Strona 1 z 1

Księgi metrykalne od 1797 ?

: śr 28 maja 2025, 20:05
autor: Kostkowski
Witam serdecznie
W wielu parafiach księgi metrykalne zaczynają się od roku 1797. Zastanawiający jest brak akt sprzed tego roku i powtarzalność roku 1797 tylko do którego wstecz sięgają akta wielu parafii.
Czy w trzecim rozbiorze Polski akta zostały gdzieś zabrane?
Jeśli doświadczeni genealodzy mają wiedzę w tym temacie to będę wdzięczny za rozjaśnienie.

: czw 29 maja 2025, 04:57
autor: Serotoninka
Czy może chodzi o teren zaboru austriackiego zajęty po 1795 roku? Tu mapa i te tereny zaznaczone na żółto. (lubelszczyzna, ale także już okolice Radomia i dalej na południe i wschód)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zab%C3%B3r_austriacki

Wprowadzono tam prawo, które ujednolicało zapisy metrykalne. Ksiądz stał się urzędnikiem cywilnym i zobowiązany był rejestrować osobno urodzenia, małżeństwa i zgony w określonym porządku tabelarycznym. Księgi były drukowane i poprzedzone instrukcją uzupełniania.

I uwaga ważne - zapisy należało prowadzić osobno dla każdej wsi wchodzącej w skład parafii. Może to ten fakt generuje złudzenie, że w wielu miejscach zachowały się zapisy dopiero od 1797 roku? Wcześniej dla tych wszystkich miejsc były zbiorowe księgi całych parafii, w których zapisy z poszczególnych wsi były ze sobą pomieszane. Później w sumie nadal księga była jedna, ale kolejne wsie występowały w osobnych zespołach kart. I np. FS czasem udostępnia te wsie osobno, nie całą księgę parafii hurtem, tylko w rozbiciu na parafie. Po 1809 roku obszary te wcielone zostały do Królewstwa Polskiego i zasady znowu zmieniły sie i powrócono do zapisów prowadzonych opisowo dla całych parafii zgodnie z przepisami obowiązującymi w KP.

Oto przykład dla znanych mi dobrze Radomia. Na przełomie XVIII i XIX wieku funkcje parafii stracił tam kościół św. Wacława i od bodajże 1802 roku była w Radomiu jedna gigantyczna parafia św. Jana Chrzciciela. Przed 1797 parafia św. Wacława jeszcze funkcjonowała i w obu parafiach prowadzone były księgi staropolskie, z typowymi wpisami opisowymi, po łacinie, zbiorowo dla wszystkich wsi wchodzących w skład parafii. Nazywano te parafie Starym i Nowym Radomiem. Od 1797 zgodnie z przedstawioną wyżej zasadą wprowadzono zapisy tabelaryczne osobno dla poszczególnych podradomskich wsi. Na stronach Family Search te wsie mają jednak swoje całkowicie osobne rekordy, nie są nijak przypisane do Radomia. To może niedoświadczonym genealogów wprowadzać w błąd, że były w tych miejscach parafie, w których dane gromadzono od 1797 roku. Nic bardziej mylnego. Takie miejsca jak Prędocinek, Długojów, Klwatka Szlachecka i Klwatka Królewska, Zamłynie, Sadków, Kierzków, Dzierzków i inne to były nadal niewielkie wsie, należące do parafii św Jana (część z nich do 1802 należała do parafii św Wacława), które nigdy nie funkcjonowały jako osobne parafie!

Tu można popatrzeć jak to dla tego regionu na FS wygląda. No okrutny jest tam bałagan.

https://www.familysearch.org/pl/search/ ... cc=1407440

Tu jeszcze bardzo ciekawy artykuł Piotra Rachwała z KUL, który badał, digitalizował i udostępniał zasób z tego okresu z terenu lubelszczyzny. Artykuł szeroko wyjaśnia jak na przestrzeni lat zmieniały się zasady prowadzenia ksiąg.
https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/roc ... 06-325.pdf


Mam nadzieję, że pomogłam, pozdrawiam.
Ola W.

: czw 29 maja 2025, 10:32
autor: kazal
Do postu powyżej dodam jeszcze to, że na ziemiach zaboru austriackiego podstawowym aktem prawnym w zakresie rejestracji stanu cywilnego - czyli prowadzenia ksiąg metrykalnych był patent cesarza z 20 lutego 1784 roku.
Więc księgi powinny być prowadzone od 1784 roku.

: czw 29 maja 2025, 11:16
autor: braszyns
To w takim razie gdzie są księgi sprzed 1797 . Wiele parafii się właśnie w tym roku zaczyna. lPozdrawiam Bogusław Raszyński

: czw 29 maja 2025, 12:34
autor: Tomasz_Lenczewski
braszyns pisze:To w takim razie gdzie są księgi sprzed 1797 . Wiele parafii się właśnie w tym roku zaczyna. lPozdrawiam Bogusław Raszyński
Czy parafie te leżały na terenie zaboru austriackiego w 1784 czy weszły w jego skład w 1795?

: czw 29 maja 2025, 14:31
autor: braszyns
Tomasz_Lenczewski pisze:
braszyns pisze:To w takim razie gdzie są księgi sprzed 1797 . Wiele parafii się właśnie w tym roku zaczyna. lPozdrawiam Bogusław Raszyński
Czy parafie te leżały na terenie zaboru austriackiego w 1784 czy weszły w jego skład w 1795?

Genbaza parafia Ostrowce ,Stary Korczyn na pewno była to tzw Nowa Galicja

: czw 29 maja 2025, 15:25
autor: Andrzej75
braszyns pisze:To w takim razie gdzie są księgi sprzed 1797 . Wiele parafii się właśnie w tym roku zaczyna.
To jest dosyć częste, że metryki są zachowane od roku, w którym wprowadzono nowy rodzaj ksiąg.
W Galicji jest to 1784 albo 1786, w Nowej Galicji 1797 (metryki tabelaryczne), w Księstwie Warszawskim 1808 albo 1810 (księgi USC), w Królestwie Polskim 1826 (księgi kościelno-cywilne).
Widocznie starsze księgi bywały (z różnych względów) niszczone. Mogło się np. tak zdarzyć, że porozbiorowe księgi tabelaryczne przekazano w jakimś momencie do archiwum diecezjalnego, a przedrozbiorowe pozostały w parafii. I jeśli plebania się spaliła (od pioruna albo w czasie wojny), to te najstarsze księgi też się spaliły.
Kościół w Starym Korczynie był uszkodzony w czasie I wojny światowej.