Jarosław/ ziemia jarosławska), majątek ojca Michała (w historii mojej rodziny Michał był syndykiem miasta Jarosław, przewodniczącym rady miejskiej, ekonomem miasta), powoływanie się na szlacheckie pochodzenie (tu i tu), imię brata Kaspra – Karol, a nawet prowadzenie gospodarstwa (brat moje pradziada np. prowadził folwark; mój pradziad w 1800 roku był właścicielem dwóch kamienic w Jarosławiu), stanowią moim zdaniem bardzo mocną podstawę do stwierdzenia, że Kasper Barański i Karol Boromeusz Barański (mój bezpośredni przodek) byli braćmi.

Sądząc po dokumentach przekazanych do Muzeum Farmacji UJ przez Mariana Barańskiego, rodzina Barańskich z Leska nie była w posiadaniu aktu urodzenia Kaspra Barańskiego. Kasper zmarł w 1842 r. w szpitalu we Lwowie (udar), mieszkając w Lesku k. Sanoka. W akcie zgonu wpisano, że miał 60 lat. Jednakże przy sporządzaniu aktu zgonu nie było najpewniej rodziny, a w tym czasie często szacowano wiek w oparciu o wygląd zmarłego. O wiele bardziej wiarygodna jest moim zdaniem informacja podana w akcie małżeństwa z 1814 roku (par. Poraż k. Sanoka). Podsumowując, moim zdaniem Kasper Barański żył w latach ok. 1789-1842.

Podsumowując, oto co wiem na tę chwilę (porządkując) w oparciu o źródła:
1. mój pra[x5]dziadek Michał Barański, syn Jana i Katarzyny z d. Bardzińska, pochodząc z Mrzygłodu, był wysoko postawionym i majętnym urzędnikiem w Jarosławiu (ok. 1780 - 1800 pełnił różne funkcje w mieście; był właścicielem dwóch kamienic, w tym jednej w miejscu dawnego dworku szlacheckiego);
2. znane mi dzieci ww. Michała i Anny Barańskich to: Karol Boromeusz (mój pra[x4]dziadek), ur. w 1783 roku w Jarosławiu; Antoni Felicjan, ur. w 1785 roku w Jarosławiu; Salomea, ur. w 1786 roku w Jarosławiu (tylko takie metryki, za te lata, odnalazłem);
3. Karol Boromeusz Barański, będąc w Krakowie i okolicach w latach 1812-1850 powołuje się na szlacheckie pochodzenie swoje i ojca; wcześniej był nadstrażnikiem granicznym w Księstwie Warszawskim oraz dzierżawcą plebanii w Koszycach, powiat proszowicki; następnie pisarz przy komorze celnej w Krakowie; później następuje pożar Krakowa, przeprowadzka Barańskich, nagłe zniknięcie syna Karola Boromeusza w okolicach Milówki ok. 1862 - zatarcie pamięci w mojej rodzinie dt. przodków;
4. w okolicy Sanoka na przełomie XVIII i XIX w. pojawiają się Barańscy h. Radwan i Barańscy h. Ślepowron; wielu Barańskich h. Ślepowron przebywało też w okolicach Krakowa (Korabniki), Sambora, Łucka, Stryja; nieokreśleni Barańscy - szlachcice występują też w okolicach Kolbuszowej;
5. ostatnie odkrycie: Kasper Barański h. Ślepowron, ur. ok. 1789 - aptekarz z Leska k. Sanoka; z pamiętnika Jego syna wynika, że aptekę w Lesku założył ojciec Kaspra - Michał h. Ślepowron z Jarosławia; ów Michał żył w latach 1750-1820; starsi bracia Kaspra to: Jan, Michał i Karol.

Bardzo proszę o Państwa ew. przemyślenia. Jak Państwo uważacie, jest to możliwe, aby w tym samym czasie w tej samej okolicy było dwóch majętnych Michałów Barańskich, powołujących się na szlacheckie pochodzenie, z synami o imieniu Karol? Urzędnicze doświadczenie mojego pradziada Michała mogło naprowadzić go na dobry interes założenia apteki w Lesku, tym bardziej, że sam pochodził z Mrzygłodu k. Sanoka (mieszkał tam także jego ojciec Jan).

Dodam przy tym, że natknąłem się jeszcze na Michała Franciszka Barańskiego h. Ślepowron (syna Jana i Wiktorii Jaworskiej) ur. w 1795 r. w Nozdrzcu, obecne woj. podkarpackie, który miał syna Karola Korneliusza Filipa, ale jeżeli w ogóle, to raczej dalsi krewni wszystkich ww. osób, choć ciekawy zbieg okoliczności (tak jak u mnie Jan-Michał-Karol).

Na tę chwilę wydaje mi się, że wyczerpałem niestety możliwości poszukiwawcze - inne dokumenty najpewniej zaginęły.

Pozdrawiam serdecznie,
Michał

[Robert_Kostecki]

Rozumiem, że te dokumenty wyzyskałeś:
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zes ... pol/125902

Robert

[michalbaranski]

Rozumiem, że te dokumenty wyzyskałeś:
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zes ... pol/125902

Robert

Bardzo dziękuję. Tak, wszystko to przeanalizowałem wzdłuż i wszerz, w dodatku kilka razy.

Najpewniej mój pra[x5]dziadek Michał Barański (w 1776 roku opisany jeszcze jako famatus) uzyskał obywatelstwo Jarosławia w 1776 roku (informacja, że pochodził z Mrzygłodu; rodzice Jan [także famatus] i Katarzyna z d. Bardzińska).

Być może ojciec Michała Barańskiego w 1773 i 1774 roku był cechmistrzem tkactwa w Jarosławiu (bazuję tylko na imieniu i nazwisku oraz powiązaniu z urzędem w Jarosławiu; w tym czasie w Jarosławiu było co najmniej trzech Janów Barańskich; przy czym dwóch z tych trzech było w podobnym wieku co Michał).

Dotarłem np. do „Xięgi syndykoskiej za syndyka Jmci Pana Pawła Czyżewicza do zapisywania wszelkich porządków, laudów, proklam, punktów w pospólstwie uchwalonych z rezolucją od szlachetnego magistratu Jarosławskiego, tudzież elekcji magistratualnej y pospólstwa w roku 1779, dnia 1-go octobris złożona”, w której znajdują się informacje z lat 1779-1794. Udało mi się odnaleźć akta elekcyjne z miasta Jarosławia dt. lat 80-tych XVIII w. Z obu tych źródeł wynika, że Michał i Jakub Barańscy (bracia) pełnili w Jarosławiu takie funkcje urzędnicze, jak np. ławnik, członek Rady 24(25) Mężów, syndyk, podsyndyczy, lonher, prawdopodobnie także ekonom miasta. Z całą pewnością mój pra[x5]dziadek Michał Barański sprawował w Jarosławiu urząd ławniczy w 1780 r., 1783 r., 1785 r. oraz 1787 r. W latach 1784-1786 był syndykiem miasta (w 1784 r. odebrał z rąk dotychczasowego syndyka insygnia pospólstwa):

„Przy oddawaniu funkcyi Syndykowskiey Imć Michałowi Barańskiemu wtegoż Ręce oddaie Chorągiew z Grotem y gałką srebrną, Szefelinę z Frędzlą złotą, Kotły dwa y ztępułki (stempelki?). Tak y Pokrowiec do Chorągwi, Sukno Niebieskie na Stuł Pospolstwa, Świec białych woskowych kawałków samych y na to Szuflade ze Skoblem, y dwie wiązki wktore się wpisuie Laudum. Datum (nieczyt.) 1784 (nieczyt.) Michał Buchalski mpp (…)”.

Natomiast w 1781 r. Michał Barański zasiadał w Radzie 24 Mężów.

Zarówno Michał, jak i Jakub, opisani zostali w ww. dokumentach najczęściej jako Spectabilis. Wiem, że określenie "spectabilis" (łac. "godny") było w dawnych czasach tytułem grzecznościowym stosowanym w metrykach, dokumentach i korespondencji, odnoszonym głównie do osób z wyższego stanu, pełniących urzędy lub mających ważną pozycję społeczną. Zazwyczaj był to zamożny patrycjusz dużego bogatego miasta.

Z innego dokumentu: "dokument elekcji „24. Mężow w Roku 1784tym przez Pospulstwo w Przytomności Imć Pana Michała Barańskiego Syndyka (…)”.

W kolejnym dokumencie urzędowym Michał Barański opisany został jako „nobiles et spectabiles” (łac.). Prawdopodobnie owo określenie (szlachetny i godny) w dalszym ciągu należy odnieść do pełnionej wtecznas funkcji urzędniczej w mieście.

W dokumencie "Cyrkuł przemyski. Państwo Jarosław. Opisanie abolicyjne miasta Jarosławia czyli jurydyki mieyskiey” z 1789 r. Michał Barański raz określony został jako „JP” (prawdopodobnie „Jaśnie Pan”)".

Michał Barański był właścicielem domu (kamienicy) nr 130 w Jarosławiu w miejscu dawnego dworku szlacheckiego (w 1800 roku także domu nr 112, z kolei brat Jakub Barański był właścicielem domu nr 50 przy rynku w Jarosławiu oraz łąki franciszkańskiej i folwarku na Głębockim Przedmieściu (w 1809 roku).

W odpisie metryki urodzenia syna Karola z 1796 roku, Michał Barański opisany już został jako "nobilis" (w oryginale z 1783 roku widnieje "spectabilis").

Wiedzę na temat ww. budynków i ich właścicieli zaczerpnąłem z: 1) odnalezionych fragmentarycznych metryk chrztu, 2) testamentu Jakuba Barańskiego z dnia 25 listopada 1808 r., 3) historii ww. kamienicy nr 50 spisanej przez starszą kustosz Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich – Panią Zofię Kostka-Bieńkowską, 4) dokumentu – „Cyrkuł przemyski. Państwo Jarosław. Opisanie abolicyjne miasta Jarosławia czyli jurydyki mieyskiey” z 1789 r., 5) dokumentu – „Cyrkuł przemyski. Państwo Jarosław. Miasto Jarosław – opisanie”, 6) metryki józefińskiej, 7) Tek Schneidera.

Treść testamentu brata mojego pra[x5]dziadka Michała Barańskiego - Jakuba:
„(…) Niżey na podpisie wyrazony będąc na Ciele Słabym na Umysl iednak Zdrowym czynie Ostatniey Woli moiey Rozporządzenie czyli Testament, w następujący Sposób_
1mo Nayprzud Kamienicę w Mieście pod nr 50. Stoiącą którą wraz Zoną Moją z Brygidą z Flaszczynskich Barańską nabyłem te żonie moiey do zarządzenia Zapisuię tudzież_
2do Folwark na Przedmieściu Głembockim czyli Łąką Franciszkańską Zwany razem z Ogrodem y Zabudowaniem oraz co wszystkim do tego przynależy tosciami y Pasięczką tam ze znayduiącey się Żonie moiey Brygidzie z Flaszczyńskich zapisuię, y realność do własney Jey woli zarządzenia zostawuię iako też_
3io Łąkę pod Pełkiniami także moiey Żonie Brygidzie zapisuię niemniey
4to Pole Szpitalne Święto Duszkie zwane, ktore Prawem Emphituitycznym Zapłaceniem Czynszu do Kasy Ubogich trzymam to do Woli żony moiey Zostawię iezeli niy się Jey się podoba trzymać lub tez Komu ustąmpic w Ostatku_
5to Sprzęty Domowe iako to Konie Krowy kozy y inne Rzeczy do Rolnictwa nalezące tudziez Suknie y inne ktore tylko nazywają się Rzeczami Ruchomemi takze Zonie moiey Brygidzie legacę. Z tym iednak dokładam arzeby wyz Przeczona Żona moia Brygida pamiętała o Dzieciach po Ś.P. Marcinie Kuzmarskim pozostałych. Na Koniec_
6 Bratu memu Michałowi Barańskiemu y Jego Dzieciom nic nie legnie ato dlatego, ze swoy własny Maiątek posiada_
7 Długu zaś winien iezdem Agnieszce Załęckiey ktoren iest Zaintabulowany a zaś mam u Walentego Maliszewskiego Złotych Polsk Czterysta na ktore zadnego Skriptu niemam_
Ktory to Testament dla tym większey Wagi i Waloru w przytomności Świadków /Ktorym ani Ich Sukcesorom podpisy nic szkodzie niemaią/ wlasną podpisuię Ręką moią y temu nikt sprzeciwiać się nima_ Datt w Jarosławiu dnia 25go Listopada 1808 Roku_Ta iest Ostatnia Wola moia_Jakub Barański [podpis] Jako przytomny Swiadkowie tey czynności podpisujemy się_ A. Gembalewicz [podpis] Szymon Hysorzyski [podpis] (…)”.

Syn Michała - Karol Boromeusz Barański (mój pra[x4]dziadek) przez blisko 40 lat w okolicach Krakowa był opisywany jako "Jaśnie Wielmożny Pan były dzierżawca Plebani Koszyckiey", "kondycyi szlacheckiey", "urodzony", "nobilis", "generosus", "oyciec pochodzenia szlacheckiego".

Obecnie niestety dotarłem do ściany. Nie potrafię znaleźć takiego źródła, które potwierdzi, bądź zaprzeczy relacji Karol Boromeusz - Kasper (jako ew. bracia, synowie tego samego Michała Barańskiego). Zbieżność jest bardzo duża. Gdyby istniały dwie różne osoby, musielibyśmy przyjąć że: dwóch Michałów Barańskich żyło w tym samym czasie, na tej samej ziemi, mieli synów o tych samych imionach, byli zamożni, obaj powoływali się na szlachectwo.

Na marginesie, odnalazłem jeszcze informację z testamentów szlacheckich, że w 1664 roku żył w okolicach Mrzygłodu Jan Barański - były podstarości Tyrawy Solnej ("Testamenty szlacheckie z ksiąg grodzkich ziemi sanockiej z XVII wieku"; autorzy książki: Paweł Klint, Konrad Rzemieniecki). Czy to przodek ww. Michała - nie mam pojęcia.

Według mojej hipotezy roboczej istniał jeden Michał Barański, pochodził z zubożałej szlachty z ziemi sanockiej i dzięki majątkowi i wpływom ojca Jana, jako cechmistrza tkactwa, został wysoko postawionym urzędnikiem w Jarosławiu. W efekcie tego i zdobytej wiedzy, mógł jednego syna Kaspra skierować do Leska i tam zakupić dla niego aptekę, a drugiego syna Karola Boromeusza, po ew. karierze wojskowej (Karol był w 1814 roku nadstrażnikiem granicznym, a nadstrażnikami zostawali wtenczas zazwyczaj weterani wojskowi), wyposażyć w taki majątek, który umożliwił mu dzierżawę Plebani Koszyckiey. Jednocześnie nie zatarło się w pamięci rodziny szlacheckie pochodzenie i powoływanie się w linii Kaspra na herb Ślepowron".

Bardzo proszę o Państwa opinię.



Pozdrawiam serdecznie,
Michał

[Robert_Kostecki]

To widzę, że masz taki sam problem z Michałem Barańskim jak ja z Józefem Kosteckim, który nie wiadomo skąd zjawił się około 1768 roku w Kaliszu. Legenda rodzinna głosi, że przybył z Kresów. W 1769 roku wziął ślub z bogatą mieszczanką. W 1770 roku był już określany jako "civis" i "famatus". W późniejszych latach już "spectabilis", "szlachetny", czy "JPan". Dwa pierwsze małżeństwa zawarł z mieszczankami, a dwa kolejne ze szlachciankami. Jego potomkowie przez cały XIX wiek utrzymywali etos pochodzenia szlacheckiego, przy czy w dobie legitymacji jeden z nich otrzymał szlachectwo tzw. osobiste, a inny dziedziczne. Pozostali nie otrzymali w Heroldii potwierdzenia dawnego szlachectwa z herbem Lubicz, a mimo to we wszelkiego rodzaju dokumentach urzędowych (listach stanu służby, świadectwa szkolnych, czy wykazach ludności stałej) zaznaczano, że byli stanu szlacheckiego. Z dosyć dużą ostrożnością podchodzę do tej legendy rodzinnej, ponieważ na przełomie XVIII/XIX w. wielu osobom wątpliwego pochodzenia szlacheckiego udało się przedostać do najwyższej klasy społecznej. Abstrahuję tu od osoby Twojego przodka, ale ja ciągle szukam.

[michalbaranski]

Bardzo dziękuję. Tak, to jest dokładnie analogiczny problem. Do tego stopnia, że przez cały XIX wiek potomkowie ww. aptekarza Kaspra Barańskiego wykazywali herb Ślepowron w dokumentach wojskowych, na dyplomach i w metrykach.

Ciekawe są też relacje między aptekarską "linią leską" a linią "samborsko-stryjską" Barańskich h. Ślepowron. Odnalazłem książkę potomka ww. Kaspra, gdzie w jednym akapicie (na jednym wydechu) autor wskazuje:
"W 1888 r. osiedlił się w Stryju aptekarz mgr farmacji Juliusz Barański [późniejszy wiceburmistrz Stryja - uwaga M.B.], dziadek autora tego opracowania, z żoną Heleną z Faliszewskich, pochodzącą z Przemyśla, wraz z synami: Kamilem [również późniejszy wiceburmistrz Stryja] - ojcem autora tego opracowania, Stanisławem i Władysławem. Apteka założona przez Juliusza Barańskiego stała się z czasem punktem spotkań i dyskusji patriotycznych, które nie zawsze były wolne od kolizji z policją austriacką. (...) W końcu XIX wieku w Lubieńcach koło Stryja właścicielem majątku ziemskiego był Badeni, a po nim, przed I wojną światową (do II wojny światowej majątek ten należał do rodziny Barańskich, którzy także gospodarowali z dobrymi rezultatami w Łukawicy k. Stryja" (Przeminęli zagończycy, chliboroby, chasydzi... Rzecz o ziemi stanisławowsko-kołomyjsko-stryjskiej. Kamil Barański. Wydanie: Panda Press Londyn 1988).

Widoczne zatem są potencjalne relacje między "linią samborsko-stryjską" i aptekarską "linią leską", tak jak wcześniej opisana potencjalna relacja między moją "linią jarosławską" i aptekarską "linią leską" (ew. braterstwo Karola Boromeusza Barańskiego z Jarosławia, później Krakowa z Kasprem Barańskim z ziemi jarosławskiej, później Leska).

Co więcej w drugiej połowie XVIII w. i na początku XIX w. przodkowie wszystkich trzech "linii" przebywali w woj. ruskim między Jarosławiem i Sanokiem (Mrzygłód, Nozdrzec, Jarosław, Lesko).

Widoczna jest też powtarzalność imion Jan, Michał, Karol, Antoni.

Przesyłam jeszcze certyfikat szlachectwa Hieronima Włodzimierza Barańskiego z ww. "linii samborsko-stryjskiej" z 1890 roku:
https://zapodaj.net/plik-jdiUmxbicr

Pozostaje nam szukać dalej

Pozdrawiam serdecznie,
Michał