: sob 03 maja 2025, 14:19
Kuźma to ruska wersja imienia Kosma, a Kuziomko wygląda na jego odimienną formę. Forma nazwiska z końcówką -ko sugeruje ukraińskie lub białoruskie pochodzenie nazwiska.
Litwinus pisze:Dzień dobry. Czy ktoś z Państwa wie jakie pochodzenie może mieć nazwisko Kuziomko?
Litwinus, dzień dobry.
Regulamin forum wymaga podpisywania postów przynajmniej imieniem.
Rozważania o genezie nazwiska Kuziomko.
Na obszarze Polski, w jej obecnych granicach, mieszka 28 mężczyzn o nazwisku Kuziomko [ stan na dzień 24 lutego 2025 roku ] . Mężczyźni ci zamieszkują w 4 województwach:
1. Dolnośląskie – 16;
2. Lubuskie – 7;
3. Śląskie – 2;
4. Zachodniopomorskie – 3.
Na dzień 24 lutego 2025 roku w Polsce, w jej obecnych granicach, zameldowanych na pobyt stały jest 30 kobiet o nazwisku Kuziomko. Zamieszkują one w 3 województwach:
1. Dolnośląskie – 19;
2. Lubuskie – 8;
3. Zachodniopomorskie – 3.
W sumie na dzień 24.02.2025 roku w Polsce mieszka 58 osób o nazwisku Kuziomko. Zatem, jest to rzadkie nazwisko.
[ Dane pochodzą ze strony Serwis Rzeczypospolitej Polskiej – Rejestr PESEL ]
Litwinus, zaproponuje Ci trochę inne spojrzenie na ewentualną genezę nazwiska Kuziomko.
Zacznę od ustalenia budowy przedmiotowej nazwy osobowej. W mojej ocenie zbudowane ono jest z tematu słowotwórczego kuzi-,połączenia ‘om’ oraz przyrostka -ko [ kuzi-om-ko ].
Przyrostek -ko należy do sufiksów zdrobniających wyraz podstawowy. Tworząc wyrazy zdrobniałe od apelatywów pospolitych, na przykład szkło > szkiełko. Przy pomocy tego przyrostka były też konstruowane imiona, przezwiska oraz nazwiska od dwuczłonowych imion słowiańskich oraz imion chrześcijańskich. Przyrostek -ko pełnił też funkcję patronimiczną, to jest tworzenie przezwisk, nazwisk od nazwy osobowej ojca. Tak więc, przyrostek ten tworzy też pojęcie osoby mniejszej lub relacji przynależności między ojcem i synem.
Przyrostek -ko w przezwiskach lub nazwiskach nie jest polskim sufiksem. Do języka polskiego nazwy zakończone na -ko (oraz -o) dostały się przez język ukraiński oraz białoruski [ litewski ]. W języku ukraińskim sufiks ten tworzy zdrobniałe formy imion, na przykład Pieczko – od imienia Piotr.
Sufiks -ko uważany jest jako wariant polskiego przyrostka -ek. Widać jest to dobitnie w nazwisku Jochenek oraz w nazwisko Jochenko. Przyrostek -ek najczęściej występował w nazwach osobowych Małopolski a przyrostek -ko rozpowszechniony był na dawnych wschodnich ziemiach Polski. Można powiedzieć, że nazwiska z przyrostkiem -ko bardziej są pochodzenia ukraińskiego, białoruskiego niż polskiego. Za przykład niech posłużą następujące nazwiska ukraińskie: Iwaneko – mały Iwan, syn Iwana albo Żmieńko, które pochodzi od apelatywu жменя – garść albo nazwiska białoruskie: Aniśko, Chwiećko, Mojsiuszko, Panasko, Rećko lub nazwiska litewskie: Moniuszko, które pochodzi od imienia Moniwid. Zatem nazwiska zakończone sufiksem -ko w zasadzie pochodzą z terenów zamieszkałych przez Rusinów.
Niemniej jednak w języku polskim, ukraińskim oraz białoruskim sufiks -ko ma utrwaloną pozycję w systemie słowotwórczym.
Według zasady połączenia om, on, em, en piszemy w wyrazach rodzimych przed przyrostkami -ka, -ko, np. tomko, poziomko, astronomko, żonko, gronko, pasemko, pisemko, itd. Moim zdaniem taka sama zasada występuje w nazwisku Kuzi-om-ko.
Temat słowotwórczy Kuzi-. W języku polskim występuje nazwisko Kuzio oraz Kuzia. Internetowy słownik nazwisk w Polsce Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie podaje pochodzenie, prawdopodobne etymologie i motywacje nazwy osobowej:
1. Kuzio: od nazwy osobowej – odimienne Kuzi-o, od miana Kuzia. Nazwisko to jest derywatem z końcówką fleksyjną w funkcji formatu [ Kuzi-o ];
2. Kuzia: od wyrazu pospolitego – przezwiskowe – Kuzia, od gwarowego kuzia ‘przekleństwo’.
Justyna Łopatka w artykule pt. „Przezwiska ludowe we współczesnej komunikacji” między innymi pisała [cytuję ]: „Przezwiska utworzone od różnych powiedzonek i sposobu mówienia: (…), Kuzia/ Kuzik (bo mówił kuzia mać ), (…)”[ koniec cytatu ].
Zatem, z jakimś prawdopodobieństwem można przyjąć, że nazwisko Kuziomko pochodzi od nazwy osobowej Kuzia [ Kuzio ] a ono od przezwiska Kuzia, które wywodzi się od gwarowego kuzia ‘przekleństwo’.
Litwinus, to tylko moja robocza hipoteza o genezie nazwiska Kuziomko.
Pozdrawiam – Roman.
Łopatka J., Przezwiska ludowe we współczesnej komunikacji, [w:] Kreatywność językowa w przestrzeni medialnej, Red. Burska K., Cieśla B., Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014, s. 247-254,