Powojenne obozy utworzone przez PRL i ZSRR dla Niemców

[Georgex]

Dzień dobry

Miło mi Państwa powitać w pierwszym wpisie na forum. Chciałbym zapytać, czy wspomogliby mnie Państwo wiedzą odnoszącą się do tytułu tematu. Poniżej przedstawiam historię mojego przodka.

Historia dotyczy północnej Wielkopolski. Przodek identyfikował się jako Niemiec i podczas wojny został wpisany na DVL w 1940 roku, po wkroczeniu Armii Czerwonej, mając prawie 60 lat, nie opuścił miejsca zamieszkania i został aresztowany prawdopodobnie przez NKWD. Nie wiadomo jakie były jego dalsze losy, poza ostatecznym uznaniem za zmarłego w obozie pracy w Antracycie (Dzisiejszy Donbas), ZSRR w listopadzie 1945 roku. Wiem, że Niemcy ze Śląska również trafiali do Donbasu. Niestety nie odnalazłem żadnych informacji o tym obozie, ani innych w jego okolicy. Na pewno musiał wcześniej przebywać w obozach przejściowych, być może w Poznaniu lub innych i usłyszeć podstawę prawną skazania na represje.

Chciałbym zapytać, czy znają Państwo spis obozów NKWD lub listy ich więźniów oraz, czy znane są Wam podobne przypadki.

Pozdrawiam

[jamiolkowski_jerzy]

Jest trochę tekstów internecie np.
https://rcin.org.pl/Content/47829/WA303 ... _Rogut.pdf
ale zbyt ogólnych dla przeprowadzenia konkretnej kwerendy.
Autor specjalizuje się w tym temacie, jest dyrektorem łódzkiego oddziału IPN. Sadzę, najsensowniej jest z nim się skontaktować, zresztą generalnie to IPN jest właściwym adresatem pytania
https://ipn.gov.pl/pl/kontakt/oddzialy- ... Lodzi.html

[Georgex]

Dziękuję Panu za pomocne informacje. Możliwe, że w przytoczonej lekturze jest mowa o zespole obozów, w którym był pradziadek

[jart]

Nawiązując do zjawiska, nie pobudek za nim stojących ani innych motywów.

Ja może dodam jakieś przyczynki "z wiedzy ogólnej" w tym temacie, bardzo ogólnie i skrótowo.
W temacie - po wojnie, na ziemiach polskich "jeńcy cywilni" (głównie osoby wpisane na volkslistę, w tym głównie ludność autochtoniczna Pomorza i Śląska) podlegali różnego rodzaju represjom - między innymi osadzeniu w obozach filtracyjnych i pracy leżących w gestii polskiej (organy bezpieczeństwa, późniejszy departament więzień i obozów w MBP) lub radzieckiej (obozy NKWD - jak np. Gęsiówka czy Rembertów jeśli chodzi o okolice Warszawy). To jest dość słabo zbadany (a na pewno nie powszechnie znany) element naszej historii. Wygląda to trochę tak jakby zamysłem ówczesnych władz było by pozostała na polskich terenach ludność niemiecka "odpracowała wyrządzone krzywdy" ("niech odbudują co wcześniej zburzyli" itd.) - w Warszawie np. cywilni jeńcy niemieccy byli wykorzystywani do odgruzowywania/porządkowania miasta (ale także później, np .przy przygotowaniu prefabrykatów/elementów do budowy Pałacu Kultury i Nauki). W różnym czasie spotykał ich różny los - część została "przekazana stronie radzieckiej" część deportowana do rosyjskiej lub alianckiej strefy okupacyjnej (czyli de facto do Niemiec), część uwolniona, część zmarła w obozach.

Z rzeczy dostępnych, jeśli chodzi o ogólny opis zagadnienia, warto się zainteresować poniższymi (biblioteki lub internet; konkretne pozycje, tematy, hasła, autorzy, przypisy źródłowe):

https://www.wydawnictwoliterackie.pl/pr ... -nad-wisla
https://bialystok.ipn.gov.pl/pl1/aktual ... ach-1.html
https://zeslaniec.pl/72/Zwolski.pdf
https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Pam ... Pamiec_i_S
https://histmag.org/Komunistyczne-obozy ... rror-16187
https://dzieje.pl/wywiady/m-luszczyna-p ... entracyjne
https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Nad ... 27-329.pdf
https://www.academia.edu/36123977/Obozy ... 009_ss_323

Powyższe to wycinek dostępnych materiałów, przyczynek do próby ogólnego (i dość rozmytego) zmierzenia się z zagadnieniem. Może dać jako-taką orientację i pewne (słabe, ale zawsze) podstawy do dalszych samodzielnych poszukiwań i ewentualnego wyrobienia sobie orientacji czy opinii (dalsze samodzielne poszukiwania, nawet w internecie, uważam za nieodzowne).
Wydaje mi się że one + kluczowe rady Jerzego (IPN) dają jakieś widoki na wyjaśnienie tej konkretnej sprawy, ale osobiście, poważnie liczyłbym się z możliwością że poniżej pewnego poziomu ogólności zejść się nie da.

[Grazyna_Gabi]

Nie wiadomo jakie były jego dalsze losy, poza ostatecznym uznaniem za zmarłego w obozie pracy w Antracycie (Dzisiejszy Donbas), ZSRR w listopadzie 1945 roku. Wiem, że Niemcy ze Śląska również trafiali do Donbasu. Niestety nie odnalazłem żadnych informacji o tym obozie, ani innych w jego okolicy.

Obozy/lagry na terenie Donbasu i nie tylko.
Mapa
http://www.gulag.memorial.de/maps/map15.html
https://de.wikipedia.org/wiki/Kirowsk_(Luhansk)
Kirowsk (Luhansk)
Proponuje zwrocic uwage na ten zapis w niemieckiej wiki:
.... Nach dem Zweiten Weltkrieg bestand in der Stadt ein Lager für deutsche Kriegsgefangene (Lager Golubowka) mit einer Antifa-Schule, die anfangs unter der Leitung des späteren Volkspolizei-Offiziers Paul Ludwig stand. ....
W rejonie Kirowska gdzie byl glowny lagier byly jeszcze podobozy.

Mapa dla pozostalych lagrow:
http://www.gulag.memorial.de/index.html

Pozdrawiam
Grazyna

[Rebell_Cieniewska_Grażyna]

W rodzinie męża mówiło się, że wuj zginął na Zamku Lubelskim idąc tym tropem istotnie trafiłam na listę więźniów i nazwę obozu, do którego został wywieziony tyle, że już po wyzwoleniu czyli przez UB/ NKWD.
Polecam lektury - Bogusław Kopka "Gułag nad Wisłą" oraz Marek Łuszczyna "Mała zbrodnia.Polskie obozy koncentracyjne" , podana bogata bibliografia może ułatwić dalsze poszukiwania.
Wyszukiwarka IPN zawiera także informacje o dochodzenia prowadzonych przez prokuratury w różnych częściach Polski, najczęściej umarzanych w związku z podejrzeniem popełnienia zbrodni wojennych lub ludobójstwa.

[Czupryna01]

Włączę się do tematu z pytaniem.
W lub obok Jeleniej Góry był taki obóz tymczasowy dla Niemców przed ich przesiedleniem. Czy ktoś zna:
1. Miejsce i nazwę tego obozu?
2. Czy gdzieś zachowała się jego dokumentacja?
Serdecznie pozdrawiam, Romuald

[Georgex]

Dziękuję Państwu za pomoc. Sprawa została zgłoszona do IPN, a do tematu będę regularnie wracał zasięgając wiedzy.

[Tomasz_Lenczewski]

Nawiązując do zjawiska, nie pobudek za nim stojących ani innych motywów.

Ja może dodam jakieś przyczynki "z wiedzy ogólnej" w tym temacie, bardzo ogólnie i skrótowo.
W temacie - po wojnie, na ziemiach polskich "jeńcy cywilni" (głównie osoby wpisane na volkslistę, w tym głównie ludność autochtoniczna Pomorza i Śląska) podlegali różnego rodzaju represjom - między innymi osadzeniu w obozach filtracyjnych i pracy leżących w gestii polskiej (organy bezpieczeństwa, późniejszy departament więzień i obozów w MBP) lub radzieckiej (obozy NKWD - jak np. Gęsiówka czy Rembertów jeśli chodzi o okolice Warszawy). To jest dość słabo zbadany (a na pewno nie powszechnie znany) element naszej historii. Wygląda to trochę tak jakby zamysłem ówczesnych władz było by pozostała na polskich terenach ludność niemiecka "odpracowała wyrządzone krzywdy" ("niech odbudują co wcześniej zburzyli" itd.) - w Warszawie np. cywilni jeńcy niemieccy byli wykorzystywani do odgruzowywania/porządkowania miasta (ale także później, np .przy przygotowaniu prefabrykatów/elementów do budowy Pałacu Kultury i Nauki). W różnym czasie spotykał ich różny los - część została "przekazana stronie radzieckiej" część deportowana do rosyjskiej lub alianckiej strefy okupacyjnej (czyli de facto do Niemiec), część uwolniona, część zmarła w obozach.

Z rzeczy dostępnych, jeśli chodzi o ogólny opis zagadnienia, warto się zainteresować poniższymi (biblioteki lub internet; konkretne pozycje, tematy, hasła, autorzy, przypisy źródłowe):

https://www.wydawnictwoliterackie.pl/pr ... -nad-wisla
https://bialystok.ipn.gov.pl/pl1/aktual ... ach-1.html
https://zeslaniec.pl/72/Zwolski.pdf
https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Pam ... Pamiec_i_S
https://histmag.org/Komunistyczne-obozy ... rror-16187
https://dzieje.pl/wywiady/m-luszczyna-p ... entracyjne
https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Nad ... 27-329.pdf
https://www.academia.edu/36123977/Obozy ... 009_ss_323

Powyższe to wycinek dostępnych materiałów, przyczynek do próby ogólnego (i dość rozmytego) zmierzenia się z zagadnieniem. Może dać jako-taką orientację i pewne (słabe, ale zawsze) podstawy do dalszych samodzielnych poszukiwań i ewentualnego wyrobienia sobie orientacji czy opinii (dalsze samodzielne poszukiwania, nawet w internecie, uważam za nieodzowne).
Wydaje mi się że one + kluczowe rady Jerzego (IPN) dają jakieś widoki na wyjaśnienie tej konkretnej sprawy, ale osobiście, poważnie liczyłbym się z możliwością że poniżej pewnego poziomu ogólności zejść się nie da.

Uważam, że nie zachowały się kompletne listy represjonowanych po wojnie VD i osadzonych w obozach pracy przymusowej. Stąd mamy czasem relacje rodzin, które żyją do dziś w Polsce i brak konkretnych nazwisk lub tylko część członków rodzin, które figurują w tych obozach, a nawet tam zmarły. Zajmowałem się akurat wycinkiem w postaci ziemian obywateli RP pochodzenia niemieckiego lub nawet nie mających takiego pochodzenia, a zakwalifikowanych na listę VD. W konkretnym tekście opisywałem losy wielu takich rodzin, również polskich Unrugów czy Zachertów podłódzkich na pewno nie Niemców czy Tollów. Przedstawiciele ytych dwóch ostatnich rodzin trafili do takich obozów i zmarli w 1945 r. https://www.rp.pl/plus-minus/art1108769 ... -niemiecka