Witaj Filipie!
Zacznę od pochodzenia nazwiska Murza – Murzicz. Jest to nazwisko tatarskie. Za takim spojrzeniem przemawia fakt pochowania Twojego dziadka ciotecznego Konstantego Murza – Murzicz, jak napisałeś na Tatarskim w Warszawie. Rozumiem, że chodzi Ci o Muzułmański Cmentarz Tatarski [ Mizar ( zireć ) – cmentarz muzułmański ] w Warszawie przy ul. Tatarskiej 8, który powstał w 1867 roku. Na cmentarzy tym chowani są tylko wyznawcy islamu. Na cmentarzu tym faktycznie znajduje się grób Konstantego Murza – Murzicz. Zmarł on w roku 1953 – prawnik, sędzia, pracownik Polskiego Czerwonego Krzyża i Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych.
Napisałeś, że żona Konstantego Murza – Murzicz została pochowana na Starych Powązkach w Warszawie. Tak więc żona Konstantego nie przeszła na islam ponieważ została pochowana na cmentarzu rzymskokatolickim. Dodam, że oba cmentarze znajdują się obok siebie, oddziela je ulica Tatarska.
Zatem, wróćmy do etymologii nazwiska Murza – Murzicz. Nazwisko to nie jest złożeniem. Składa ono się z dwóch części, to jest z elementu Murza i elementu Murzicz. Element Murza jest tytułem a faktycznym nazwiskiem jest element Murzicz.
Tytuł Murza / Mirza.
Tytuł ten ma dwa znaczenia:
1. wódz, książę tatarski;
2. perski i turecki tytuł honorowy.
Jeśli tytuł ten występował po nazwisku lub imieniu [ bez nazwiska ] to tytuł ten oznaczał księcia. Natomiast gdy tytuł ten stosowany był przed nazwiskiem to oznaczał osobę uczoną, bardzo szanowaną z racji uczynności lub/i innych podziwianych cech – można powiedzieć, iż odpowiadał arabskiemy tytułowi effendi.
Etymologia: od perskiego میرزا mirzā → dosłownie syn księcia < od perskiego میر mir ( wariant perski امیر amir ) → pan, wódz + perski زا zā ( od perski زادن zādan → urodzić się ) → urodzony, syn.
Osobom narodowości tatarskiej w Polsce i Wielkim Księstwie Litewskim noszącym tytuł murza / mirza przysługiwało prawo posługiwania się tytułem kniaziowskim [ kniaź = książe ]. Nadmienić należy, iż roku 1638 sejm zakazał używania tytułów rodowych [ książe, hrabia, baron ], z tym, że nie dotyczyło to tytułów kniaziowskich będących w użyciu przed Unią Lubelską, to jest przed dniem 1 lipca 1569 toku. Prawo to zostało powtórzone przez sejm w roku 1673 roku pod karą infamii dla osób nieprzestrzegających tego zakazu ale znów nie dotyczyło ono kniaziów.
Unia lubelska – porozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego zawarte 1 lipca 1569 na sejmie walnym w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy [ unia personalna ]. Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.
Nazwisko Murzicz.
Murzicz – w grupie nazwisk pochodzących od murza, mirza ‘tytuł książęcy u Persów i Tatarów’ lub od staropolskiego murzyć, murzać ‘brudzić się, czernić’.
Tatarzy czasami tworzyli swoje nazwiska na dwa sposoby:
1. Pierwszy – poprzez naśladowanie nazwisk słowiańskich, stosowany na Litwie [ Wielkie Księstwo Litewskie ] przez Rusinów. Do imienia swego dodawali imię ojca z zakończeniem –icz, które stawało się ich rodowym nazwiskiem;
2. Drugi – polegał na przyjmowaniu nazwiska żony, która pochodziła z innej narodowości.
Coś niecoś udało mi się ustalić o Konstantym Murza – Murzicz. Jego tatarskie imię to Kerym. Był synem Adama i Haliny [ ??? ]. Urodził się najprawdopodobniej w Wilnie w 1896 roku a zmarł w Warszawie w 1953 roku. Był prawnikiem, sędzią w Wilnie, a po II wojnie światowej zamieszkał w Warszawie i pracował w Polskim Czerwonym Krzyżu Krzyża i Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych Warszawie.
Bratem Konstantego był Stefan Murza – Murzicz, który urodził się w roku 1909 a zmarł po roku 1940. Stefan był prezesem Sądu Okręgowego w Grodnie. Wywieziony został w roku 1940 do ZSRR gdzie zmarł w Ałtajskim Kraju – data śmierci nieznana.
Bratem Konstantego był też Aleksander Murza – Murzicz [ syn Adama i Haliny ], który urodził się 27.10.1912 roku w Wilnie. Jego tatarskie imię to Ali. Aleksander po zdaniu matury w 1934 roku ukończył dywizyjny kurs podchorążych rezerwy przy 79 pułku piechoty. Po jego ukończeniu został przydzielony do 78 pułku piechoty. Mianowany na stopień podporucznika ze starszeństwem 1 stycznia 1938 roku. Student Wydziału Humanistycznego UW – zginął w Katyniu.
Ojcem Konstantego, Stefana i Aleksandra był Adam Murza – Murzicz. Adam Murza – Murzicz był wiceprezesem Sądu Okręgowego w Wilnie a następnie notariuszem w Wilnie. Pełnił też funkcję prezesa Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Wilnie. Zmarł w Wilnie w dniu 23.06.1929 roku. Zapewne Adam Murza – Murzicz miał więcej dzieci?
Rodzina Murza – Murzicz posiadała herb Łuk. Murzicz [ Murza ] herbu Łuk – dane pochodzą z portalu Tataria.eu, które zostały oparte na publikacji Stanisława Dunin pt. Herbarz Rodzin Tatarskich Wielkiego Księstwa Litewskiego; Wydawca: Związek Tatarów Polskich, Gdańsk 1999.
http://tataria.eu/index.php/lista-nazwi ... y-w-polsce
http://tataria.eu/index.php/lista-herbow-rodzinnych
Publikacja ta doczekała się 2 wydania [ poprawione i uzupełnione ]: Stanisław Dunin; Herbarz Rodzin Tatarskich Wielkiego Księstwa Litewskiego; Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej; Gdańsk 2006. [ ISBN 83-89190-85-0 ].
Moim zdaniem tatarskiej rodzinie Murzicz [ Murza ] herbu Łuk przysługiwało prawo posługiwania się tytułem kniaziowskim – oczywiście weryfikację pozostawiam Tobie Filipie.
Filipie, możesz kupić, wypożyczyć, najlepiej drugie wydanie z roku 2006, opracowania Stanisława Dunina pt. Herbarz Rodzin Tatarskich Wielkiego Księstwa Litewskiego, które zostało wydane przez Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej w Gdańsku w roku 2006.
Zapewne Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej będzie posiadała informacje o rodzinie Murza – Murzicz, w tym o Adamie, Stefanie, Aleksandrze i Konstantym oraz o ich przodkach i potomkach. Tu jest link do ich strony internetowej:
http://ztrp.org/
Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej
Adres do korespondencji:
Jan Adamowicz – Prezes
ul. Bystrzycka 22B
15-161 Białystok
Telefon: 793 45 45 58
E-mail: adamowiczdj[at]gmail.com
Siedziba związku:
Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej
Rada Centralna
Bohoniki 23.
16 – 100 Sokółka
Możesz też skontaktować się z:
Muzułmański Związek Religijny w RP
Najwyższe Kolegium Muzułmańskie
15-207 Białystok, ul. Piastowska 13 F
tel./fax: 85 732 40 23
kom.: 605 612 137
e-mail: mzr[at]mzr.pl,
www.mzr.pl
i poprosić o informacje o Konstantym Murza – Murzicz i jego rodzinie [ przodkowie, potomkowie ] – oczywiście opisując kto to jest Konstanty Murza – Murzich dla Ciebie.
Niestety w roku 2016 zmarł Adam Murza – Murzicz, który mieszkał w Łomiankach koło Warszawy. Tu jest link do jego nekrologu:
http://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,3763 ... rolog.html
Adam Murza – Murzicz prowadził badania nad historią tatarów polskich oraz opracował i udokumentował 5 linii rodu Murza – Murzicz. Może spróbujesz przez Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej albo Muzułmański Związek Religijny w RP odszukać rodzinę zmarłego Adama Murza – Murzicz i poprosić ich o informacje o Konstantym Murza – Murzich.
To tylko moje propozycje – jak będziesz chciał i widział potrzebę to skorzystasz z moich propozycji.
Mam nadzieję, że choć trochę pomogłem.
Pozdrawiam – Roman.
Źródła:
Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych; De Agostini Polska.
Hasło murza w: Słownik języka polskiego; Wydawnictwo Naukowe PWN.
Informacje – publikacje, opracowania, wydawnictwa mówiące o rodzie Murza – Murzicz, w tym o Konstantym ( Kerym ) Murza – Murzicz, dostępne w Internecie:
http://www.archiwumkorporacyjne.pl/inde ... t-polonia/
http://www.s-pl.pl/index.php?Nowy_obeli ... ch&id=8150
http://ornatowski.com/wykazy-nazwisk/ka ... wd-1940-r/
https://ortopedianew.appspot.com/wiki/F ... i_Wojennej
http://www.konwentpolonia.pl/album-polo ... za-murzicz
http://www.konwentpolonia.pl/album-polo ... za-murzicz
http://bibliotekatatarska.pl/wp-content ... srodek.pdf
http://www.izbawetbial.pl/files/B201501.pdf
http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=205695
http://pbc.biaman.pl/Content/31899/StPodl3.pdf
http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Prz ... 01-520.pdf
http://pbc.biaman.pl/Content/31899/StPodl3.pdf
http://bibliotekatatarska.pl/wp-content ... srodek.pdf
http://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/357114/ ... d__021.pdf
Książki mówiące o tatarach polskich, w tym o rodzie Murza – Murzicz:
1. Ali Miśkiewicz: Tatarzy Polscy 1918 – 1939. Życie społeczno – kulturalne i religijne; Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1990. [ ISBN 830109219 ]. W opracowaniu tym znajdziesz biogramy:
• Murza – Murzicze, strona 71;
• Murza – Mirzicz Adam, strona 37, 42 – 44, 52;
• Murza – Murzicz Aleksander, strona 55;
• Murza – Murzicz Konstanty, strona 56;
• Murza – Murzicz Helena, strona 76;
• Murza – Murzicz Stefan, pracownik naukowy Uniwersytetu
Wileńskiego, strona 76;
• Murza – Murzicz Stefan, Oficer inspekcyjny Portu Wojennego Pińsk w roku 1939 – porucznik marynarki rezerwy, strona 176;
• Murza – Murzicz Sulejman, strona 182;
• Murzicz Stefan, strona 175.
2. Piotr Borawski: Tatarzy w dawnej Rzeczpospolitej; Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza; Warszawa, 1986. [ ISBN 8320537479 ].
Polecam Ci zapoznanie z publikacją Juliana Talko – Hryncewicza, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, pt. „Muślinowie Czyli Tak Zwani Tatarzy Litewscy”, które zostało wydane w Krakowie w roku 1924 nakładem Księgarni Geograficznej „Orbis”. Z opracowania tego dowiesz się w zasadzie wszystkiego o historii tatarów w Wielkim Księstwie Litewskim i w Polsce. Odnajdziesz też tam informacje o rodzinie Murza – Murzicz, w tym fotografię Adama Murza – Murzicz, wiceprezesa Sądu Okręgowego w Wilnie, między innymi ojca Konstantego – strona 92. Tu jest link do elektronicznej wersji tej książki:
http://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata ... ublication
Roman.