Pochodzenie nazwisk (cz.5)

[Ewa_Szczodruch]

Witam

Hetmański - od hetman, ze staropolskiego etman, hetman, hertman ‘wódz, dowódca’, też od niemieckich nazw osobowych Hertmann, Erdmann.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

[Aftanas_Jerzy]

Witaj Ewuniu!
Nie wiedziałem czy ustosunkujesz się do nazwiska Hetmański, ale że jestem na wpół Kaszubem, a to nazwisko prawie wyłącznie występuje na tych terenach, napisałem swoją wersję etymologii która, jak sądzę, nie kłóci się z Twoim wpisem, a może trochę ubarwia. Na ogół nie wtrącam się w cudze tematy, ale trochę mnie zdopingowała ta wersja o góralskim pochodzeniu (chociaż jest też usprawiedliwienie, bo hetmanami nazywano przywódców zbójników karpackich) .

[Ewa_Szczodruch]

Witaj Jurku

Twoje wpisy bardzo ubarwiają wątek i etymologia staje się przez to nie tak bardzo jednoznaczna, jak tego chcieliby zapewne niektórzy Czytam z ciekawością Twoje wpisy i bardzo Ci za nie dziękuję

Przerabiam właśnie Brezę, "Nazwiska Pomorzan", zapoznaję się z gwarą kaszubską, brnę przez etymologię niemiecką. A marzy mi się taki 'podręcznik' etymologii nazwisk wschodnich Byłby najbliższy memu sercu
I wcale się nie dziwię, że na Kaszubach i w języku kaszubskim szukasz podstaw nazwisk

[Piotr_Juszczyk]

Witam.
Czy mógłbym prosić o odrobinę informacji o nazwisku Juszczyk. Najstarszą wzmiankę znalazłem z ok. 1664 r. z Łagiszy. Jeśli ktoś zna wcześniejsze wzmianki to byłbym wdzięczny za odpowiedź.

[Ewa_Szczodruch]

Witam

Juszczyk - od imienia Just, to od łacińskiego Justus, pochodzącego od iustus ‘sprawiedliwy, prawy’. W średniowieczu też od Jodocus, Judocus pochodzenia celtyckiego.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

[Piotr_Juszczyk]

Dziękuję bardzo za odpowiedź.
Drążąc dalej zawsze zastanawiała mnie ta końcówka -yk, charakterystyczna dla ukraińskiego. Dodatkowo są jeszcze nazwiska Jaszczak, Juszczak, Jaszczyk i zastanawiam się jak to interpretować. Właśnie jednak szukając teraz dalej znalazłem coś takiego:
http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/d ... ds=1&tab=1
i chociaż tam jest Just to jest opisane dość dokładnie. Co jednak nie wyjaśnia mi tej końcówki -yk.
Pozdrawiam

[jadwigap]

Witam

Prosze o zrodla pochodzenia nazwiska Dziewulski, Soczko, Maciora, Prawdzik

Pozdrawiam

[Ewa_Szczodruch]

Witam

Panie Piotrze, muszę się końcówkom przyjrzeć. Nie jestem specjalistką i też muszę poszperać w literaturze.
Nie wiem, co tak ważnego znalazł Pan w pozycji "Nazwiska Pomorzan" Brezy - link wskazuje na okładkę książki.
Koncówka -yk jest wprawdzie rzadka w nazwiskach Polaków, ale charakterystycznymi dla pogranicza polsko-białoruskiego i polsko-ukraińskiego są raczej końcówki -uk, -czuk.

Zapoznam się z tematem i wrócę do niego po Nowym Roku

[Ewa_Szczodruch]

Witam Jadwigo

Materiałami źródłowymi nie dysponuję.

Służę etymologią nazwisk

Dziewulski 1531 - od nazwy miejscowej Dziewule (siedleckie, gmina Zbuczyn Poduchowny).

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

Maciora 1786 - od staropolskiego maciora, macierz ‘matka’.

Prawdzik - od prawda ‘zgodność słów z rzeczywistością’.

Soczko 1405 - w grupie nazwisk pochodzących od podstaw socz-, sok-, por. staropolskie soczyć ‘zastawiać sidła; oczerniać’, także ‘wytłaczać sok’, sok, ze staropolskiego soczca ‘oszczerca’.

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

[Piotr_Juszczyk]

W tej pozycji znalazłem opis nazwisk Just, Justka oraz Jastek. Wszystkie są powiązane z imieniem Just tak jak jeszcze Jaszczak i Juszczyk. Z tego co właśnie zauważyłem w opisach powstania nazwisk to -yk to wielkopolska jednak.

[jadwigap]

Dziekuje pani Ewo

moze jeszcze Orysz, Pilarski,Zwolak,Woroniecki
Wielkie dzieki, robi pani dobra robote

pozdrawiam

[Ewa_Szczodruch]

Witam

Orysz - od imienia Aris, używanego w Kościele prawosławnym. Imię greckie Ares określało boga wojny.

Pilarski - od piła, pilić.

Zwolak - od staropolskiego zwolić ‘zezwolić, pozwolić; oswobodzić’, w pochodnych też od nazwy miejscowej Zwola (kilka wsi); od gwarowego zwola ‘swoboda’.

Woroniecki 1529 - od nazwy miejscowej Woroniec (kilka wsi na KrW).

Źródło: Kazimierz Rymut, "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny", Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

[Aftanas_Jerzy]

Witam :)

Panie Piotrze, muszę się końcówkom przyjrzeć. Nie jestem specjalistką i też muszę poszperać w literaturze.
Nie wiem, co tak ważnego znalazł Pan w pozycji "Nazwiska Pomorzan" Brezy - link wskazuje na okładkę książki.
Koncówka -yk jest wprawdzie rzadka w nazwiskach Polaków, ale charakterystycznymi dla pogranicza polsko-białoruskiego i polsko-ukraińskiego są raczej końcówki -uk, -czuk.

Zapoznam się z tematem i wrócę do niego po Nowym Roku :)

Witam!
Etymologia nazwiska Juszczyk jest rzeczywiście zagadkowa. Nawet w opiniach ukraińskich i rosyjskich naukowców są zdania podzielone.
Przedstawię w skrócie podstawowe tezy:
Bez wątpienia ukraińskie nazwiska zalicza się do jednych z najstarszych w Europie. W każdym razie, w 17 wieku prawie wszyscy Ukraińcy (zwani wówczas Rusinami) nosili nazwiska. Niektórzy z nich nosili nazwiska, nadane ich przodkom jeszcze w czasach książęcych. Oprócz starożytności, ukraińskie nazwiska charakteryzuje najbardziej wśród indoeuropejczyków rozbudowana morfologia ich tworzenia (według mojej opinii, niewątpliwą rolę odegrały w tym procesie kontakty z językami sąsiadów).
Następnie W. Linniczenko wylicza 40 sufiksów, wsród których podaje też końcówki -uk i -yk. Dla końcówki -yk podaje przykłady (w zapisie rosyjskim): Берднык, Ландык, Линдык, Пасичнык, Пендык, Петык, Петрык, Шупык, Шудрык, Ющык (po ukraińsku : Ющик, a po polsku: Juszczyk )
Ukraińskie nazwiska: Ющенко, Ющук, Ющик pod względem etymologii zalicza do jednej grupy nazwisk, których pochodzenia Walentyn Łuczenko jeszcze nie opublikował w znanej mi części swojego "Słownika etymologicznego nazwisk ukraińskich" (ТЛУМАЧНИЙ СЛОВНИК УКРАЇНСЬКИХ ПРІЗВИЩ).
Inni autorzy podają kilka wersji pochodzenia podstawy tych nazwisk:
1) Od form imienia Juryj = Юрий (Юран, Юрман, Юреня, Юрик, Юхно, Юшко). Imię Юрий było wprowadzono w tej zruszczonej skandynawskiej formie przez książąt - Waregów i długo było zastrzeżone jako "książęce imię". Lud ożywał akceptowaną przez cerkiew formę Georgij i Jegor.
2) Wersja druga to pochodne od ukraińskiej formy ludowej imienia Józef (Juśko, Jusko, Joszko).
3) Są wyliczane jeszcze inne etymologie (nie od imion, a od cech fizycznych osoby).

[Piotr_Juszczyk]

Bardzo dziękuję za tak rozbudowaną odpowiedź. W kwestii jednak ukraińskiego pochodzenia zastanawia mnie jedno. Pierwsze wzmianki do jakich dotarłem to 1664 r. Śląsk, okolice obecnego Sosnowca, Grodziec, Charakter pracy jakim zajmował się jeden z Juszczyków w tamtych czasach wskazuje według mnie na raczej chłopsko-mieszczańskie pochodzenie, był komornikiem proboszcza, wraz z kilkoma innymi osobami, miał o tyle dobrze (chyba) że pracował u proboszcza tylko 1/7 dni, inni 2/7. Zaraz potem w księgach pojawia się już kilku Juszczyków. I zakładam, że rodzina była już całkiem rozbudowana i przynajmniej szacunkowo czas powstania nazwiska musiałbym przenieść przynajmniej do 1620 r. Zastanawiające byłoby dla mnie czego Ukraińcy szukali w tych czasach pod Sosnowcem. Historykiem jednak nie jestem i może jest jakieś proste wyjaśnienie. Albo też należałoby szukać w Wielkopolsce lub jeszcze gdzie indziej. Wersja pochodzenia w Polsce od słowa "Just" wydaje mi się bardziej prawdopodobna. Przy okazji wydaje się że Juszczyk ma dużo wspólnego z Juszczak, Jaszczyk i Jaszczak, że źródło powstania jest podobne, aczkolwiek nie wykluczyłbym nawet kilku niezależnych ognisk i źródeł powstania.
Pozdrawiam

[Aftanas_Jerzy]

Witam!
Ja przedstawiłem w skrócie tylko jeden punkt widzenia. A jest ich więcej, o czym na pewno w tym wątku będzie okazja porozmawiać po Nowym Roku .
Ukraińcy to współczesny termin, a jeszcze przed I wojnę światową oficjalnie w Austro-Węgierskiej Galicji używano pojęcia Rusini (w odróżnieniu do Rosjanie), na pamiątkę Rusi Halicko-Włodzimierskiej. Ja też nie jestem historykiem, ale posiadam wystarczająco elementarnej wiedzy aby wysunąć hipotezę (zresztą nie nowatorską), że na terenie Małopolski i częściowo Śląska, następowało wielokrotnie do wzajemnych kontaktów i mieszania się warstwy słownej języków i obyczajów ludności polskiej, ruskiej, wołoskiej, czeskiej, później też niemieckiej. Wspomnę tylko plemiona Białych Chorwatów (hipotetycznych przodków Łemków), Księstwo Wielkomorawskie, wyprawy wojenne Polaków i książąt Halicko-Włodzimierskich, działalność kolonizacyjną za Kazimierza Wielkiego i Opolczyka, osadnictwo wołosko-ruskie. W efekcie mamy ślady tego przenikania w nazewnictwie miejscowym i osobowym, obyczajach, strojach i mentalności. Dlatego wydaje się słuszny pogląd o potrzebie wspólnego omawiania wyników prac etymologów Polski, Ukrainy, Rosji, Białorusi, Czech i Słowacji, a przynajmniej z kręgu najbliższych sąsiadów, którzy przez wieki kształtowali swoje języki w warunkach wspólnej państwowości.
Życzę pomyślności w Nowym Roku.