genealodzy.pl

Kasztelan z ul. Ogrodowej

Witam,
w Książce adresowej Grudziądza na rok 1933, przy jednym z nazwisk znalazłam określenie kasztelan. Jak to należy rozumieć, czym zajmował się ten mężczyzna?
Przy okazji link do książki http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?i ... rom=latest

pozdrawiam, Helena

Odpowiedź znalazłam w informacji o bractwach kurkowych:
"Na czele Bractwa Kurkowego Grodu Bytomskiego stoi obierany na dwuletnią kadencję Zarząd, który tworzą: Hetman, Kanclerz, Mistrz Kapituły, Kasztelan, Strażnik Skarbu, Strażnik Pergaminu, Strzelmistrz..." Nie pomyślałabym, że taka funkcja jest odnotowywana w książce adresowej.

pozdrawiam,
Helena

Może to taki tytuł honorowy został... A człowiek był wrażliwy na tytuły, tak, jak teraz niektórzy sobie każą mgr lub dr pisać wszędzie?

Takich kasztelanów (przez małe k) było w różnych miastach więcej - wystarczy sprawdzić na genealogyindexer.org

Białoruska Wikipedia:
Пазней кашталянамі звалі таксама наглядчыкаў касцёлаў...
Później kasztelanami zwali również opiekunów kościołów...
Rosyjska Wikipedia:
Позднее кастелянами называли также смотрителей костёлов.
Później kasztelanami nazywali także opiekunów kościołów.

Może mowa o funkcji zakrystiana, kościelnego.

Czeska Wikipedia:
Kostelník je člověk, který se stará o kostel...
Kościelny to człowiek, który opiekuje się kościołem...

Ciekawa sprawa. Tym bardziej, że tych kasztelanów w 1933 roku w Grudziądzu mieszkało dwóch. Jeden przy ulicy Ogrodowej 28 a drugi przy Kościelnej 15.
Zatem mógłby to być ktoś, kto opiekuje się kościołem.

Dla porównania, mamy też kasztelankę, w odróżnieniu od kasztelanówna, czyli ‘córka kasztelana’.
Według znaczenia słownikowego kasztelanka, to ‘zarządzająca gospodarstwem domowym w szpitalu’: „Lekarz będzie zarządzał swoim oddziałem, starsza siostra miłosierdzia ambulatorjum i apteką, kasztelanka bielizną” (zob. Słownik języka polskiego, ułożony pod red. Jana Karłowicza, Adama Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego. Warszawa 1902, t. II. H-M, s. 293 - licznik stron: 306/1104).

Łączę pozdrowienia –
Lidia

Witam!
Oto fragment ksiażki pt.”Urzędy i godności w dawnej Polsce” – Z. Góralskiego wyd. LSW 1983:
„Kolejną grupę ‘jaśnie wielmożnych’ wśród senatorów, tworzyli kasztelanowie (castellani). Niżsi rangą od wojewodów (z wyjątkiem krakowskiego) byli czasami traktowani jako ich zastępcy w terenie. Urząd kasztelański, podobnie jak wojewodziński, wywodził się z czasów pierwszych Piastów, gdy ośrodkami władzy terenowej były grody-kasztele (łac. castellum- zamek) i stąd pochodzi nazwa urzędu. … Kasztelanowie byli przełożonymi warownych grodów i zamków oraz ich dowódcami wojskowymi. Stamtąd zarządzali też okolicznym terenem zwanym kasztelanią. Kasztelanie aż do XIV . były najmniejszymi jednostkani administracyjnymi i wojskowymi w państwie . Kasztelanowie czuwali nad ich bezpieczeństwem organizując w razie potrzeby obronę, pobierali też podatki i daniny, dbali o porządek, ścigali przestępców i sprawowali sądy w imieniu panującego…”
Tyle o historii kasztelana i kasztelanii. Tu trudno powiedzieć, który „relikt” tej władzy miał ktoś na uwadze, pisząc w książce adresowej na początku XX w. przy nazwisku słowo „kasztelan”?
Pozdrawiam serdecznie. Jerzy Adam Szczerbiński

Dziękuję za wszystkie informacje. Skoro w książce podawane są zawody ( źródła utrzymania ), to podpowiedź Stanisława wydaje się najbardziej prawdopodobna.
A więc i przeglądanie książek adresowych wzbogaca o nowe wiadomości. Tę informację wyłuskałam dla znajomego, który zajmuje się genealogią swojej, bardzo rozrodzonej rodziny, ale unika internetu.

pozdrawiam
Helena