Marto, dobry wieczór.
Napisałaś w swoim poście między innymi: „(…). Dysponuje jedynie aktem ślubu Piotra Pukowskiego i Heleny Czepulis Starosielce (obecnie Bialystok) 1913/7 – Wrzesień 23 1913 r. (…).”. Z dalszych informacji zawartych w Twoim poście jednoznacznie wynika, że pan młody i panna młoda byli wyznania prawosławnego.
Starosielce, obecnie osiedle w Białymstoku. Od roku 1919 do roku 1954 samodzielne miasto, które 1 kwietnia 1954 roku zostało włączone do Białegostoku. Do roku 1919 była to wieś. Zobacz: Starosielce 1 (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 263.
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... Tom_XI/263
W Starosielcach była mała cerkiew prawosławna pod wezwaniem Świętych Cyryla i Metodego. Budynek, w którym mieści się świątynia, należał do kolei i został przekazany przez jej zarząd na potrzeby miejscowej społeczności prawosławnej. Pierwotnie znajdowała się w nim sala szkolna (należąca do dwuklasowej szkoły ogólnej kolejowej), zaś w 1901roku została w nim urządzona niewielka cerkiew pw. Świętych Cyryla i Metodego. Pomysłodawcą organizacji świątyni był katecheta, ks. Michał Pieszkowski. Poświęcenie budynku miało miejsce 15 lipca 1901 roku. Wystrój świątyni sprawiał, że zaliczano ją do najpiękniejszych cerkwi w eparchii grodzieńskiej.
W roku 1915, w czasie bieżeństwa, świątynia została porzucona. Niemcy, po wejściu do Białegostoku rozlokowali w niej oddział zwiadu konnego. W tym okresie cerkiew została przebudowana – z uwagi na poszerzenie torów przy stacji kolejowej w Starosielcach wejście od strony torów zostało zlikwidowane, urządzono nowe na pierwotnej elewacji bocznej świątyni, rozebrano dawny ganek. Prawosławni nie odzyskali świątyni, gdy część z nich wróciła do Białegostoku - Dyrekcja Okręgowa PKP przekazała w roku 1919 dawną cerkiew katolikom, zezwoliła natomiast na wznowienie działalności parafii prawosławnej w kaplicy Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny na miejscowym cmentarzu. W 1922 biskup wileński Jerzy Matulewicz erygował w Starosielcach parafię rzymskokatolicką. Kościół otrzymał wezwanie Imienia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława Biskupa Męczennika.
Najprawdopodobniej w tej cerkwi Twoi krewni zawarli małżeństwo. Skoro posiadasz ich akt małżeństwa to może zachowały się alegaty z roku 1913 a w nich odpisy ich metryk urodzenia albo tak zwane „akty znania”? Alegat powinnaś poszukać tam gdzie odnalazłeś metrykę ślubu albo w archiwum w Białymstoku lub w USC. Od roku 1913 do dziś minęło 108 lat. Zatem, bez problemu powinnaś uzyskać odpisy aktów urodzenia lub aktów znania, oczywiście jeśli się zachowały.
Dodam, że było też osiedle o nazwie Starosielce, które położone było niedaleko wsi Starosielce. Zobacz: Starosielce (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 263.
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... Tom_XI/263
==================================================================
W swoim poście napisałaś też: „(…). Dane dot. Pana młodego - Piotr Pukowski
Chłop [Pracowity] Guberni Wołyńskiej powiatu Starokonstantynowskiego, gminy Wołyńskiej, we wsi Gołochwasty Piotr Pukowski, s. Stefana wyznania prawosławnego pierwsze małżeństwo. Lat 25. (…).”. Skoro pan młody w roku 1913 miał 25 lat to powinien urodzić się około roku 1888. Według mnie nie było i nie ma gminy Wołyńskiej. Prawdopodobnie chodzi o gminę Wołoczyska, po ukraińsku Волочи́ськ, po rosyjsku Волочи́ск.
Gołochwasty zwana też Hołochasty to dawna wieś włościańska. W roku 1900 znajdowała się w powiecie starokonstantynowskim. Położona była po obu brzegach rzeki Bołwańca, która stanowi dopływ rzeki Zbrucz, na granicy Galicji i powiatu proskurowskiego. Wieś ta należała do gminy Wołoczyska. W Wołoczysku znajdowała się poczta, telegraf i stacja kolejowa i była to wieś gminna. We wsi Gołochwasty / Hołochasty znajdowała się prawosławna cerkiew parafialna, która zbudowana została w roku 1782, szkoła parafialna od roku 1885, karczma i młyn wodny. Do parafii we wsi Hołochwasty [ Gołochwasty ] należała też wieś Polany.
• Gołochwasty / Hołochasty, po ukraińsku wieś nosi nazwę Голохвасти.
• Wołczyska, po ukraińsku Волочи́ськ [ Wołoczyśk ], po rosyjsku Волочи́ск. Obecnie miasto, dawniej wieś, na Ukrainie w obwodzie chmielnickim, siedziba władz rejonu wołoczyskiego.
• Rzeka Bowaniec / Bowanec po ukraińsku nosiła nazwę Бованець. Dziś też nazywana jest Медведівка.
Волочиська волость: історична адміністративно-територіальна одиниця Старокостянтинівського повіту Волинської губернії з центром у містечку Волочиськ.
https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0 ... 1%82%D1%8C
Moim zdaniem aktu urodzenia Piotra Pukowskiego powinnaś szukać w metrykach cerkwi prawosławnej, która znajdowała się w miejscowości Gołochwasty / Hołochasty, po ukraińsku Голохвасти. Zatem, pozostają Ci Ukraińskie archiwa.
W tomie 1 Słownika najstarszych nazwisk polskich. Pochodzenie językowe nazwisk omówionych w Historii Nazwisk Polskich, którego autorkami są: Zofia Kowalik – Kaleta, Leonarda Dacewicz i Beata Raszewska – Żurek, i który został wydany w Warszawie w roku 2007 przez Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundację Slawistyczną oraz Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, na stronie 130 autorki zamieściły hasło „Pukowski”.
„PUKOWSKI < n.m. ? Puków, pow. Halicz, kr pd-wsch (Jabł) 1487, odm., s. 332”.
Zatem, z jakimś prawdopodobieństwem jest to miano odmiejscowe. W takim razie może ono być szlachecką nazwą osobową albo nieszlachecką nazwą osobową, która mówi tylko, że dana osoba pochodził albo urodziła się w tej miejscowości.
Istnieje jeszcze jedna możliwość genezy tego nazwiska. Może to być nazwisko strukturalne, które powstało od nazwy osobowej Puk / Puka za pomocą strukturalnego przyrostka -owski [ Puk + owski = Pukowski ] na wzór i podobieństwo odmiejscowych nazw osobowych.
Podstawą słowotwórczą omawianego nazwiska jest temat Puk-. Aleksander Brückner w Słowniku etymologicznym języka polskiego z roku 1927 pod hasłem „pęk i puk” napisał:
„pęk i puk, >śmiać się do pęku (albo do rozpuku)<, zcichapęk; pęknąć i puknąć, pękać i pukać (rozdzielone co do znaczenia, pierwotnie jedno i to samo), pękawka i pukawka, do pękania (= pukania) służąca; pękaty, pękaciuchny i opukały (‘odęty, opasły’).
Natomiast pod hasłem „pęk” napisał: „pęk, to samo co poprzednie, ale przeniesione na ‘wynikające, pękające odrośli roślinne’, szczególniej w zdrobniałem pączek, obok zbiorowego pękowie i pąkowie (to częstsze i prawidłowsze); więc mówiło się stale: pączki pękają, albo pukają się, i »pąkowie puszcza drzewo«, t. j. ‘puka się’. Oddawna (15. wiek) przeniesiono to i na pewien rodzaj ‘smażonego ciasta’, »pączki w maśle« (zwane z niemieckiego pampuchy, p.). Obok pączek jest pęczek, szczególnie w znaczeniu ‘snopa’.”.
=================================================================
W swoim poście napisałaś: „(…). Dane dot. Panny młodej - Heleny Czepulis. Chłopka [Pracowita] Guberni Wileńskiej powiatu Trockiego, gminy Butrymańskiej, we wsi Łatwiańce. Helena Czepulis, c. Macieja, wyznania prawosławnego pierwsze małżeństwo. Lat 35. (…).”. Zatem, Helena Czapulis urodziła się około roku 1878.
Wieś Łatwiańce, po litewsku Lačionys. Obecnie położona jest na Litwie w rejonie Alytus, po polsku Olita, 2 km od Pivašiūnai [ po polsku Piwoszuny ]. W roku 1902 wieś ta znajdowała się w powiecie trockim, w gminie Butrymańce, należała do dóbr Olita, mieszkało w niej 81 dusz rewizyjnych.
Łatwiańce:
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... V_cz.2/259
Piwoszuny:
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... m_VIII/237
W Piwoszunach jest rzymskokatolicka parafia, która istnieje od roku 1648. Przy kościele znajduje się cmentarz z polskimi i litewskimi nagrobkami z XIX i XX wieku. Niestety w okolicy nie ma cerkwi prawosławnej ani cerkwi unickiej.
Justyna B. Walkowiak jest autorką opracowania pt. Litewskie nazwiska Polaków. Słownik etymologiczno – frekwencyjny, które zostało wydane w Poznaniu przez Wydział Neofilologii UAM w Poznaniu. W publikacji tej:
• na stronie 77 znajduje się nota o treści: „Ciepulis – p. Czepulis”;
• na stronie 81 znajduje się nota o treści: „CZEPULIS – por. lit. n. Čepùlis, Čẽpas, Čiẽpas, łot. n. Čepulis, Čepuļs i pol. im. Szczepan (…).”.
Teoretycznie możesz spróbować skontaktować się z proboszczem parafii rzymskokatolickiej w Piwoszunach i poprosić o pomoc i odnalezieniu śladów rodziny Heleny Czepulis, córki Macieja, urodzonej około roku 1878, prawdopodobnie urodzonej i zamieszkałej we wsi Łatwiańce [ Lačionys ], jej aktu urodzenie itp. Sama wiesz o co powinnaś zapytać. Może ksiądz proboszcz pomoże Ci w poszukiwaniach?
Pivašiūnų Švč. M. Marijos Ėmimo į dangų parapija
Pivašiūnai, LT-64482 Alytaus r. sav.
Proboszcz: Klebonas mons. Vincas Baublys
Adres poczty elektronicznej:
parapija@pivasiunai.lt
Może moje informacje pomogą Ci w poszukiwaniach?
Pozdrawiam – Roman.
