Witaj Aneto.
Poniżej zamieszczam trochę informacji, które być może pomogą Ci ustalić coś na temat pochodzenia nazwiska Wroński i osoby Stanisława Wrońskiego.
Może zacznę od frekwencji nazwiska Wroński i Wrona w Polsce. Na początku lat 90. XX wieku w bazie PESEL osób o tym nazwisku było zarejestrowanych [ dane pochodzą z Serwisu heraldycznego ODWP ]:Wroński – 8955; Wrona – 15913.
Nazwisko Wroński [ Wronski ] jest nazwiskiem derywowanym za pomocą sufiksu –ski od podstawy Wroń[n]. Aneto, jak sama dobrze wiesz nazwiska z przyrostkiem –ski mogą wskazywać, że osoby noszące nazwisko z takim przyrostkiem przybrały je od nazwy miejscowości [ nazwa miejscowa ] z powodu:
• bycia właścicielem miejscowości [ części miejscowości ] – nazwiska odmiejscowe szlacheckie,
• pochodzenia, zamieszkiwania, urodzenia w konkretnej miejscowości – nazwiska odmiejscowe nieszlacheckie.
Kolejną możliwością powstania nazwiska z cząstka –ski była chęć upodobnienia własnego nazwiska do nazwiska szlacheckiego, na jego wzór i podobieństwo, z powodu uważania nazwisk szlacheckich za lepsze, przydające godności. W tym przypadku sufiks –ski miał tylko rolę strukturalną a nazwiska utworzone w ten sposób można nazwać nazwiskami utworzonymi na wzór nazwisk odmiejscowych, które motywowane były przez różne odapelatywne nazwy osobowe.
W literaturze przedmiotu nazwisko Wroń[n]-ski w pierwszej kolejności uznawane jest za nazwisko odmiejscowe, które powstało:
1. w pierwszej kolejności od nazwy wsi Wrońsko, nazywane dawniej Wroniska albo Wrońska [ dawne województwo sieradzkie, powiat łaski, gmina Dąbrowa Widawska, parafia Brzyków. Obecnie to jest województwo łódzkie, powiat wieluński, gmina Konopnica, parafia Brzyków ];
2. w drugiej kolejności od nazwy wsi Wrona:
• w byłym powiecie sieradzkim, w parafii Uników,
• w byłym powiecie jędrzejowskim, w gminie i parafii Węgleszyn,
• w byłym powiecie płońskim, gmina Szumlin, parafia Wrona. Wieś położona jest nad rzeką Naruszewką i niekiedy wieś ta nazywana jest Warna. Przed 1774 rokiem parafia znajdowała się we wsi Wrońska, która położona jest nieopodal wsi Wrońska;
3. niekiedy można spotkać informację, że nazwisko Wroński może pochodzić od nazwy wsi Wrony:
• osada młyńska w byłym powiecie noworadomskim, w gminie Dmenin, w parafii Radomsk. Osada wchodziła w skład majątku Gidle,
• osada w byłym powiecie sieradzkim, gmina i parafia Klonowa,
• osada leśna w byłym powiecie wieluńskim, gmina i parafia Praszka;
4. niekiedy też można spotkać informację, że nazwisko Wroński może pochodzić od nazwy wsi Wrońsk, były powiat płoński, gmina Załuski, parafia Wrona.
5. można też spotkać informację, że nazwisko Wroński pochodzi od nazwy wsi Wrońsko w parafii Wrońsko.
Wśród nazwisk odmiejscowych zakończonych na –ski znajdują się też nazwiska derywowane paradygmatycznie od nazw miejscowych zakończonych na –sk, lub –ska, –sko. W przypadku nazwiska Wroński taki przypadek miał miejsce i od nazwy miejscowej Wrońsko powstało nazwisko Wroński. Nastąpiło to na skutek zmiana paradygmatu –o > –i.
Wśród etymologów można też znaleźć pogląd, że nazwisko Wroń[n]ski z strukturalnym [ wtórnym ] sufiksem –ski powstało od nazwiska [ przezwiska ] Wrona a ono od apelatywu wrona ‘nazwa ptaka’.
Jak napisałem wyżej, na pierwsze miejsce wysuwa się pogląd, że nazwisko Wroński w pierwszej kolejności powstało od nazwy miejscowej Wrońsko, w obecnej gminie Konopnica, w powiecie wieluńskim, w województwie łódzkim. Wieś Wrońsko od samego powstania należała do parafii Brzyków. We wsi Wrońsko miał swoja siedzibę starodawny ród, który pisał się z Wrońska – zatem Wroński. Rodzina ta na przestrzeni czasu rozprzestrzeniła się po szeroko rozumianej okolicy. W dokumencie starosty sieradzkiego Drogosza, wystawionym w Sieradzu 28 XII 1383 r. i potwierdzającym nadanie młyna kościołowi przez mieszczanina, wymienieni zostali w liście świadków dwaj dziedzice z Wrońska – Spytek i Pietrasz. Aneto, więcej na temat rodu Wrońskich z Wrońska [ Wrońsko ] możesz przeczytać w opracowaniu Alicji Szymczakowej pt. „Drobiazgi genealogiczne z sieradzkiego z XV wieku”, które ukazało się w Roczniku Łódzkim [ tom LIX, strona 11 - 28 ], który jest wydawany przez Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Łodzi Archiwum Państwowe w Łodzi. Tu jest link do tego opracowania:
http://www.roczniklodzki.uni.lodz.pl/ro ... zki_59.pdf
Z opracowania Alicji Szymczakowej można też się dowiedzieć jak Wrońscy ze swojego gniazda rodowego rozprzestrzeniali się po okolicy [ i nie tylko po okolicy ], w jakie koligacje małżeńskie wchodzili, komu sprzedawali i gdzie kupowali ziemię lub jakie ziemie dziedziczyli oraz kto z innych rodów kupował, sprzedawał ziemie we wsi Wrońsko [ i innych wsiach należących do tego rodu ]. Wniosek z tego, że w ziemi sieradzkiej [ województwo sieradzkie ] istniał szlachecki ród Wrońskich, który miał swoje gniazdo rodowe we wsi Wrońsko. Z tego opracowania wynika, że Wrońscy ze wsi Wrońsko przynależeli do rodu Porajów, którzy byli właścicielami czterech wsi. Trzy z nich: Jewwonice, Kłoniszew, Piorunówek znajdowały się w parafii Małyń, czwarta – Wrońsko w parafii Brzyków. Jeden z Wrońskich, z rodu Porajów, odziedziczył wieś Sromutka w parafii Łobudzice i pisał się Wroński heres de Sromotka. Zapis taki sugeruje, że gniazdem rodowym tego Wrońskiego było Wrońsko, natomiast
w Sromutce, leżącej w parafii Łobudzice w powiecie piotrkowskim, siedział z innego tytułu. Synem jego był także Dobiesław, student akademii krakowskiej w 1411 r., który również pisał się z Wrońska i Sromutki. Niemniej jednak Alicja Szymczakowa pisze w swoim opracowaniu, że też inne rody szlacheckie osiedlały się we wsi Wrońsko i pisały się z Wrońska [ Wroński ]. Własność w wymienionych wsiach była rozproszona między licznych posesorów, o których przynależności rodowej niewiele wiemy.
Z aktu małżeństwa Stanisława Wroń[n]skiego z 1752 roku z parafii Lgota Wielka wiemy, że był nazywany szlachcicem i mieszkał we wsi Długie. Wieś Wrońsko, gmina Konopnica, oddalona jest od wsi Długie w parafii Lgota Wielka około 57 km. Natomiast wieś Sromutka w parafii Łobudzice oddalona jest od wsi Długie w parafii Lgota Wielka około 50 km. Ze wsi Wrońsko i wsi Sromutka [ może też z innych okolicznych wsi ] ma pochodzić ród Wrońskich. Aneto, może Twój Stanisław Wroński wywodzi się z rodu Wrońskich, którzy mieli swoje gniazda rodowe we wsi Wrońsko i Sromutka. Co prawda informacja o Wrońskich z Wrońska i Sromutki pochodzi z XV wieku a informacja o Stanisławie Wrońskim ze wsi Długie z XVIII wieku, to może Stanisław Wroński jest w jakiś sposób powiązany z rodem Wrońskich z Wrońska i Sromutki. Oczywiście jest to tylko moja hipoteza, która wymaga weryfikacji poprzez kwerendę genealogiczną i badania historyczne. Przynajmniej obszar się zgadza a odległości między wsiami są niezbyt dalekie. Jest też możliwość, iż Twój Stanisław Wroński pochodzi z innych Wrońskich a jego nazwisko pochodzi od innej miejscowości.
W Herbarzy Szlachty Sieradzkiej z XIX wieku Elżbiety Haliny Nejman znalazłem tylko jednego Wrońskiego [ bez herbu i siedziby ]. Tu jest link pod którym możesz o nim poczytać:
http://tpzw.zdunskawola.pl/files/herbarz/w.pdf
http://tpzw.zdunskawola.pl/?herbarz-szl ... x-wieku,21
Najczęściej Wrońscy w Herbarzach wymieniani są pod herbem Brochwicz i herbem Kościesza [ herbarz Niesieckiego i Paprockiego ].
Tadeusz Gajl w Herbarzu Polskim od średniowiecza do XX wieku wymienia Wrońskich też pod herbem Lubicz, Kościesza, Wroński, Graban. Tu jest link do herbarza Tadeusza Gajla:
http://gajl.wielcy.pl/herby_lista.php?q ... =4&lang=pl
W opracowaniu Adama A. Pszczółkowskiego pt. Szlachta Ziemi Zakroczymskiej wymienia on ród Wrońskich, których gniazdem rodowym był wieś Wrońsko w parafii Wrońsko a herbem ich był herb Prawdzic. Tu jest link do tego opracowania:
http://www.zszp.bialystok.pl/homepage/8 ... oczynskiej
Na portalu Ornatowski.com znajduje się informacja:
„Wroński. Poszukuję informacji biograficznych o rodzinie Wrońskich herbu Kościesza (Strzegomia). Pierwotnym gniazdem rodzinny był Wrońsk w ziemi Wyszogrodzkiej, ale także województwo płockie. Później w połowie XVIII wieku rodzina przeniosła się w okolice Sandomierza. Mam rozległe informacje genealogiczne ale również faktograficzne o tej rodzinie, którymi chętnie podzielę się z potomkami rodziny Wroński. Arkadiusz Stasiak”. Tu jest link do tej treści:
http://ornatowski.com/board/board2006-03.htm
Pozdrawiam – Roman.
Źródła – inne niż powyżej wymienione:
Wielki Słownik Ortograficzny PWN.
Słownik etymologiczno-motywacyjn ny staropolskich nazw osobowych, cz. 3. Odmiejscowe nazwy osobowe, opr. Z. Kaleta przy współudziale E. Supranowicz i J. Szymowej, Kraków 1997 s. 220.
Słownik staropolskich nazw osobowych, red. W. Taszycki 1965-1981 t. VI s. 212.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1880, t. XIV s. 50-51.
http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/50
http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/54
http://sieradzkiewsie.blogspot.com/2013/05/wronsko.html
http://tpzw.zdunskawola.pl/files/herbarz/w.pdf
http://cyfrowa.pbp.sieradz.pl/dlibra
http://tpzw.zdunskawola.pl/files/herbar ... ki_a-l.pdf
http://tpzw.zdunskawola.pl/?herbarz-szl ... x-wieku,21
https://books.google.pl/books?id=6FRJAA ... bu&f=false
