Bardzo interesujące dane m.in. dotyczące osiedli polskich.
https://books.google.pl/books?id=kc_4_U ... 99&f=false
Polska osada Białystok w Guberni Tomskiej.
http://www.umb.edu.pl/photo/pliki/medyk ... 202011.pdf
Polska osada Wierszyna w Guberni Irkuckiej.
Szczególnie polecam wywiad z Ludmiłą Wieżentas z domu Figura miejscową nauczycielką.
„Ostatnimi czasy zaraz po Jeziorze Bajkał staliśmy się nie lada atrakcją turystyczną. Coś w rodzaju ogrodu zoologicznego połączonego z skansenem... Z roku na rok coraz więcej osób z Polski do nas dociera. Oczywiście nie mamy nic przeciwko odwiedzinom, ale mamy prośbę do przyjeżdżających, aby wreszcie zaczęli traktować nas normalnie, a nie jak jakieś więzione, nieszczęśliwe istoty.
Dochodzi do tego, że ludzie przyjeżdżają tu po to, aby nam współczuć. Sic! Wyobrażają sobie, że my straszliwie tu cierpimy, a ich przyjazd, jest dla nas wielkim świętem, które zostanie nam w pamięci do końca życia... Ofiarowują nam niczym Kolumb dzikim, jakieś świecidełka, lusterka, zapalniczki, i lizaki... myślą, że nas hojnie obdarowali i będziemy się tym cieszyć jak małpy blaszką...
Świat naprawdę nic o nas nie wie. Każdy przybysz znad Wisły obiecuje góry złota, namawia do powrotu do kraju, stara się nas pouczać, chce na siłę zmienić nasze życie. Ludzie nie rozumieją jednego, że Syberia dla Polaków tu mieszkających, to nasza mać... po prostu nasza ziemia, z którą jesteśmy zrośnięci na dobre i złe, połączeni od kołyski aż po grób. Wielu z nas, szczególnie tych starszych, nie wytchnęło nawet nosa poza Wierszynę, poza bezkresne obszary, rozciągające się wokół naszych domostw. Świat dla nas zaczyna się i kończy w tu, gdzie ogarnia nas zewsząd bezmiar tajgi... My, którzy się tu wychowaliśmy, naprawdę nie możemy żyć bez miejsca urodzenia.
Nasi rodacy z kraju myślą, że skoro w Rosji nie ma pracy, a w sklepach jest drożyzna, to umieramy tu z głodu. Tak nie jest i nigdy nie było, gdyż człowiek obyty z tajgą nie zginie z głodu, nawet gdy zdechnie mu ostatnia krowa, a całe domostwo spłonie wraz z zapasami”
http://polonia.org/wierszyna.htm
Krzysztof