Witaj!
Według portalu Moikrewni.pl w obecnych granicach Polski mieszka około 798 osób o nazwisku Kazana. Natomiast osób o nazwisku Kozana jest tylko 48. Tak więc nazwisko Kazana jest nazwiskiem rzadkim a nazwisko Kozana bardzo rzadkim.
http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/kazana.html
http://www.moikrewni.pl/mapa/kompletny/kozana.html
Według etymologii opracowanej przez p. Ewę Szczodruch na portalu Genealogia Stankiewicze z przyjaciółmi nazwisko Kazana i Kozana ma następującą etymologię:
Nazwisko Kazana.
„Kazana - od podstawy kaz-, por. kazać ‘wydawać rozkaz, polecenie’, dawniej ‘wygłaszać kazanie’, kazić , dawniej ‘kalać, psuć’, także od imienia Kazimierz.”.
http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=807 – Kazana
Nazwisko Kozana.
„Kozana – od Koza.”
http://www.stankiewicze.com/index.php?kat=44&sub=809 – Kozana
Jak zauważyłeś nazwisko Kazana ma inną genezę niż nazwisko Kozana. Pierwotnie nazwisko Kazana i nazwisko Kozana były przezwiskiem i odnosiły się do konkretnej osoby. Czy jest to jedno i to samo nazwisko [ przezwisko ], trudno powiedzieć. Może być to jedno nazwisko, tylko które z nich jest prawdziwe? Czy jest to nazwisko [ przezwisko ] Kazana czy jest to nazwisko [ przezwisko ] Kozana? Każde z nich ma inną etymologię i zapewne w małej społeczności; np. wsi, osady; osoba nazwana konkretnym przezwiskiem musiała mieć jakieś cechy, które spowodowały, że została w taki sposób nazwana. Jak wiesz przezwiska były stosowane w celu odróżnienie jednej osoby od drugiej osoby. Tak więc miały ogromne znaczenie przy identyfikacji osoby w grupie społecznej, np. wsi, osady. Wspominasz, iż w „spisie ludności Woli Mieleckiej z 1852 roku wśród mieszkańców pojawiają się zarówno Kazanowie, jak i Kozanowie”. Mogą to być dwie różne rodziny o różnych nazwiskach, które nie muszą być ze sobą spokrewnione. Druga możliwość jest taka, że jest to jedna i ta sama rodzina wywodząca się od jednego przodka, którego we wsi nazywano Kazana lub Kozana. Aby stwierdzić czy jest to jedna rodzina czy dwie rodziny trzeba by przeprowadzić kwerendę genealogiczną oraz porównać zapis graficzny nazwiska na przestrzeni czasu konkretnej osoby. Oczywiście może to być błąd pisarski ale to też trzeba sprawdzić w metrykach. Jeśli osoby o nazwisku Kozana i Kazana wywodzące się z tej samej miejscowości wiedzą i uznają, że są krewnymi to sprawa jest raczej prosta? Tylko trzeba ustalić, które przezwisko był pierwsze.
Nazwisko Kazana i Kozana mogą być utworzone paradygmatycznie za pomocą końcówki rodzaju żeńskiego -a od przezwiska lub/i nazwiska Kazan i Kozan. Niewykluczona jest też derywacja fleksyjna: Kazan > syn Kazana. Tak więc mogła to być pierwotnie forma genetywna utworzona za pomocą genetywnego formatu -a. Inaczej mówiąc są to nazwiska typu dopełniaczowego. Nazwiska dopełniaczowe z pochodzenia należą do nazw osobowych zależnościowych i są tworzone od imienia lub nazwiska ojca wyrażenia: syn Kazana > Kazana – od nazwiska Kazan, syn Kozana > Kozana – od nazwiska Kozan. To tylko moja hipoteza.
Słownik najstarszych nazwisk polskich na stronie 64 notuje nazwisko Kazan i tak o nim mówi:
„KAZAN < i. pch. Kazan : i. stpdw. Kazimír 1416, odim.”.
Zapis ten oznacza, że nazwisko to pochodzi od imienia Kazan a ono od staropolskiego dwuczłonowego imienia Kazimir i było notowane w 1416 roku, nazwisko odimienne. Słownik ten nie notuje nazwiska Kozan.
W kwestii nazwiska Kazana na koniec dodam, że na obszarze dawnej Polski mieszkała ludność pochodzenia tureckiego. W języku tureckim istnieje słowo kazan ‘kocioł’. Może jest to ścieżka do pochodzenia nazwiska Kazana?
Etymologia nazwiska Kozana zakłada, że pochodzi ono od apelatywu koza. Są takie nazwiska jak Koza, Kozan, Kozon i inne tego typu. Według mnie nazwisko to mogło mówić, że jego właściciel mógł być hodowcą lub pasterzem kóz lub/i jego cechy fizyczne, psychiczne mogły mieć jakiś związek z kozą.
Wspomniałeś, że nazwisko Kozana występuje w Woli Mieleckiej. Wola Mielecka leży nieopodal Mielca. Mielec znajdował się w zasięgu osadnictwa wołosko – ruskiego. Wołosi to pasterze pochodzący mniej więcej z terenu obecnej Rumunii. W Krakowie w 1892 roku nakładem G. Gebethnera i Spółki ukazało się opracowanie Dr Antoniego Józefa Rolle pt. Pamiętnik Delegatów Kamienickich. Po insurekcji kozackiej. – Bakota jako stolica Ponizia. Państwo Wołodyjowscy. Powstanie nazwisk rodowych u ludu Małoruskiego. Na stronie 394 w rozdziale „Powstanie nazwisk rodowych u ludu Małoruskiego” wymienione jest nazwisko Kozan, które określane jest jako rumuńskie [ wołoskie ]. To też moja hipoteza o pochodzeniu nazwiska Kozana.
Może informacje zebrane przeze mnie i opisane powyżej przydadzą Ci się w badaniach genealogicznych Twojej rodziny.
Pozdrawiam – Roman.
