ewulab pisze:Witam serdecznie, czy ktoś może wspomóc wyjaśnieniem etymologii nazwiska Sopniewski? Na stronach, które znam nie znajduję żadnej wzmianki o tym nazwisku. Będę bardzo wdzięczna za pomoc.
Witam.
Pani Ewo, przedstawiłem poniżej moje rozważania na temat etymologii nazwiska Sopniewski. Jak sama Pani zauważy istnieje wiele prawdopodobnych i mniej prawdopodobnych interpretacji pochodzenia tego nazwiska. Jak powstało to konkretne nazwisko nie wiem. Aby ustalić z dużą dozą prawdopodobieństwa od czego mogło powstać nazwisko Sopniewski, moim zdaniem, potrzeba wielu informacji. Niestety, z powodu ich braku moja odpowiedź na Pani pytanie jest czysto teoretyczna a tezy są hipotetyczne.
W świadomości Polaków utrwaliło się przekonanie, że nazwiska zakończone na –ski oraz zakończone innymi przyrostkami złożonymi, zawierającymi w sobie cząstkę „ski” są nazwiskami pochodzenia szlacheckiego. Nazwiska szlacheckie zazwyczaj, zakończone na –ski, –cki, powstawały od nazwy miasta, wsi, której jakiś szlachcic był właścicielem. Nie jest to do końca prawda, czego przykładem jest nazwisko:
• Kowalski albo Stelmachowski, które pochodzi też od wykonywanego zawodu;
• Kozłowski, które pochodzi też od nazwy zwierzęcia;
• Pawłowski, które pochodzi też od imienia;
• Topolski, które pochodzi też od nazwy rośliny ( drzewa );
• Niedzielski, które wywodzi się też od nazwy kalendarzowej;
• Wesołowski, które pochodzą też od cechy charakteru;
• Kędzierski, które powstało też z opisu cechy fizycznej;
• Gorzowski, które oznacza też osobę urodzoną, mieszkającą lub pochodzącą z konkretnej miejscowości;
• Wieczorkowski, które wywodzi się też od określenia czasu;
• Żurkowski, Kaszowski, które pochodzi też od nazwy potrawy;
• Sochacki, Łopatowski, które pochodzi też od nazwy narzędzia;
• Bagnowski, Potocki, Jezierski, które pochodzą też od nazwy hydrograficznej;
• Tatarski, Czeski, które pochodzi też od nazwy etnicznej;
• itp.
Ponadto gdzieś na przełomie XVII i XVIII wieku zaznaczyła się skłonność dodawania zakończenia –ski i jego złożonych form do różnych już istniejących przezwisk ( nazwisk ) w celu utworzenia nowego nazwiska lub/i upodobnienia ich do nazwisk szlacheckich, uważanych za lepsze. Dawna Polska była wielkim państwem, w którym mieszkało wiele narodowości, które posługiwały się różnymi językami, i nazwiska powstawały też od nazwisk, przezwisk obcojęzycznych, apelatywów obcojęzycznych w celu upodobnienia ich do nazwisk polskich, a najlepszym nazwiskiem były nazwisko typu szlacheckiego zawierające sufiks –ski i jego złożone formy. Dlatego trudno dziś jest jednoznacznie powiedzieć jak powstało konkretne nazwisko, które zawiera sufiks –ski i jego złożone formy.
Nazwisko Sopniewski, na pierwszy rzut oka, robi wrażenie nazwiska dzierżawczego ( przymiotnikowego ) utworzonego od nazwy miejscowej. Na takie pochodzenie nazwiska może wskazywać przyrostek –ski. Zatem, możemy powiedzieć, że nazwisko to może być nazwiskiem szlacheckim, powstałym od nazwy jakieś miejscowości i wskazuje, że osoba nosząca to nazwisko była właścicielem wsi albo miasta. W drugim przypadku nazwisko Sopniewski może mówić, iż osoba o tym nazwisku mieszkała, urodziła się albo pochodziła z danej miejscowości i od nazwy tej miejscowości mogła przyjąć nazwisko. Ale jaka to miejscowość? W obu przypadkach może chodzić o miejscowość: Sopów ( dawny powiat kołomyjski ), Sopówka [ Supowka ] ( dawny powiat mohylowski ). Przywołane miejscowości zakończone są sufiksem – ów i od nazw miejscowych zakończonych takim przyrostkiem zazwyczaj powstają nazwiska zakończone sufiksem –owski, na przykład Sopowski. Niemniej jednak wydaje się możliwym wywiedzenie nazwiska Sopniewski od przytoczonych nazw miejscowości.
W trzecim przypadku nazwisko Sopniewski mogło powstać od innego nazwiska ( przezwiska ). Nazwiskiem ( przezwiskiem ) tym może być nazwa osobowa Sopniew, do której dodano przyrostek –ski i powstało nazwisko Sopniewski ( Sopniew + ski = Sopniewski ). Nazwa osobowa Sopniew zawiera charakterystyczny sufiks –ew ( Sopni + ew = Sopniew ), który jest pochodzenia rosyjskiego ( występuje też w nazwiskach rusińskich ale rzadko ). Można postawić tezę, że nazwisko Sopniewski jest nazwiskiem powstałym od rosyjskiej ( rusińskiej ) nazwy osobowej Sopniew i jest nazwiskiem utworzonym na wzór polskiego nazwiska szlacheckiego. Jest to czwarty przypadek mówiący o możliwości powstania nazwiska Sopniewski.
Wróćmy do tezy, że nazwisko Sopniewski powstało od rosyjskiej ( rusińskiej ) nazwy osobowej Sopniew ( Сопнев ) do której dodano polski sufiks –ski ( –ски ) i utworzono nazwisko Sopniewski Сопневски ( Сопнев + ски = Сопневски ).
Pochodzenie nazwiska Сопнев Rosjanie wyjaśniają w następujący sposób: „Фамилия Сопнев образована от прозвища Сопень, которое, скорее всего, восходит к диалектному глаголу «сопенить». В «Толковом словаре живого великорусского языка» В.И. Даля он трактуется как «орать, кричать». Вполне вероятно, что основатель рода Сопневых был обладателем звонкого голоса.
Согласно другой гипотезе, фамилия Сопнев ведет свое начало от аналогичного прозвища. Оно, в свою очередь, происходит от названия деревни Сопени, расположенной в Нытвенском районе Пермского края. Исходя из этого, можно предположить, что родоначальник фамилии Сопнев был выходцем из этих мест.
В исторических документах фамилия Сопнев упоминается в списках крепостных и дворовых людей Фатежского уезда Курской губернии. Сопень легло в основу фамилии Сопнев. Сопень, со временем получил фамилию Сопнев.”.
Nazwisko Сопнев ( Sopniew ) pochodzi od przezwiska Сопень ( Sopień ), które pochodzi od dialektycznego czasownika „сопенить” . Według Opisowego słownika żywego wielkoruskiego języka В.И. Даля czasownik „сопенить” oznacza wrzeszczeć, krzyczeć ( wykrzykiwać, drzeć się ). Prawdopodobnie założyciel rodu Sopniewskich był posiadaczem donośnego, dźwięcznego głosu.
Według innej hipotezy nazwisko Sopniew bierze swój początek od analogicznego przezwiska . Ono zaś pochodzi od nazwy wsi Sopieni, która położona jest niedaleko miasta Perm ( Rosja ). Na tej podstawie można przypuszczać, że nazwisko Sopniew pochodziło od nazwy tej miejscowości.
W dokumentach historycznych nazwisko Sopniew wymienione jest w spisach chłopów pańszczyźnianych i służby dworskiej w powiecie Fatież guberni Kurskiej ( Rosja ).
Przezwisko Sopień ( Сопень ) stanowi rdzeń nazwiska Sopniew ( Сопнев ). Z czasem przezwisko Sopień przekształciło się w nazwisko Sopniew.
Na zakończenie tego wątku dodam, że na jednej ze stron rosyjskojęzycznych, poświęconych genealogii, znalazłem informację mówiącą, że nazwa wsi Сопени ( Sopieni ) znaczy „świszczący oddech”.
Szósty przypadek mówi, że nazwisko Sopniewski zawiera też złożony sufiks –ewski (–ew + ski = ewski ). Nazwiska z tym przyrostkiem występowały i powstawały na obszarze północnej Polski, choć nie tylko. Nazwiska odprzymiotnikowe zakończone przyrostkiem –ewski są zazwyczaj nazwiskami odmiejscowymi, wywodzącymi się od nazw miejscowości odimiennych zakończonych przyrostkiem –ew oraz – ewo, jak Oraczewo ( posiadłość Oracza lub jego rodziny ) i takie miejscowości zazwyczaj występują w północnej Polsce, choć nie tylko. Idąc tą ścieżką nazwisko Sopniewski mogło powstać od nazwy miejscowości noszącej nazwę Sopniewo lub/i Sopniew. Zatem czy istniało lub istniej miejscowość o nazwie Sopniewo lub Sopniew. W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego (…) nie znalazłem informacji o nazwie miejscowej Sopniewo lub Sopniew. Brak nazwy miejscowości w słowniki nie oznacza, że takie miejscowości nie istniały w przeszłości. Jak wspomniałem nazwisko mogło powstać też od nazwy jakieś posiadłości ( gospodarstwa rolnego, folwarku, dworu ) albo miejsca, które nosiło nazwę, było nazywane Sopniewo albo Sopniew.
Nazwiska z sufiksem –ewski powstawały też od innych nazw miejscowych, które nie pochodziły od imienia, pochodzących od innych mian; na przykład od nazwy wsi Wśniew – nazwisko Wiśniewski.
Nazwisko Sopniewski, zawierające sufiks –ewski, mogło też zostać utworzone bezpośrednio od imienia osobowego albo przezwiska na podstawie analogii do nazwisk odmiejscowych ( tego typu nazwiska są raczej rzadkie ale występują ). Nazwiska z przyrostkiem –ewski powstałe od imienia ( przezwiska ) występowały na obszarze Warmii ( północna Polska ) ale też powstawały w innych częściach Polski. Przykładem takiej nazwy osobowej jest nazwisko Błażejewski ( imię Błażej do którego dodano przyrostek –ewski [ Błażej + ewski = Błażejewski ] ). Ale czy istnieje imię albo przezwisko, od którego mogło powstać nazwisko Sopniewski? Takim przezwiskiem może być nazwa osobowa „Sopniew”. Tylko co oznacza przezwisko „Sopniew” w języku polskim?
Siódmy przypadek, to ten, który zakłada, że nazwisko powstało od apelatywu, wyrazu pospolitego „sop” z użyciem przyrostka –niewski ( sop + niewski = Sopniewski ). Rdzeniem tego nazwiska jest wyraz pospolity „sop”. Co oznacza słowo „sop”? W słownikach języka polskiego wyraz „sop” jest definiowany tak:
• sop [ sap ] – sapać, ‘dyszeć ’;
• sop – mogiła, kurhan, kopiec;
• sop – wzgórze, wał, góra;
• sop [ sopka ] – koński nieuleczalny katar;
• sop – oznacza też jakiś dźwięk, szum, syczenie itp.
Pozdrawiam – Roman.
Źródła:
Wielki Słownik Ortograficzny PWP;
Słownik Języka Polskiego PWP;
Słownik Języka Polskiego pod red. Doroszewskiego;
Słownik Języka Polskiego, tak zwany warszawski;
Słownik współczesnego języka polskiego;
Słownik etymologiczny języka polskiego Brückner’a;
Wielki słownik rosyjsko – polski PWP;
Большой толковый словарь русского языка; С. Кузнецов;
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/80
http://slaskie.naszemiasto.pl/artykul/j ... id,tm.html
http://znachenieslova.ru/slovar/dal/sop
http://www.classes.ru/all-russian/russi ... -12499.htm
https://ru.wikipedia.org/wiki/Фатежский_уезд
https://ru.wikipedia.org/wiki/Фатеж
http://mapdata.ru/permskiy-krai/nitvens ... ya-sopeni/