genealodzy.pl

Przecież jeśli na krzyżu nie ma inskrypcji, a dokumentów dotyczących jego postawinia nie udało się odnaleźć, to nie da się stwierdzić, czy ma on coś wspólnego z powstaniem. Nawet precyzyjne datowanie na lata sześćdziesiąte nie da pewności, że jest on jakąś popowstaniową reminiscencją. Mógł przecież zostać postawiony w tamtym okresie z zupełnie innej, "niepatriotycznej" przyczyny.
Być może rację ma pan Sławek, że nie jest to krzyż saletyński, tylko zwykły krzyż wyposażony w atrybuty męki Pańskiej. Z resztą - to czy jest on saletyński czy też nie, ma się nijak do tego, czy jest on"powstaniowy" czy też nie.
Liczę na wyjaśnienie tej kwestii.
Jeśli zaś chodzi o próbę jego ścięcia, to myślę, że trzeba wziąć pod uwagę niepokoje roku 1905. Być może na tym terenie dochodziło do wystąpień i niepokojów chłopskich, a ścięcie krzyża miało być represją za powyższe. Na temat wystąpień chłopskich z tego okresu jest bogata literatura. A jeśli rzeczywiście nastapiła nieudana próba ścięcia, to z pewnością takie wydarzenie znalazło odbicie w raportach policyjnych czy wojskowych i raportach naczelnika powiatu kierowanych do gubernatora lub dowódcy garnizonu.
Co do sformułowania "Arma Christi", polecam skorzystać z wyszukiwarki.

pozdrawiam serdecznie -tomek

Zostawiam te wywody bez komentarza. PAT

garpat pisze:Zostawiam te wywody bez komentarza. PAT

Bardzo mi przykro z tego powodu. Dał się pan poznać, jako wybitny znawca tematu. Bardzo żałuję, że nie mogę się od pana niczego nowego nauczyć.
Być może jednak zmieni pan zdanie i zdecyduje się jednak zabrać jeszcze głos. Byłbym wdzięczny za wytknięcie mi błędów i wyjaśnienie ich.
Co prawda raportów kierowanych do gubernatora piotrkowskiego w czasie 1905 - 1907 przeczytałem kilkanaście (dotyczyły moich rozwydrzonych przzodków), ale być może w kwestii tego krzyża Rewplucja 1905, to fałszywy trop.
Szkoda, że taki specjalista, jak pan nie chce się wypowiedzieć...

t.

mądzik_władysław pisze: Wg mojej wiedzy, krzyż ten może pochodzić z okresu przed powstaniem styczniowym , kiedy to stawiano krzyże na pamiątkę poległych na ulicach Warszawy w powstaniu listopadowym lub z okresu epidemii cholery na Powiślu Lubelskim z lat 1891-92.

Jeśli krzyż jest tak stary i z ciekawą historią to troszkę dziwne, że żaden miłośnik tego regionu nie opisał go w jakimś czasopiśmie regionalnym.
Gdyż, jeśli się nie mylę, chodzi o Wrzelów w gminie Łaziska. Przejrzałam Internet – opisywane są różne szlaki turystyczne zahaczające o Wrzelów ale o krzyżu brak jakiejkolwiek informacji nawet że jest, natomiast tylko kawałek dalej ok.8km od Wrzelowa jest miejscowość Łaziska http://www.gminalaziska.pl/podstrony/st ... owylaz.pdf
2.2 Dziedzictwo kulturowe
Ciekawostką w Łaziskach jest zespół czterech identycznych kapliczek znajdujących się
w różnych miejscach wsi. Postawione zostały w 1956 roku przez Jana Jackowskiego w
miejscu starych krzyży. Wspólnym dla nich motywem jest napis „Od Powietrza, Głodu, Ognia i Wojny Wybaw Nas Panie 1956 r.”
W odległości około 100 m od drogi prowadzącej do Janiszowa stoi kapliczka z figurą NMP z
1920 roku. Na postumencie widnieje napis „Królowo Narodu Polskiego módl się za nami
1920r.”

O kapliczkach się pamięta, o krzyżu postawionym nie tak daleko nikt nic nie wie?
Regionalista mile widziany.

____
Krystyna

Piątego marca strajkuje około 200 robotników z folwanków: Dratów, Wrzelów, Wilków, Brzozowa, Niecierz, Szczeklarków.

Gubernator lubelski dnia 14 marca prosi dowódcę 14 korpusu armijnego o delegowanie do pow. puławskiego sotni kozaków w celu stłumienia ruchu agrarnego.

Według moich obliczeń, opartych na poszczególnych raportach naczelnika powiatu do gubernatora, strajkiem objętych zostało co najmniej 43 folwarki. Dane wymienione nie oclzwierciecllają z pewnością stanu faktycznego, gdyż władze powiatowe nie informowały o wszystkich przypadkach strajku. Na przykład, w raporcie do gubernatora lubelskiego o ruchu rewolucyjnym w pow. za czas od 1 I 1905 do 20 I 1906 r. pominięto cały szereg strajków rolnych.

To kilka cytatów z pracy znalezionej w sieci. Potwierdzają one moją tezę o niepokojach społecznych w czasie rewolucji 1905 na tych terenach. Potwierdza się też teza o raportach kierowanych przez władze powiatowe do gubernatora, jako cennym źródle pomocnym przy badaniu tamtych wydarzeń.
Oczywiście przyjmuję z pokorą pańskie sugestie, że nie są to przesłanki wartościowe, wręcz "nie wymagające komentarza".
Jednocześnie ciągle mam nadzieję, że zechce pan wskazać i mnie, i P.T. Forumowiczom kilka cennych wskazówek dotyczących tej sprawy.

t.

Jeśli krzyż jest tak stary i z ciekawą historią to troszkę dziwne, że żaden miłośnik tego regionu nie opisał go w jakimś czasopiśmie regionalnym.
O kapliczkach się pamięta, o krzyżu postawionym nie tak daleko nikt nic nie wie?
Regionalista mile widziany.

____
Krystyna[/quote]
Witam ! Właśnie próbuję to robić teraz w kwartalniku "Powiśle Lubelskie" , wydawanym przez Regionalne Towarzystwo Powiślan w Wilkowie n/Wisłą. Rozmawiałem z najstarszymi mieszkańcami Wrzelowa -nikt dokładnie nie wie.W załączeniu ślady po próbach ścięcia krzyża :http://images35.fotosik.pl/1455/f5aab082d4765827gen.jpg
Władysław

To wszystko wydaje sie bardzo tajemnicze. Czytalem w poprzenich wypowiedziach, ze sa to slady po nieudanym scieciu przez Rosjan. Raczej te wersje wykluczam. Dlaczego? Widzialem sciete krzyze przez Rosjan. Scinali krzyze w pozycji stojacej, wiec okolo 80 cm od ziemi. Byc moze ktos chory umyslowo probowal.
Powtarzam pytanie: Z jakiego drzewa jest krzyz, grubosc slupa. Podobnie, drzew akacji, ktore rosna. Warto zapytac sie lesnika, jak wiele lat moga miec. Maja doswiadczenie i podadza mniej wiecej dokladny wiek drzew. To byc moze bedzie tez pomocne. Przygladajac sie zdjeciu calego krzyza, jest w dosc dobrym stanie. Nie sadze by byl z czasow Powstania. Byc moze 1905 rok jak wielu sugeruje. Pat

Witam, do lasu jeżdżę po drzewo to wiem ze np. na sośnie ściętej można policzyć słoje tego drzewa, to sosna pięćdziesięcioletnia ma grubości około 25 cm średnicy w zależności od gleby. Te akacje mają tak na oko u samego dołu około 40 cm średnicy. To znaczyłoby ze akacje mają około 100 lat, ale to akacje a nie sosny i nie wiadoma dokładnie, prawie na pewno były posadzone jak już stał ten Krzyż. A krzyż jest zrobiony z prostego i wysokiego, a zarazem twardego drzewa,to może być ze świerka lub jodły, ale w lubelskim nie wiem czy są jodły. Tak samo dawniej na słupy i inne części główne jak płatwy czy belki przy budowie stodoły było używane drzewo jodłowe lub świerkowe, nigdy akacjowe i taka stodoła stała ponad sto lat. Tu krzyż stoi na powietrzu niczym nie przykryty i prędzej się starzeje drzewo, ale sto lat może stać. Może równie dobrze być zrobiony z drzewa dębowego, a to jeszcze jest twardsze i dłużej stoi, a dęby bywają wysokie i proste na miarę tego krzyża, widać ze z grubego drzewa jest wyciosany. Czyli wypadało by wnioskować ze dobrze się trzyma mimo podcięcia to może i stoi od 1905 roku ; pozdrawiam - Julian

Zgadzam się z Bożenną, że krzyż jest starszy niż rosnące obok drzewa, które mogą mieć 50 – 70 lat.
Poniżej tabelka, jak wg. prof. Longina Majdeckiego obliczyć wiek robini akacjowej.
http://www.interklasa.pl/portal/index/d ... oid=309261

Rozszerzyłbym poszukiwania rozwiązań tej zagadki o takie elementy jak:
Etymologię nazwy wsi – wg. S. Rosponda, Wrzelowiec, Wrzelów oznacza miejsce nadwodne z wirami, niejako wrzącymi.
Wrzelów leży w pradolinie Wisły, systematycznie nawiedzanej przez powodzie.
We Wrzelowie jest drewniana kapliczka pochodząca z przełomu XVIII /XIX w. z figurą Jana Nepomucena, opiekuna mostów i przepraw /w ich pobliżu najczęściej sytuowaną/, patrona ratowników, życia rodzinnego i obrońcy pól i zasiewów przed powodzią i suszą.
Jaki i czy ma to związek z krzyżem tego nie wiem, ale może warto zwrócić na to uwagę
Krzysztof

Witam ponownie, ta tabelka to chyba według mierzonych drzew w tajdze w obwodzie, a nie średnicy, u Nas lasy rosną na najbardziej lichych ziemiach. Dzisiaj rąbałem drzewo na zimę, pomierzyłem i policzyłem słoje, na bukowym drzewie mającym 17 cm średnicy jest 35 słojów, na jodłowym drzewie średnicy 17 cm jest 30 słojów. Wniosek taki ze drzewo liściaste wolniej rośnie i buk ten ma 35 lat, a grubość jego to 17 cm średnicy, to zakładając ze na wysokości powyżej 1 metra od ziemi akacje maja około 35 cm średnicy, wypada ze maja 70 słojów, czyli około 70 lat. To z kolei wypada na rok 1940, czyli musiały być posadzone dużo później koło krzyża może w celu umajenia go na śpiewanie majówki. Krzyż z kolei musi być stawiany przed rokiem 1914 jeśli by go mieli zamiar ścinać carscy żołnierze, może był stawiany dużo później po ważnym wydarzeniu w 1905 roku, ale postawili go np. w 1910 roku. Nie ma opisu na drzewie krzyża z dwóch powodów, nie wolno było w zaborze upamiętniać politycznych wydarzeń i druga przyczyna to cieśla nie umiał pisać, co miał wyciąć trzy krzyżyki, ale cyfry z rokiem muszą gdzieś być wycięte, przypomnę w czasie zaborów tylko jeden mógł chodzić do szkoły z polskiego domu, natomiast staro zakonni wszyscy umieli pisać. Czyli wypada ze krzyż stoi około sto lat, jeśli by był starszy z powstań to by się już rozlatywał , a młodszy nie może być np. z lat 1920 jak tamtędy szli Nasi pod Kijów goniąc Bolszewika. Byłoby wolno go opisać, a na pewno go nikt nie ścinał by z zaborców, tak to by można wytłumaczyć jego wiek, resztę w dokumentach w parafii poszukać, także powinien ktoś pamiętać o jakiejś bitwie choćby z przekazów np. mający dzisiaj 70 lat jak piszę już powyżej Krystyna ; pozdrawiam - Julian

garpat pisze:To wszystko wydaje sie bardzo tajemnicze. Czytalem w poprzenich wypowiedziach, ze sa to slady po nieudanym scieciu przez Rosjan. Raczej te wersje wykluczam. Dlaczego? Widzialem sciete krzyze przez Rosjan. Scinali krzyze w pozycji stojacej, wiec okolo 80 cm od ziemi. Byc moze ktos chory umyslowo probowal.
Powtarzam pytanie: Z jakiego drzewa jest krzyz, grubosc slupa. Podobnie, drzew akacji, ktore rosna. Warto zapytac sie lesnika, jak wiele lat moga miec. Maja doswiadczenie i podadza mniej wiecej dokladny wiek drzew. To byc moze bedzie tez pomocne. Przygladajac sie zdjeciu calego krzyza, jest w dosc dobrym stanie. Nie sadze by byl z czasow Powstania. Byc moze 1905 rok jak wielu sugeruje. Pat

Witam ! Krzyż był właśnie ścinany "na stojąco".Teraz jest niżej ,gdyż mieszkańcy wkopali go głębiej w ziemię,dlatego że przy ziemi zgnił.
Władysław

Z tym rokiem 1905(chodzi o strajki) to wyolbrzymienie. Na wsi strajki nie były aż tak groźne,jak to opisywano w PRL-u,bo wieś nigdy nie była aż tak uległa ideologii socjalistycznej. Najgroźniejszy strajk był w cukrowni Kleniewskich w pobliskiej Zagłobie i jak pisze w swych „Wspomnieniach”Maria Kleniewska był to strajk socjalistyczny :Na czele stanęli urzędnicy,żądali m.in.oddania fabryki w ich ręce,dostarczenia potrzebnych pieniędzy i zatrzymania dochodów dla partii. Jan Kleniewski mimo zbliżającej się kampanii cukrowniczej zamknął cukrownię i pracę stracili wszyscy .Cukrownia działała w nastepnych latach,aż do 1915r.( zniszczona przez Rosjan).
W tamtym czasie teren,na którym stoi krzyż,należał do Kleniewskich, a socjaliści przeciez krzyży raczej nie stawiali.A jeśli chodzi o strajki chłopskie to na Powiślu przybrały one największego znaczenia dwa lata przed powstaniem styczniowym, gdy latem 1861r.nastapił wielki konflikt wsi powiślańskich (m.in.Kluczkowic,Łazisk,Zakrzowa,Majdan,Lubomirki,Niedźwiady,Wrzelowa,Rybaków,Kłodnicy,Szczekarkowa i Urządkowa) z ówczesnym właścicielem Kazimierzem Wydrychiewiczem o uwolnieniu od pańszczyzny.
Wczoraj dokonałem na wysokości ok.1m pomiaru obwodu tych akacji : prawie równe , po ok.140 cm, co daje średnicę ok.44cm. Gratulacje dla Juliana za „dobre oko” w ocenie średnicy drzew ze zdjęcia !!! Dodam jeszcze ,że miejsce z krzyżem i akacjami wyraźnie góruje nad pobliskim terenem o ok.70-100 cm. Jeśli chodzi o samo powstanie styczniowe to przez tereny Powiśla wycofywał się z Kazimierza Dolnego oddział Antoniego Zdanowicza (ok.700 ludzi) w początku lutego 1863r.,aby przekroczyć Wisłę w okolicach Piotrawina i Kamienia. To być może z tego okresu pochodzi wzmianka o ataku kozaków na powstańców,którzy ukryli się w mokradłach rzeki Wrzelowianki miedzy wsiami Szczekarków,Kłodnica i Brzozowa ( ok.4 km od Wrzelowa ).Wrzelów obecnie należy do parafii Zagłoba ,która powstała dopiero w 1924r. (wcześniej należał do Opola Lub.).
W załaczeniu : po obcięciu gałęzi w górnej części krzyża pojawił się znak http://www.fotosik.pl/pokaz_obrazek/096 ... 64563.html#
Władysław

Witam i dziękuję Władysław, jeśli ten krzyż zgnił i o jakiś 1 metr zakopany głębiej ponownie to potwierdza cięcie na stojąco sołdatów i może nawet stawiany po powstaniu styczniowym. Słoje w tych akacjach o średnicy 44 cm dają około 88 lat tym akacją, a znak to na krzyż jakby dwie szable lub kosy, to potwierdzałoby że postawiono go na pamiątkę bitwy i są tam jakieś cyfry w drugiej linijce tak jakby końcówka po pęknięciu to 63 ; pozdrawiam - Julian

Być może to będzie pomocne. W kwartalniku „Twórczość Ludowa” art. „Krzyże drewniane z insygniami Męki Pańskiej na Lubelszczyźnie” str. 7 Między innymi o zabiegu odcinania zbutwiałej części belki pionowej i powtórnym zakopywaniu krzyża.
http://www.biblioteka.teatrnn.pl/dlibra ... 2000_4.pdf
Ten odsłonięty znak to prawdopodobnie włócznie.
Krzysztof