Karol Boromeusz Barański - ocalić od zapomnienia
: sob 05 lip 2025, 09:27
Dzień dobry,
przepraszam za tak długi wpis. Chciałbym podzielić się z Państwem odkrytą i moim zdaniem bardzo ciekawą historią mojego przodka Karola Barańskiego – ocalając pamięć o Nim. Jednocześnie mam przy tym wiele wątpliwości – bardzo proszę zatem o wszelkie możliwe wskazówki gdzie jeszcze mógłbym szukać informacji o Nim.
Mój prapraprapradziadek Karol Boromeusz Barański (ur. w 1783 r. w Jarosławiu), będąc synem urzędnika miejskiego pod zaborem austriackim (ojciec "spectabilis"; wcześniej "famatus" - Michał Barański - ławnik sądowy, później syndyk miejski, zam. w Jarosławiu, obecne woj. podkarpackie) oraz Anny z d. Majewska, a być może także będąc wnukiem Jana Barańskiego (cechmajstra tkactwa z Jarosławia w latach 1774-1775, pochodzącego z Mrzygłodu k. Sanoka – brak tutaj jednoznacznego potwierdzenia), przenosi się na początku XIX w. do Księstwa Warszawskiego i mieszka na samej jego granicy.
Wtenczas (ok. 1812-1814) Karol Barański służy Księstwu Warszawskiemu jako nadstrażnik graniczny (okolice Wawrzeńczyc k. Krakowa). Mieszka w Wygnanowie. Potencjalnie mógł wcześniej służyć w armii Księstwa Warszawskiego – nadstrażnikami granicznymi przeważnie zostawali bowiem weterani wojskowi.
Ślub Karola Boromeusza Barańskiego i szlachcianki Eufemii z d. Czekajska (moich pra[x4]dziadków) odbył się w dniu 13 listopada 1814 r.; treść aktu małżeństwa jest następująca:
„Akt Setny Piendziesiąty Piąty Małzenstwa Roku Tysiąc Osiemset Czternastego dnia trzynastego Miesiąca Listopada Przed Nami Plebanem Wawrzenczyckim i Urzędnikiem Stanu Cywilnego Gminy Skalbmierskiey Powiatu Hebdowskiego w Departamencie Krakowskim stawił się Urodzony Karol Baranski Nadstrażnik we Wsi Wygnanow Zamieszkały syn Michała i Anny Majewskich Baranskich Małżonkow, liczący podług tut. złozoney Metryki wyiętey z Ksiąg Kościoła Parafialnego Jarosławskiego lat wieku swego dwadzieścia pięć ukończone [w rzeczywistości trzydzieści jeden – uwaga M.B.] i okazał tym samym ze podug prawa od aktu zezwolenia iest uwolnionym zwłaszcza ze podług akt zeznania tu (…) załączonego przez Woyta Gminy [nieczyt.] Złotnik pod dniem dwudziestego pierwszego Miesiąca Października roku biezącego zrobionego tak Rodzice iego y Dalsi w stopniu więcey nie Żyją Stawiła się także Urodzona Eufemia z Czekayskich Smazewska wdowa Corka Anieli i Karola z Dubiszewskich Czekayskich Małzonkow, maiąca podług okazaney Metryki (…) wyiętey z Ksiąg Koscioła Parafialnego Modlinskiego lat dwadziescia dwa ukonczone wieku Swego, a zatym tez od Akt zezwolenia podług prawa zwolniona zostaie Którey także Rodzice (…) i takoż podług złożoney tu Sepultury podług akt znania Urzędowni zrobionego dług wieczności wypłacili _ Stawając strony żądaią ażebysmy przystąpili do ułożonego między nimi Małżeństwa którego zapowiedzi wyszły przed Drzwiami Głownemi Domu Naszego: to iest pierwsze dnia trzydziestego miesiąca Pazdziernika w Niedzielę o godzinie dwunastey południowey roku biezącego druga dnia szostego Listopada o godzinie dwunastey południowey w Niedzielę roku biezącego. Gdy zadne tamowanie przeciw [nieczyt.] Małzenstwa my przeyrzawszy dokumenta powyzey załączone y uznawszy iż formalnie prawem przypisane zachowane zostały i Działu Szostego w [nieczyt.] Kodeksu Napoleona o malzenstwie zapytalismy się przyszłego Małzonka i przyszłey Małzonki czyli chcą połączyc się z Sobą na co gdy Każde z nich oddzielnie odpowiedziało iż taka ich iest wola ogłaszamy w Imieniu Prawa, iż Karol Barski i Eufemia Smazewska są połączeni z Sobą wezłem Małzenstwa tego wszystkiego spisalismy akt wprzytomnosci wielmoznego Antoniego Hampla y Wielmoznego Jan Srednickiego Obywateli Księstwa Warszawskiego który stawaiącym przeczytany przez Nas podpisany został X Jakob Kowalski Pleban Wawrzenczycki i Urzędnik Stanu Cywilnego
iako swiadek podpisuię się
Hampol Antoni [podpis] Karol Baron Baranski [podpis]
iako świadek obecny podpisuię się Eufemia Smazewska [podpis]
Jan Srednicki [podpis]”
W allegatach do aktu ślubu znajduje się odpis z 1812 r. wypisu z aktu urodzenia Karola Barańskiego (widnieje tam błędna data urodzenia 1789 r. i inny status społeczny ojca aniżeli w oryginale - 'nobilis" zamiast "spectabilis").
W tym samym 1814 roku, nieco ponad miesiąc po ww. ślubie, w dniu 17 grudnia 1814 r., w Wygnanowie, urodził się pierwszy syn Karola Boromeusza Barańskiego i Eufemii z d. Czekajska – Adam Barański. Poniżej podaję treść Jego aktu urodzenia:
„Akt Setny Szesdziesiąty Siodmy urodzeń. Roku Tysiąc osimset czternastego dnia osimnastego Grudnia o godzinie dziewiątey ranney Przed Nami Plebanem Wawrzenczyckim i Urzędnikiem Stanu Cywilnego Gminy Skalbmierskiey Powiatu Hebdowskiego stawił się Urodzony Karol Baranski liczący lat dwadzieścia pięć iako nad straznik w Wygnanowie zamieszkały i okazał nam dziecię płci Męskiey Ktore urodziło się dnia wczorayszego ogodzinie czwartey ranney w Domu pod numerem pierwszym oswiadczaiąc ze jest płodzone Zniego i z Eufemyi z Czekayskich Zony iego Slubney liczący lat dwadziescia dwa i ze Zyczeniem iego iest aby mu Nadac Imię Adam. Pouczynieniu powyzszego oswiadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomnosci Jacentego Kufroia liczącego lat piendziesiąt i Augustyna Gaudyna iako Dziady w Wawrzencycach zamieszkałych poczym akt ten poprzeczytaniu onego stawaiącym ponieważ swiadkowie pisać nieumieią z Oycem tylko podpisany.
X Jakob Kowalski Pleban Wawrzenczycki i Urzędnik Stanu Cywilnego
Karol Barański oyciec [podpis]”
Karol wraz z rodziną przeprowadzili się do Krakowa po dniu 23 lutego 1816 r. (wtedy urodził się jeszcze w Wygnanowie par. Wawrzeńczyce Karol Leo Antoni Barański – mój praprapradziadek). Wpis dt. urodzenia jest następujący:
Treść aktu urodzenia Karola Leo Antoniego Barańskiego jest następująca:
„Roku Tysiąc osimset Szesnastego dnia dwudziestego trzeciego Luty ogodzinie dwunastey południowey Przed Nami Wikarem Wawrzenczyckim sprawującym obowiązki Urzędnika Stanu Cywilnego Gminy Skalbmierskiey Powiatu Hebdowskiego w Departamencie Krakowskim stawił się Karol Baranski Kondycyi Szlacheckiey liczący lat trzydziesci w Wygnanowie zamieszkały i okazał nam dziecię płci Męskiey Ktore urodziło się w Domu yego pod Numerem pierwszy oswiadczaiąc ze jest spłodzone z Niego i z Eufemiy z Czekayskich zony iego Slubney liczący lat dwadziescia sześć Iże Zyczeniem iego iest aby mu nadac potroyne Imię Konrad Leo Antoni Pouczynieniu powyzszego oswiadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomnosci Antoniego Hempla liczącego lat sześćdziesiąt i WP. Jana Srednickiego liczącego lat Czterdziesci w Złotnikach zamieszkałych Poczym akt ten poprzeczytaniu oneyi stawaiącym poniewaz Stawaiący pisac umie razem podpisaiem X Tomasz Kulpiński sprawujący Obowiązki Urzędnika Stanu Cywilnego
Karol Barański oyciec [podpis]
Antoni Hępel świadek [podpis]
Jan Srednicki świadek [mpp]"
Na marginesie, w okolicach Wawrzeńczyc widoczna jest częsta obecność w życiu Karola - szwagra Jego żony - szlachcica Jana Srzednickiego (Średnickiego) - męża Ewa Srzednickiej z d. Czekajska, który był wójtem wsi Złotniki, świadkiem na ślubie Karola.
W dniu 11 marca 1822 r. już w Krakowie umiera syn Karola i Eufemii – Wiktor Barański (mający 3 lata) – dom nr 24 („Victor filius D. Caroli Barański Nobili et Eufemia de Czekayskie”).
W dniu 24 października 1822 r w Krakowie urodziła się Sabina Kordula Barańska – córka Karola Boromeusza Barańskiego i Eufemii z d. Czekajska. Treść aktu urodzenia jest następująca:
„Roku Tysiąc Osmset Dwudziestego Drugiego, Dnia Dwudziestego Szóstego Października, o godzinie Dziewiątey zrana_przed Nami Wikaryuszem i Zastępcą Urzędnika Stanu Cywilnego, Parafii Panny Maryi, w Wolnim Miescie Krakowie, stawił się W. Karol Barański Obywatel Krol. Pol. liczący lat Trzydziesci Pięc, mieszkający [nieczyt.] tego aktu przy ulicy Grodzkiej, pod liczbą Dwadziescia Cztery, i okazał Nam dziecię płci zenskiej, Które Nam okazując, oświadczył, iż się urodziło w zamieszkaniu iego, Dnia Dwudziestego czwartego Miesiąca i Roku bieżących, o godzinie Trzeciey zpołudnia, i że iest spłodzone zniego, i W. Eufemii z Czekayskich iego małżonki, mającey lat trzydzieści, temuż daje Imiona: Sabina Kordula. Rzeczone oświadczenie i okazanie nastąpiło w przytomności WW. Ignacego Drzyscitel [?], mieszkającego przy Rynku, pod liczbą Dwiescie Szesdziesiąt Jeden i Franciszka Giely [?], mieszkającego przy ulicy Sw Jana, pod Liczbą Czterysta Osmdziesiąt [nieczyt.], pełnoletnich. Poczim ninieyszy akt stawającym przeczytany [nieczyt.], i wraz z Nami podpisany. X Wawrzyniec Rusinski Z.U.St.Cywilnego
Karol Barański [podpis] Ignaz Drzyscitel [?] [podpis] Franz Giely [?] [podpis]”.
W dniu 2 stycznia 1827 r. w Krakowie urodził się kolejny syn Karola Boromeusza Barańskiego i Eufemii z d. Czekajska – Wiktor Franciszek Jan Barański. Treść aktu urodzenia jest następująca:
„Roku Tysiąc ośmset dwudziestiego siódmego, dnia czwartego Stycznia o godzinie iedenastey z rana, przed Nami Wikarym i Zastępcą Urzędnika stanu Cywilnego parafii Panny Maryi w Krakowie stawił się P. Karol Barański Obywatel tuteyszy, lat trzydzieści ośm maiący przy ulicy Brackiey pod liczbą dwieście pięćdziesiąt zamieszkały i okazał Nam dziecię płci męzkiey które urodziło się w domu iego na dniu onegdayzszym [przedwczoraj – uwaga M.B.] o godzinie dziesiątey z rana, oświadczając iż iest spłodzone z niego i Eufemii z Czekayskich lat trzydzieści liczącey iego małżonki i że życzeniem iego iest nadać mu imiona Wiktor Franciszek Jan. Po uczynieniu powyższego oświadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomności PP: Franciszka Giely [?] przy ulicy Gołębiey pod liczbą dwieście siedemdziesiąt cztery i Józefa Goebel przy ulicy Grodzkiey pod liczbą dwieście dwadzieścia dziewięć zamieszkałych kupców i Obywateli tuteyszych, wiek do dania świadectwa prawem przepisany maiących Akt ninieyszy został stawaiącym odczytany i wraz z Nami podpisany. X Franciszek Lampka
Karol Baranski Oyciec – Fran[nieczyt.] Giely [?] swiadek
Jozef Goebel swiadek”
W dniu 20 października 1828 r. rodzi się kolejne dziecko Karola i Eufemii Barańskich - Jan Kanty Sabin Rafał Barański (tym razem miejscem sporządzenia nie jest Kościół Mariacki w Krakowie, jak w dwóch ostatnich przypadkach, ale parafia pw. św. Anny w Krakowie):
„Roku Tysiąc Osmset dwudziestego ósmego dnia dwudziestego drugiego Pazdziernika o godzinie pierwszej z południa – przed Nami wykaryuszem Kościoła Parafialnego S. Anny sprawującym obowiązku Urzędnika Stanu Cywilnego w Gminie III WMK stawił się Urodz Karol Barański oyciec urodzenia szlacheckiego lat 40. Maiący Obywatel Królestwa Polskiego, mieszkający w Ulicy Gołębiej pod l. 274 i okazał Nam dziecie płci męskiej które urodziło się pod liczną jak wyżej dnia dwudziestego Pazdziernika roku bieżącego o godzinie dziewiątey z rana, oswiadczaiąc iż iest spłodzone zniego i Urodz. Eufemii z Czekayskich lat trzydzieści trzy liczącej iego Małżonki, i że zyczeniem iego iest nadać mu Imiona Jan Kanty Sabin i Rafał – Po uczynieniu powyższego oswiadczenia i okazania dziecięcia w przytomności P. Franciszka Brzezińskiego lat 56. Maiącego Obywatela tutejszego mieszkającego na Piasku pod l. 18 i P. Antoniego Giely [?] kupca i Obywatela tutejszego lat 87 maiącego zamieszkałego w ulicy mikołayskiey pod l. 630. Po czym ninieyszy akt urodzenia stawaiącym przeczytany został i z Nami razem podpisany. –
X. Jakób Bryndzka Urzędnik Stanu Cywilnego. [podpis] Karol Barański oyciec [podpis]
Antoni Gily Franciszek Brzezinski [podpis]”
W dniu 1 września 1830 r. doszło do martwego urodzenia bezimiennego dziecka Karola i Eufemii (dom nr 256 w Krakowie) – „Dni Caroli Barański officialista Reg. Polonia et Euphemia de Czekajskie”.
W dniu 17 maja 1834 r. urodziła się w Krakowie (ul. Szewska 333) kolejna córka Karola i Eufemii Barańskich - Nepomucena Maria Julia Barańska:
„Roku tysiąc ośm set trzydziestego czwartego, dnia siedemnastego Maja, o godzinie szóstej z południa przed Nami Wikarym i Zastępcą Urzędnika Stanu Cywilnego parafii Panny Maryi w Krakowie stawił się P. Karol Barański Obywatel tutejszy lat czterdzieści siedm mający [w rzeczywistości miał wtenczas ukończone 50 lat – uwaga M.B.] przy ulicy Szewskiej pod liczbą trzysta trzydzieści trzy mieszkający i okazał Nam dziecię płci żeńskiej które urodziło się w domu jego zamieszkania na dniu dzisiejszym o godzinie pierwszej z rana, oświadczając iż jest spłodzone z niego i P. Eufemii Czekajskiej lat czterdzieści liczącej [w rzeczywistości miała wtenczas prawdopodobnie ukończone 42 lata – uwaga M.B.] jego małżonki, i że życzeniem jego jest nadać [nieczyt.] imiona Nepomucena Marja Julia. Po uczynieniu powyższego oświadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomności Józefa Chrząścikiewicza i Wojciecha Pindelskiego dziadów od kościoła Panny Maryi, pełnoletnich przy ulicy Szpitalnej pod liczbą pięćset dziewięćdziesiąt sześć zamieszkałych, akt niniejszy został stawającym odczytany i przez Nas z oświadczającym tylko podpisany bo świadkowie pisać nie umieją. X. Franciszek Lampka
Karol Barański [podpis]”
W duplikacie księgi rodzice zostali opisani jako Nobilium.
Następny raz rodzina Barańskich pojawia się na kartach historii dopiero w spisie ludności miasta Krakowa z 1850 r. (w rzeczywistości spis został przeprowadzony w 1847 r. i zamieszczono w nim jedynie drobne późniejsze dopiski). Ów spis zawiera zweryfikowane oczywiste błędy w zakresie wpisanych tam dat (np. odnośnie roku śmierci Eufemii Barańskiej [„1848” zamiast „1849”]). Ze spisu wynika, że 6-osobowa rodzina mieszkała wtenczas na terenie parafii pw. Św. Floriana (dom nr 71/6). Karol Barański, tak jak Jego syn - Antoni, pełnił wtenczas funkcję pisarza prywatnego („Privatschreiber”). Co ciekawe, choć nadal z błędem, w spisie podana jest przybliżona bardziej prawidłowa (aniżeli poprzednie krakowskie wpisy) data urodzenia Karola Barańskiego (tutaj „1782” zamiast „1783”). Zamieszczona została prawdziwa informacja, że Karol Barański pochodzi z Jarosławia. Rok urodzenia Eufemii jest również prawidłowy („1792”). Oprócz mojego praprapradziadka Antoniego Barańskiego pojawiają się natomiast nieznane z imienia osoby. Pasjonaci genealogii pomogli mi odczytać i przetłumaczyć informacje zamieszczone we wpisie:
„Treść z arkusza spisowego z 1847 r. (Kraków): Land-Galizien, Kreis-Krakau,, Ort-Vorstadt Kleparz, Pfarrei-Sanct Florian, Herrschaft-Krakau, Namen des Hausbesitzers-dt?dito? Krakau? Karl Barański, Pt Schreiber /Privatschreiber, aus Jaroslaw ?...? Przemysl/Przemysle/a Weib/żona, Eufemia-zmarła/verstorben 1848, Sohn Xawer, ausg. , ausge. /skrót, ?może na przykład wymeldowany żołnierz, w rezerwie? / östr Soldat /austriacki? żołnierz, Sohn Anton, Privatschreiber, Sohn Marzell, Lokay, Klassa wojskowa 7, ale też zaznaczona 9, Tochter Angela”.
Żona Karola - Eufemia Barańska z d. Czekajska (moja pra[x4]babcia) zmarła w 1849 r., a dokładniej - w dniu 7 maja 1849 r. w Krakowie, przy ul. Gołębiej 282, prawdopodobnie w wieku 57 lat (sugerując się odpisem z aktu chrztu). Dotarłem do Jej aktu zgonu:
„Roku Tysiąc ośmset czterdziestego dziewiątego, dnia dziewiątego Maja o godzinie jedenastej przed południem przed Nami Xiędzem Proboszczem [nieczyt.] Urzędnikiem Stanu Cywilnego parafii S. Anny w Krakowie Stawili się Piotr Łukasiewicz przy ulicy Gołębiej pod liczbą 282 zamieszkały krawiec i Jakób Zajc przy kościele S. Anny pod liczbą 319 zamieszkały kościelny oba lata sędziwe mający i oświadczyli Nam iż dnia siódmego Maja o godzinie trzeciej rano bieżącego roku w domu przy ulicy Gołębiej pod liczbą 282 umarła Eufemia Barańska lat pięćdziesiąt cztery licząca małżonka Karola Barańskiego byłego woźnego sądowego, córka Karola i Agnieszki [właściwe imię to „Aniela” – uwaga M.B.] Czekajskich. Po czem Akt niniejszy stawającym był przeczytany i przez Nas tylko podpisany został, bo stawający nie piszą.
X. Sarnowski (?)
[nieodczytany skrót dt. najpewniej
Urzędnika Stanu Cywilnego – uwaga M.B.]”.
W publikacjach naukowych dotyczących woźnych sądowych z Krakowa brak wzmianki o Karolu Barańskim.
Eufemia Barańska została pochowana w dniu 10 maja 1849 r. na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (Kwatera D, Rząd 7, Numer grobu: 35).
Moim zdaniem m.in. w miejscu dawnej kamienicy przy ul. Gołębiej 282 obecnie znajduje się Collegium Novum – zabytkowy, główny budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego położony przy ulicy Gołębiej 24, na Starym Mieście przy Plantach (budynek ten został wybudowany w 1887 r.).
Kamienica przy ul. Gołębiej 282 prawdopodobnie spłonęła w trakcie wielkiego pożaru Krakowa z 1850 r. Być może wtenczas już owdowiały Karol Barański nadal tam mieszkał… Wśród ofiar ww. pożaru brak wzmianki o Karolu Barańskim.
Na tym kończy się moja opowieść o Karolu Boromeuszu Barańskim. Pomimo wielu poszukiwań nie wiem kiedy i gdzie zmarł mój pra[x4]dziadek. Poza Antonim Barańskim (moim praprapradziadkiem) nie znam także losów pozostałych dzieci Karola i Eufemii Barańskich. Antoniego Barańskiego odnalazłem w Milówce k. Żywca dopiero w 1856 roku jako pomocnika kancelisty sądowego.
Podsumowując, Karol Barański był nadstrażnikiem granicznym przy komorze w Wawrzeńczycach, obywatelem Krakowa, urzędnikiem, być może woźnym sądowym, pod koniec życia pisarzem prywatnym. Powoływał się na swoje szlacheckie urodzenie, choć ojciec opisywany był jako „spectabilis”.
Wątek szlachecki został opisany i w jakimś stopniu rozstrzygnięty tutaj: https://genealodzy.pl/index.php?name=PN ... 593#684593 Są bardzo duże z tym wątpliwości.
Moje pytanie i prośba o pomoc dotyczy wątku życia zawodowego i śmierci Karola Barańskiego. W niektórych aktach urodzeń lub zgonów dzieci opisany jest jako urzędnik Królestwa Polskiego/ obywatel Królestwa Polskiego choć zamieszkiwał w Krakowie (wtenczas Wolne Miasto Kraków/ Rzeczpospolita Krakowska). Co to może oznaczać?
Czy macie Państwo pomysły gdzie mógłbym szukać informacji o zawodzie, dacie śmierci i miejscu pochówku Karola Barańskiego?
Pozdrawiam serdecznie,
Michał Barański
przepraszam za tak długi wpis. Chciałbym podzielić się z Państwem odkrytą i moim zdaniem bardzo ciekawą historią mojego przodka Karola Barańskiego – ocalając pamięć o Nim. Jednocześnie mam przy tym wiele wątpliwości – bardzo proszę zatem o wszelkie możliwe wskazówki gdzie jeszcze mógłbym szukać informacji o Nim.
Mój prapraprapradziadek Karol Boromeusz Barański (ur. w 1783 r. w Jarosławiu), będąc synem urzędnika miejskiego pod zaborem austriackim (ojciec "spectabilis"; wcześniej "famatus" - Michał Barański - ławnik sądowy, później syndyk miejski, zam. w Jarosławiu, obecne woj. podkarpackie) oraz Anny z d. Majewska, a być może także będąc wnukiem Jana Barańskiego (cechmajstra tkactwa z Jarosławia w latach 1774-1775, pochodzącego z Mrzygłodu k. Sanoka – brak tutaj jednoznacznego potwierdzenia), przenosi się na początku XIX w. do Księstwa Warszawskiego i mieszka na samej jego granicy.
Wtenczas (ok. 1812-1814) Karol Barański służy Księstwu Warszawskiemu jako nadstrażnik graniczny (okolice Wawrzeńczyc k. Krakowa). Mieszka w Wygnanowie. Potencjalnie mógł wcześniej służyć w armii Księstwa Warszawskiego – nadstrażnikami granicznymi przeważnie zostawali bowiem weterani wojskowi.
Ślub Karola Boromeusza Barańskiego i szlachcianki Eufemii z d. Czekajska (moich pra[x4]dziadków) odbył się w dniu 13 listopada 1814 r.; treść aktu małżeństwa jest następująca:
„Akt Setny Piendziesiąty Piąty Małzenstwa Roku Tysiąc Osiemset Czternastego dnia trzynastego Miesiąca Listopada Przed Nami Plebanem Wawrzenczyckim i Urzędnikiem Stanu Cywilnego Gminy Skalbmierskiey Powiatu Hebdowskiego w Departamencie Krakowskim stawił się Urodzony Karol Baranski Nadstrażnik we Wsi Wygnanow Zamieszkały syn Michała i Anny Majewskich Baranskich Małżonkow, liczący podług tut. złozoney Metryki wyiętey z Ksiąg Kościoła Parafialnego Jarosławskiego lat wieku swego dwadzieścia pięć ukończone [w rzeczywistości trzydzieści jeden – uwaga M.B.] i okazał tym samym ze podug prawa od aktu zezwolenia iest uwolnionym zwłaszcza ze podług akt zeznania tu (…) załączonego przez Woyta Gminy [nieczyt.] Złotnik pod dniem dwudziestego pierwszego Miesiąca Października roku biezącego zrobionego tak Rodzice iego y Dalsi w stopniu więcey nie Żyją Stawiła się także Urodzona Eufemia z Czekayskich Smazewska wdowa Corka Anieli i Karola z Dubiszewskich Czekayskich Małzonkow, maiąca podług okazaney Metryki (…) wyiętey z Ksiąg Koscioła Parafialnego Modlinskiego lat dwadziescia dwa ukonczone wieku Swego, a zatym tez od Akt zezwolenia podług prawa zwolniona zostaie Którey także Rodzice (…) i takoż podług złożoney tu Sepultury podług akt znania Urzędowni zrobionego dług wieczności wypłacili _ Stawając strony żądaią ażebysmy przystąpili do ułożonego między nimi Małżeństwa którego zapowiedzi wyszły przed Drzwiami Głownemi Domu Naszego: to iest pierwsze dnia trzydziestego miesiąca Pazdziernika w Niedzielę o godzinie dwunastey południowey roku biezącego druga dnia szostego Listopada o godzinie dwunastey południowey w Niedzielę roku biezącego. Gdy zadne tamowanie przeciw [nieczyt.] Małzenstwa my przeyrzawszy dokumenta powyzey załączone y uznawszy iż formalnie prawem przypisane zachowane zostały i Działu Szostego w [nieczyt.] Kodeksu Napoleona o malzenstwie zapytalismy się przyszłego Małzonka i przyszłey Małzonki czyli chcą połączyc się z Sobą na co gdy Każde z nich oddzielnie odpowiedziało iż taka ich iest wola ogłaszamy w Imieniu Prawa, iż Karol Barski i Eufemia Smazewska są połączeni z Sobą wezłem Małzenstwa tego wszystkiego spisalismy akt wprzytomnosci wielmoznego Antoniego Hampla y Wielmoznego Jan Srednickiego Obywateli Księstwa Warszawskiego który stawaiącym przeczytany przez Nas podpisany został X Jakob Kowalski Pleban Wawrzenczycki i Urzędnik Stanu Cywilnego
iako swiadek podpisuię się
Hampol Antoni [podpis] Karol Baron Baranski [podpis]
iako świadek obecny podpisuię się Eufemia Smazewska [podpis]
Jan Srednicki [podpis]”
W allegatach do aktu ślubu znajduje się odpis z 1812 r. wypisu z aktu urodzenia Karola Barańskiego (widnieje tam błędna data urodzenia 1789 r. i inny status społeczny ojca aniżeli w oryginale - 'nobilis" zamiast "spectabilis").
W tym samym 1814 roku, nieco ponad miesiąc po ww. ślubie, w dniu 17 grudnia 1814 r., w Wygnanowie, urodził się pierwszy syn Karola Boromeusza Barańskiego i Eufemii z d. Czekajska – Adam Barański. Poniżej podaję treść Jego aktu urodzenia:
„Akt Setny Szesdziesiąty Siodmy urodzeń. Roku Tysiąc osimset czternastego dnia osimnastego Grudnia o godzinie dziewiątey ranney Przed Nami Plebanem Wawrzenczyckim i Urzędnikiem Stanu Cywilnego Gminy Skalbmierskiey Powiatu Hebdowskiego stawił się Urodzony Karol Baranski liczący lat dwadzieścia pięć iako nad straznik w Wygnanowie zamieszkały i okazał nam dziecię płci Męskiey Ktore urodziło się dnia wczorayszego ogodzinie czwartey ranney w Domu pod numerem pierwszym oswiadczaiąc ze jest płodzone Zniego i z Eufemyi z Czekayskich Zony iego Slubney liczący lat dwadziescia dwa i ze Zyczeniem iego iest aby mu Nadac Imię Adam. Pouczynieniu powyzszego oswiadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomnosci Jacentego Kufroia liczącego lat piendziesiąt i Augustyna Gaudyna iako Dziady w Wawrzencycach zamieszkałych poczym akt ten poprzeczytaniu onego stawaiącym ponieważ swiadkowie pisać nieumieią z Oycem tylko podpisany.
X Jakob Kowalski Pleban Wawrzenczycki i Urzędnik Stanu Cywilnego
Karol Barański oyciec [podpis]”
Karol wraz z rodziną przeprowadzili się do Krakowa po dniu 23 lutego 1816 r. (wtedy urodził się jeszcze w Wygnanowie par. Wawrzeńczyce Karol Leo Antoni Barański – mój praprapradziadek). Wpis dt. urodzenia jest następujący:
Treść aktu urodzenia Karola Leo Antoniego Barańskiego jest następująca:
„Roku Tysiąc osimset Szesnastego dnia dwudziestego trzeciego Luty ogodzinie dwunastey południowey Przed Nami Wikarem Wawrzenczyckim sprawującym obowiązki Urzędnika Stanu Cywilnego Gminy Skalbmierskiey Powiatu Hebdowskiego w Departamencie Krakowskim stawił się Karol Baranski Kondycyi Szlacheckiey liczący lat trzydziesci w Wygnanowie zamieszkały i okazał nam dziecię płci Męskiey Ktore urodziło się w Domu yego pod Numerem pierwszy oswiadczaiąc ze jest spłodzone z Niego i z Eufemiy z Czekayskich zony iego Slubney liczący lat dwadziescia sześć Iże Zyczeniem iego iest aby mu nadac potroyne Imię Konrad Leo Antoni Pouczynieniu powyzszego oswiadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomnosci Antoniego Hempla liczącego lat sześćdziesiąt i WP. Jana Srednickiego liczącego lat Czterdziesci w Złotnikach zamieszkałych Poczym akt ten poprzeczytaniu oneyi stawaiącym poniewaz Stawaiący pisac umie razem podpisaiem X Tomasz Kulpiński sprawujący Obowiązki Urzędnika Stanu Cywilnego
Karol Barański oyciec [podpis]
Antoni Hępel świadek [podpis]
Jan Srednicki świadek [mpp]"
Na marginesie, w okolicach Wawrzeńczyc widoczna jest częsta obecność w życiu Karola - szwagra Jego żony - szlachcica Jana Srzednickiego (Średnickiego) - męża Ewa Srzednickiej z d. Czekajska, który był wójtem wsi Złotniki, świadkiem na ślubie Karola.
W dniu 11 marca 1822 r. już w Krakowie umiera syn Karola i Eufemii – Wiktor Barański (mający 3 lata) – dom nr 24 („Victor filius D. Caroli Barański Nobili et Eufemia de Czekayskie”).
W dniu 24 października 1822 r w Krakowie urodziła się Sabina Kordula Barańska – córka Karola Boromeusza Barańskiego i Eufemii z d. Czekajska. Treść aktu urodzenia jest następująca:
„Roku Tysiąc Osmset Dwudziestego Drugiego, Dnia Dwudziestego Szóstego Października, o godzinie Dziewiątey zrana_przed Nami Wikaryuszem i Zastępcą Urzędnika Stanu Cywilnego, Parafii Panny Maryi, w Wolnim Miescie Krakowie, stawił się W. Karol Barański Obywatel Krol. Pol. liczący lat Trzydziesci Pięc, mieszkający [nieczyt.] tego aktu przy ulicy Grodzkiej, pod liczbą Dwadziescia Cztery, i okazał Nam dziecię płci zenskiej, Które Nam okazując, oświadczył, iż się urodziło w zamieszkaniu iego, Dnia Dwudziestego czwartego Miesiąca i Roku bieżących, o godzinie Trzeciey zpołudnia, i że iest spłodzone zniego, i W. Eufemii z Czekayskich iego małżonki, mającey lat trzydzieści, temuż daje Imiona: Sabina Kordula. Rzeczone oświadczenie i okazanie nastąpiło w przytomności WW. Ignacego Drzyscitel [?], mieszkającego przy Rynku, pod liczbą Dwiescie Szesdziesiąt Jeden i Franciszka Giely [?], mieszkającego przy ulicy Sw Jana, pod Liczbą Czterysta Osmdziesiąt [nieczyt.], pełnoletnich. Poczim ninieyszy akt stawającym przeczytany [nieczyt.], i wraz z Nami podpisany. X Wawrzyniec Rusinski Z.U.St.Cywilnego
Karol Barański [podpis] Ignaz Drzyscitel [?] [podpis] Franz Giely [?] [podpis]”.
W dniu 2 stycznia 1827 r. w Krakowie urodził się kolejny syn Karola Boromeusza Barańskiego i Eufemii z d. Czekajska – Wiktor Franciszek Jan Barański. Treść aktu urodzenia jest następująca:
„Roku Tysiąc ośmset dwudziestiego siódmego, dnia czwartego Stycznia o godzinie iedenastey z rana, przed Nami Wikarym i Zastępcą Urzędnika stanu Cywilnego parafii Panny Maryi w Krakowie stawił się P. Karol Barański Obywatel tuteyszy, lat trzydzieści ośm maiący przy ulicy Brackiey pod liczbą dwieście pięćdziesiąt zamieszkały i okazał Nam dziecię płci męzkiey które urodziło się w domu iego na dniu onegdayzszym [przedwczoraj – uwaga M.B.] o godzinie dziesiątey z rana, oświadczając iż iest spłodzone z niego i Eufemii z Czekayskich lat trzydzieści liczącey iego małżonki i że życzeniem iego iest nadać mu imiona Wiktor Franciszek Jan. Po uczynieniu powyższego oświadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomności PP: Franciszka Giely [?] przy ulicy Gołębiey pod liczbą dwieście siedemdziesiąt cztery i Józefa Goebel przy ulicy Grodzkiey pod liczbą dwieście dwadzieścia dziewięć zamieszkałych kupców i Obywateli tuteyszych, wiek do dania świadectwa prawem przepisany maiących Akt ninieyszy został stawaiącym odczytany i wraz z Nami podpisany. X Franciszek Lampka
Karol Baranski Oyciec – Fran[nieczyt.] Giely [?] swiadek
Jozef Goebel swiadek”
W dniu 20 października 1828 r. rodzi się kolejne dziecko Karola i Eufemii Barańskich - Jan Kanty Sabin Rafał Barański (tym razem miejscem sporządzenia nie jest Kościół Mariacki w Krakowie, jak w dwóch ostatnich przypadkach, ale parafia pw. św. Anny w Krakowie):
„Roku Tysiąc Osmset dwudziestego ósmego dnia dwudziestego drugiego Pazdziernika o godzinie pierwszej z południa – przed Nami wykaryuszem Kościoła Parafialnego S. Anny sprawującym obowiązku Urzędnika Stanu Cywilnego w Gminie III WMK stawił się Urodz Karol Barański oyciec urodzenia szlacheckiego lat 40. Maiący Obywatel Królestwa Polskiego, mieszkający w Ulicy Gołębiej pod l. 274 i okazał Nam dziecie płci męskiej które urodziło się pod liczną jak wyżej dnia dwudziestego Pazdziernika roku bieżącego o godzinie dziewiątey z rana, oswiadczaiąc iż iest spłodzone zniego i Urodz. Eufemii z Czekayskich lat trzydzieści trzy liczącej iego Małżonki, i że zyczeniem iego iest nadać mu Imiona Jan Kanty Sabin i Rafał – Po uczynieniu powyższego oswiadczenia i okazania dziecięcia w przytomności P. Franciszka Brzezińskiego lat 56. Maiącego Obywatela tutejszego mieszkającego na Piasku pod l. 18 i P. Antoniego Giely [?] kupca i Obywatela tutejszego lat 87 maiącego zamieszkałego w ulicy mikołayskiey pod l. 630. Po czym ninieyszy akt urodzenia stawaiącym przeczytany został i z Nami razem podpisany. –
X. Jakób Bryndzka Urzędnik Stanu Cywilnego. [podpis] Karol Barański oyciec [podpis]
Antoni Gily Franciszek Brzezinski [podpis]”
W dniu 1 września 1830 r. doszło do martwego urodzenia bezimiennego dziecka Karola i Eufemii (dom nr 256 w Krakowie) – „Dni Caroli Barański officialista Reg. Polonia et Euphemia de Czekajskie”.
W dniu 17 maja 1834 r. urodziła się w Krakowie (ul. Szewska 333) kolejna córka Karola i Eufemii Barańskich - Nepomucena Maria Julia Barańska:
„Roku tysiąc ośm set trzydziestego czwartego, dnia siedemnastego Maja, o godzinie szóstej z południa przed Nami Wikarym i Zastępcą Urzędnika Stanu Cywilnego parafii Panny Maryi w Krakowie stawił się P. Karol Barański Obywatel tutejszy lat czterdzieści siedm mający [w rzeczywistości miał wtenczas ukończone 50 lat – uwaga M.B.] przy ulicy Szewskiej pod liczbą trzysta trzydzieści trzy mieszkający i okazał Nam dziecię płci żeńskiej które urodziło się w domu jego zamieszkania na dniu dzisiejszym o godzinie pierwszej z rana, oświadczając iż jest spłodzone z niego i P. Eufemii Czekajskiej lat czterdzieści liczącej [w rzeczywistości miała wtenczas prawdopodobnie ukończone 42 lata – uwaga M.B.] jego małżonki, i że życzeniem jego jest nadać [nieczyt.] imiona Nepomucena Marja Julia. Po uczynieniu powyższego oświadczenia i okazaniu dziecięcia w przytomności Józefa Chrząścikiewicza i Wojciecha Pindelskiego dziadów od kościoła Panny Maryi, pełnoletnich przy ulicy Szpitalnej pod liczbą pięćset dziewięćdziesiąt sześć zamieszkałych, akt niniejszy został stawającym odczytany i przez Nas z oświadczającym tylko podpisany bo świadkowie pisać nie umieją. X. Franciszek Lampka
Karol Barański [podpis]”
W duplikacie księgi rodzice zostali opisani jako Nobilium.
Następny raz rodzina Barańskich pojawia się na kartach historii dopiero w spisie ludności miasta Krakowa z 1850 r. (w rzeczywistości spis został przeprowadzony w 1847 r. i zamieszczono w nim jedynie drobne późniejsze dopiski). Ów spis zawiera zweryfikowane oczywiste błędy w zakresie wpisanych tam dat (np. odnośnie roku śmierci Eufemii Barańskiej [„1848” zamiast „1849”]). Ze spisu wynika, że 6-osobowa rodzina mieszkała wtenczas na terenie parafii pw. Św. Floriana (dom nr 71/6). Karol Barański, tak jak Jego syn - Antoni, pełnił wtenczas funkcję pisarza prywatnego („Privatschreiber”). Co ciekawe, choć nadal z błędem, w spisie podana jest przybliżona bardziej prawidłowa (aniżeli poprzednie krakowskie wpisy) data urodzenia Karola Barańskiego (tutaj „1782” zamiast „1783”). Zamieszczona została prawdziwa informacja, że Karol Barański pochodzi z Jarosławia. Rok urodzenia Eufemii jest również prawidłowy („1792”). Oprócz mojego praprapradziadka Antoniego Barańskiego pojawiają się natomiast nieznane z imienia osoby. Pasjonaci genealogii pomogli mi odczytać i przetłumaczyć informacje zamieszczone we wpisie:
„Treść z arkusza spisowego z 1847 r. (Kraków): Land-Galizien, Kreis-Krakau,, Ort-Vorstadt Kleparz, Pfarrei-Sanct Florian, Herrschaft-Krakau, Namen des Hausbesitzers-dt?dito? Krakau? Karl Barański, Pt Schreiber /Privatschreiber, aus Jaroslaw ?...? Przemysl/Przemysle/a Weib/żona, Eufemia-zmarła/verstorben 1848, Sohn Xawer, ausg. , ausge. /skrót, ?może na przykład wymeldowany żołnierz, w rezerwie? / östr Soldat /austriacki? żołnierz, Sohn Anton, Privatschreiber, Sohn Marzell, Lokay, Klassa wojskowa 7, ale też zaznaczona 9, Tochter Angela”.
Żona Karola - Eufemia Barańska z d. Czekajska (moja pra[x4]babcia) zmarła w 1849 r., a dokładniej - w dniu 7 maja 1849 r. w Krakowie, przy ul. Gołębiej 282, prawdopodobnie w wieku 57 lat (sugerując się odpisem z aktu chrztu). Dotarłem do Jej aktu zgonu:
„Roku Tysiąc ośmset czterdziestego dziewiątego, dnia dziewiątego Maja o godzinie jedenastej przed południem przed Nami Xiędzem Proboszczem [nieczyt.] Urzędnikiem Stanu Cywilnego parafii S. Anny w Krakowie Stawili się Piotr Łukasiewicz przy ulicy Gołębiej pod liczbą 282 zamieszkały krawiec i Jakób Zajc przy kościele S. Anny pod liczbą 319 zamieszkały kościelny oba lata sędziwe mający i oświadczyli Nam iż dnia siódmego Maja o godzinie trzeciej rano bieżącego roku w domu przy ulicy Gołębiej pod liczbą 282 umarła Eufemia Barańska lat pięćdziesiąt cztery licząca małżonka Karola Barańskiego byłego woźnego sądowego, córka Karola i Agnieszki [właściwe imię to „Aniela” – uwaga M.B.] Czekajskich. Po czem Akt niniejszy stawającym był przeczytany i przez Nas tylko podpisany został, bo stawający nie piszą.
X. Sarnowski (?)
[nieodczytany skrót dt. najpewniej
Urzędnika Stanu Cywilnego – uwaga M.B.]”.
W publikacjach naukowych dotyczących woźnych sądowych z Krakowa brak wzmianki o Karolu Barańskim.
Eufemia Barańska została pochowana w dniu 10 maja 1849 r. na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (Kwatera D, Rząd 7, Numer grobu: 35).
Moim zdaniem m.in. w miejscu dawnej kamienicy przy ul. Gołębiej 282 obecnie znajduje się Collegium Novum – zabytkowy, główny budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego położony przy ulicy Gołębiej 24, na Starym Mieście przy Plantach (budynek ten został wybudowany w 1887 r.).
Kamienica przy ul. Gołębiej 282 prawdopodobnie spłonęła w trakcie wielkiego pożaru Krakowa z 1850 r. Być może wtenczas już owdowiały Karol Barański nadal tam mieszkał… Wśród ofiar ww. pożaru brak wzmianki o Karolu Barańskim.
Na tym kończy się moja opowieść o Karolu Boromeuszu Barańskim. Pomimo wielu poszukiwań nie wiem kiedy i gdzie zmarł mój pra[x4]dziadek. Poza Antonim Barańskim (moim praprapradziadkiem) nie znam także losów pozostałych dzieci Karola i Eufemii Barańskich. Antoniego Barańskiego odnalazłem w Milówce k. Żywca dopiero w 1856 roku jako pomocnika kancelisty sądowego.
Podsumowując, Karol Barański był nadstrażnikiem granicznym przy komorze w Wawrzeńczycach, obywatelem Krakowa, urzędnikiem, być może woźnym sądowym, pod koniec życia pisarzem prywatnym. Powoływał się na swoje szlacheckie urodzenie, choć ojciec opisywany był jako „spectabilis”.
Wątek szlachecki został opisany i w jakimś stopniu rozstrzygnięty tutaj: https://genealodzy.pl/index.php?name=PN ... 593#684593 Są bardzo duże z tym wątpliwości.
Moje pytanie i prośba o pomoc dotyczy wątku życia zawodowego i śmierci Karola Barańskiego. W niektórych aktach urodzeń lub zgonów dzieci opisany jest jako urzędnik Królestwa Polskiego/ obywatel Królestwa Polskiego choć zamieszkiwał w Krakowie (wtenczas Wolne Miasto Kraków/ Rzeczpospolita Krakowska). Co to może oznaczać?
Czy macie Państwo pomysły gdzie mógłbym szukać informacji o zawodzie, dacie śmierci i miejscu pochówku Karola Barańskiego?
Pozdrawiam serdecznie,
Michał Barański