Repatrianci z Rosji 1918_1921

[Rychter_Ida]

Witam
Kiedyś była mowa o repatriantach z Rosji z lat 1918-1921. Czy można znaleźć gdzieś spisy. Wiem, że to praktycznie niemożliwe, repatriantów były setki tysięcy. Ale może.
Pozdrawiam Basia

[mlszw]

W latach 1918 do 1921 nie było żadnych repatriacji ani, a tym bardziej, żadnych spisów. W tym czasie trwała wojna między Polską a Rosją, zakończona traktatem ryskim – właśnie w 1921 roku. Jednym z ustaleń traktatu ryskiego było umożliwienie repatriacji i ta repatriacja ruszyła realnie od roku 1922.

Jeszcze w 1918 roku pewna część ludności polskiej wydostała się z Rosji na własną rękę różnymi drogami, np. poprzez Helsinki albo z formacjami wojskowymi. Ale to były przypadki indywidualne.

[Sroczyński_Włodzimierz]

a są jakieś przeszkody by używać terminu "repatriacja" na migrację od drugiej połowy 1917 do 1921? Tę masową (w miliony) z "Rosji do Polski"?
"Indywidualne"? Oficjalnie (czyli zarejestrowane) w 1921 prawie pół miliona dotarło. Wcześniej (1917-1920) prawdopodobnie pięć razy więcej (co nie znaczy, że wszyscy dożyli 19121) PLUS byli żołnierze wracający zupełnie nieformalnie.
Szacunkowo - prawdopodobnie więcej niż połowa z tych co wyjechali przed 1917 wróciła. Paradoksalnie (chyba, tzn zaskakująco dla nie wnikających) po traktacie (na jego skutek) do Polski migracja dotyczy w większości nie Polaków.

Tak, mowa była. Warto użyć "szukaj". Nie sądzę by wszyscy wypowiadający się wówczas chcieli powtórzyć co napisali:)

[jamiolkowski_jerzy]

Spisów nie ma ale sprawa nie jest beznadziejna. Powroty oczywiście się odbywały, całkiem masowe, w różny sposób. Klasyczny opis jest choćby w „Przedwiośniu” Żeromskiego, mam takie przykłady także we własnej rodzinie (czasem w okolicznościach wręcz z sensacyjnej powieści) . Do ustalenia sposobu poszukiwań pomocna jest orientacja o sytuacji powracających, takich elementów jak kiedy, skąd i w jaki sposób w Rosji się znaleźli a z drugiej strony kiedy, którędy i skąd powracali. Lata od traktatu brzeskiego w 1918 do pokoju ryskiego w 1921 były czasem wielkich zmian, stąd znajomość historycznej złożoności tych czasów będzie bardzo pomocna Tu pomocny dla zrozumienia problemu artykuł
http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/b ... dowski.pdf

[Irena_Powiśle]

Basiu, listy repatriantów/optantów z Rosji znajdują się w archiwach rosyjskich.
U nas w AAN jest zespół gdzie tez można znaleźć dokumenty optantow, w tym ankiety (wracających po traktacie brzeskim, kiedy na terytorium Rosji stworzono polskie placówki dyplomatyczne. Działalność tych placówek była dość krótka, bo się zaczęła wojna domowa. Coś jest on-line.
Na ile wiem po Traktacie Ryskim istniało tylko 5 placówek - w Moskwie, Leningradzie, Stawropolu, Charkowie, Mińsku i Tomsku. Listy optantów znajdują się w tych archiwach.
Trochę listów on-line spotkalam na stronie www.gwar.mil.ru ale w składzie innych teczek, ta strona dotyczy IWS i są tam bardziej dokumenty tego okresu, ale wśród tych można znaleźć dokumenty inne. W tym listy i telegramy z GARF (archiwum w Moskwie gdzie znajduje się zespół z dokumentami optantów polskich) o przekraczających granicę państwa.

Mogę jeszcze dodać taka ciekawostkę.
Czasami w aktach metrykalnych parafii katolickiej w Rosji przy AU widać, kto z tych osób wrocil do Polski a kto z jakiegoś powodu został. Bo przy aktach stoi notatek ze np w roku 1920-24 wydano zaświadczenie.
Czasami data inna - lata 1930 i późniejsze. I to już nie dotykało repatriacji(

[Sroczyński_Włodzimierz]

Jeszcze jest takie małe "ale": kwestia jak jest rozumiane "do Polski". Stan na po 29 sierpnia 1918 to uznanie przez sowieta traktatów zaborczych ( nie III! wszystkich z I włącznie) za niebyłe - to nie tylko kazuistyka: "Do Polski czyli co?"
Woj. mścisławskie tak samo jak Sochaczew. Łatgalia -zdaje się, że 2/3 to osoby z przodkami urodzonymi tam przed 1772, ale 1/3 Polaków to potomkowie tych, którzy przyjechali właśnie tam jako do kraju..choć nie wiem czy na skutek dekretu z sierpnia 1918:)
Sprawa już w II RP mocno przykryta, ale nie ma powodu by myśleć, że ograniczone rozumienie "powrót do Polski" musiał oznaczać "w miejsce gdzie już działała administracja polska", a przynajmniej nie uważajmy tego za oczywiste. Nie mówiąc o migracjach wieloetapowych czy na ziemie b. zaboru austriackiego, a nawet pruskiego.
Do Lublina we IX 1919 to repatriacja do Polski, ale do Bracławia nie? Dlaczego?

[Rychter_Ida]

Witam
Bardzo dziękuję wszystkim za odpowiedzi. Wiem, że to był czas wojny i formowania się granic. Ludzie jednak jakoś różnie, jak zostało to wspomniane, wracali. Bardzo dziękuję za uzupełnienie moich wiadomości.

[Irena_Powiśle]

Rok temu chciałam zamówić na swój koszt listy repatriantów z archiwum Stawropolskie, to była placówka terytorialna kaukaska. Teraz już żadnej na to możliwości((

[Wiśniowiecki_Marek]

Jeśli miałoby to być po zakończeniu wojny polsko- bolszewickiej, to polecam książkę: "Pobocza dyplomacji", jest jakiś spis nazwisk.
Pozdrawiam