Dzień dobry.
Aneto, może moje informacje w jakimś stopniu przydadzą Ci się w poszukiwaniach Julianny z domu Rybner, która miała się urodzić w Budach Zaklasztornych około roku 1820.
Rozważania o genezie nazwiska Rybner.
W pierwszym moim poście między innymi napisałem: „(…). Nazwisko Rybner może byś nazwą osobową, która być może jest pochodną miana Ryba, Rybak i temu podobnych? (…).”. Niekoniecznie tak być musi.
Zatem, nazwa osobowa Rybner może się składać z rdzenia ryb- oraz przyrostka -ner. Zapisać to można w następujący sposób: ryb + ner = rybner.
Format -ner nie jest sufiksem polskim, raczej jest on genetycznie niemieckim przyrostkiem. Należy on do grupy wyspecjalizowanych formatów o określonych funkcjach, to jest nomina agentis [ wykonawcy czynności ]. Znaczy to, że od podstaw rzeczownikowych są tworzone nazwy osobowych wykonawców czynności, kojarzonych z określonymi, konkretnymi warunkami, w których wykonawca czynności działa, np. miejscem, materiałem, czasem. Mógł również oznaczać mężczyznę wykonywującego określony zawód.
Tematem nazwiska Rybner jest rdzeń ryb-. Wiadomym, że we wspomnianej nazwie osobowej występuje niemiecki przyrostek -ner. To może też temat przedmiotowej nazwy należy do języka niemieckiego? Załóżmy jednak, że rdzeń ryb- pochodzi z języka polskiego. W takim razie nazwa osobowa Rybner byłaby hybrydą językową polsko-niemiecką, raczej niemiecko-polską. Tak więc, z jakimś prawdopodobieństwem słowem motywującym [ rzeczownikiem ] mógłby być polski wyraz ryba. Biorąc pod uwagę znaczenie niemieckiego przyrostka -ner, to miano Rybner może odpowiadać polskiemu rybakowi – zawód rybak [ mężczyzna wykonujący czynność łowienia ryb ] albo nazwisko Rybak. Taka konstatacja wydaje się być mało prawdopodobna. Niemniej jednak należy odnotować taką możliwość.
Z dużym prawdopodobieństwem miano Rybner może być spolszczoną nazwą osobową jakiegoś niemieckiego nazwiska – nazwą osobową zapisaną ze słuchu. W języku niemieckim występują trzy samogłoski z przegłosem [ umlaut ]: ö, ä, ü. Ü [ u umlaut ] jest przegłosem litery u. Przegłos to zmiana brzmienia samogłoski. Samogłoska ü może oznaczać głoski [y:] lub [ʏ] (stanowiące zasadniczo dźwięki pośrednie między polskimi u i i). W zasadzie ü wymawiamy podobnie jak polskie y. W takim razie nazwisko wypowiedziane przez osobę pochodzącą z kręgu języka niemieckiego w brzmieniu Rybner z dużym prawdopodobieństwem zapisywane powinno być pod postacią Rübner. Nazwa osobowa Rübner jest obocznością niemieckiego miana Rübener, Rubner. Tematem motywującym wspomniane nazwisko jest niemiecki rzeczownik Rübe ‘rzepa’.
Etymologia niemieckiego rzeczownika Rübe: mittelhochdeutsch rüebe, althochdeutsch ruoba , verwandt mit griechisch rhápys, lateinisch rapa = Rübe, wahrscheinlich altes Wanderwort.
Aneto, to moja robocze hipotezy o genezie nazwiska Rybner.
Aneto, z jakimś prawdopodobieństwem Twoja antenatka Julianna z domu Rybner, która miała urodzić się w Budach Zaklasztornych około roku 1820 mogła pochodzić z rodziny mającej niemieckie korzenie i noszącej nazwisko Rübener, Rübner, Rubner. To też moja hipoteza.
Wieś Budy Zaklasztorne powstała między rokiem 1765 a rokiem 1789. Miejscowość ta położona była na obszarze niegdysiejszej puszczy Korabiewskiej. Puszcza ta łączyła się z puszczą Wiskicką, puszczą Jaktorowską i puszczą Bolimowską. Pierwsi ewangeliccy osadnicy przybyli na południowo-zachodnie Mazowsze już około połowy XVII wieku. W roku 1645 Hieronim Radziejowski wyjednuje sobie przywilej królewski na osadzenie Eholendrów w dobrach królewskich we wsiach Baranów, Kaski, Jaktorów i Szczawinek, czyli okolice dzisiejszego Żyrardowa. Największy napływ kolonistów niemieckich miał miejsce po roku 1796. To właśnie wtedy magnat Feliks Łubieński właściciel dóbr guzowskich sprowadził kolonistów do Guzowa. Przybysze pochodzili głównie z Pomorza, Wielkopolski, Śląska, a także z Badenii, Hesji i Wirtembergii. Łubieński sprowadził ponad 300 rodzin niemieckich kolonistów. Większość z nich osadził w nowych wsiach na tzw. surowym korzeniu. W ten sposób powstały m.in. Łubno, Antoniew, Tomaszew, Józefów, Piotrowina, Mariampol, Henryszew, Feliksów i Teklin. Osadnicy aż do roku 1810 nie mieli płacić czynszu i ponosić innych świadczeń na rzecz dziedzica. Hrabia Feliks Łubieński w roku 1804 roku wystąpił z inicjatywą utworzenia parafii ewangelicko-augsburskiej w Wiskitkach. Parafia powstała około roku 1805 i obejmowała między innymi nowopowstałe wsie w dobrach hrabiego Feliksa Łubieńskiego.
Wspomniane miejscowości leżą niedaleko wsi Budy Zaklasztorne, na przykład: Franciszkanów około 4 km, Antoniew około 6 km, Łubno około 8 km. Wieś Budy Zaklasztorne oddalone są od Wiskitek około 14 km.
Więcej o osadnictwie kolonistów niemieckich w okolicy wsi Budy Zaklasztorne i na południowo-zachodnim Mazowszu oraz o parafiach ewangelickich przeczytasz na stronie Parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Żyrardowie w zakładce Historia Parafii
http://www.zyrardow.luteranie.pl/
Aneto, może Julianna z domu Rybner [ Rübener?, Rübner?, Rubner? ] urodziła się w rodzinie ewangelików i jej aktu urodzenia należy poszukać w byłej parafii ewangelickiej w Wiskitkach [ obecnie w Żyrardowie ] oraz innych okolicznych parafiach ewangelickich? To jest moja robocza hipoteza.
Aneto, jak dobrze wiesz każda hipoteza wymaga weryfikacji. Zatem, i moje robocze hipotezy też wymagają weryfikacji. Jeśli uznasz moje hipotezy za uzasadnione w jakimś stopniu to może rozważysz ich weryfikację?
Pozdrawiam – Roman.
