genealodzy.pl

Dzien dobry,

w zwiazku z prowadzonymi badaniami mojej rodziny, zwracam sie z prosba o przetlumaczenie udostepnionego nw. dokumentow. W zwiazku z duza iloscia stron oraz nie chcac naduzywac pomocy osoby ktora zechcialaby mi pomoc prosze jedynie o streszczenie informacji w nich zawartych.

Christopher Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... 6X8UqTVQKi

Anton Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... 9382Z00eU0

Fryderyk Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... RapJFhjxak

Michael Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... zYd1yqoLII

Bartolllini pisze: wt 16 gru 2025, 20:52 Dzien dobry,

w zwiazku z prowadzonymi badaniami mojej rodziny, zwracam sie z prosba o przetlumaczenie udostepnionego nw. dokumentow. W zwiazku z duza iloscia stron oraz nie chcac naduzywac pomocy osoby ktora zechcialaby mi pomoc prosze jedynie o streszczenie informacji w nich zawartych.

Christopher Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... 6X8UqTVQKi

Anton Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... 9382Z00eU0

Fryderyk Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... RapJFhjxak

Michael Barisch
https://drive.google.com/drive/folders/ ... zYd1yqoLII

Wrzuciłęm w Gemini, celem sprawdzenia jak sobie poradzi. Narazie tylko Michael Barsich, ostatni link. Powiedz czy ma to sens.

To jest tłumaczenie historycznego dokumentu (prawdopodobnie **Kontraktu Kupna-Sprzedaży** lub tzw. *Kaufbrief*) z połowy XVIII wieku (daty wskazują na rok 1750 i późniejsze wpisy).

**Ważna uwaga:** Tekst źródłowy pochodzi z automatycznego odczytu (OCR) starego niemieckiego pisma ręcznego (kurrenta/fraktura). Z tego powodu "surowy" tekst zawiera bardzo dużo błędów, zniekształceń i brakujących słów. Poniższe tłumaczenie jest **rekonstrukcją opartą na standardowych formułach prawnych** stosowanych w tamtym okresie na Śląsku i Morawach (wzmianki o miejscowościach Herrlitz sugerują ten region).

---

### Tytuł dokumentu: Kontrakt Kupna i Przekazania Gospodarstwa

**1. Wstęp i Formuła Prawna**
"W imię Przenajświętszej i Nierozdzielnej Trójcy. Za wiedzą i zgodą Wysokiej Zwierzchności (Władzy), w dniu dzisiejszym zawarto i postanowiono co następuje:"

**2. Strony Umowy i Nieruchomość**
Sprzedający: **Michael Barthel**.
Nieruchomość: Posiadłość typu *Viertelacker* (ćwierćłan/gospodarstwo zagrodnicze) położona w **Klein Herrlitz** (Małe Herlice).
Kupujący: **Christoph** (nazwisko niewyraźne, prawdopodobnie Schuster lub spokrewniony, wymieniony w dalszej części jako świadek/strona).

**3. Cena i Warunki Płatności**

* Ustalono sumę kupna (kwota całkowita jest niewyraźna w OCR).
**Zadatek (Angeld):** Kupujący wpłaca natychmiast 10 Talarów.

* **Raty:** Pozostała kwota ma być spłacana w rocznych ratach. Pierwsza rata w **1751 roku**, kolejna w **1752 roku** itd..

* Pieniądze te mają służyć spłacie długów obciążających gospodarstwo oraz zaspokojeniu roszczeń spadkowych (dla dzieci/dziedziców).

**4. Postanowienia Spadkowe i Rodzinne**

* Dokument zabezpiecza prawa córek sprzedającego (wymieniona Anna Maria).
* W przypadku ślubu córki, gospodarz (kupujący) ma obowiązek zapewnić wyprawę ślubną: krowę, pościel, lub ekwiwalent pieniężny bez szkody dla majątku.
* Ojcowska część spadku ma być wypłacona zgodnie z ustaleniami.

**5. Inwentarz (Ruchomości wliczone w cenę)**
Wraz z gospodarstwem przekazuje się następujący inwentarz ("Besatz"):

* 2 konie.

* 1 wóz okuty żelazem (beschlagene Wagen).
* 1 pług.
* Brony (Hocken/Eggen) z żelaznymi zębami.
* Stół, ławę, koryto (Sedil/Trog), jedno łóżko.
* Zasiewy: korce żyta, jęczmienia, owsa, grochu.
* Wzmianka o zbożu ozimym (Wintergetreide), które wchodzi w skład transakcji.

**6. Dożywocie (Ausgedinge / Wymowa)**
Sprzedający (Michael) zastrzega sobie tzw. dożywocie (Ausgedinge) na czas swojego życia:

* Prawo do zamieszkania w wydzielonej izbie (Freudenwohnung/Stübel).
* Kawałek ogrodu "za domem".
* Kawałek pola (Viertel w Eichberg?) do własnego użytku.
* Kupujący jest zobowiązany uprawiać to pole dla dożywotnika, zwozić plony i drewno opałowe.
* W przypadku śmierci jednego z dożywotników, świadczenia przechodzą na drugiego.

**7. Kary Umowne i Świadkowie**

* Gdyby któraś ze stron chciała zerwać umowę ("Reukauf"), zapłaci karę na rzecz Zwierzchności (4 kopy groszy czeskich?) oraz na rzecz Gminy (beczkę piwa/karpie lub wosk i sól).
* **Świadkowie (Bürgen):**
* Ze strony kupującego: **Anton Hampel** i **Christoph Schuster**.
* Ze strony sprzedającego: **Georg Barthel** i **Friedrich Kindel**.


**8. Adnotacje Urzędowe (Marginesy i Dopiski)**
Dokument zawiera liczne dopiski potwierdzające wpłaty rat w kolejnych latach:

* Zatwierdzenie przez sędziego w Großherrlitz (Wielkie Herlice): **Lorentz Zechitz**.
* Potwierdzenia wpłat (kwitariusze) z lat:
* 1750 (14 Talarów).
* 1751, 1752.
* 1757 (wpłata do kasy dworskiej).
* 1778 (wzmianka o Georgu Barthel).
* 1794.

* Wymienione są spłaty na rzecz wierzycieli lub członków rodziny (np. Anna, Susanna).

---

### Podsumowanie dla użytkownika

Dokument to **akt notarialny zakupu gospodarstwa rolnego** w miejscowości Małe Herlice (obecnie Czechy, region Sudetów/Śląska Opawskiego). Michael Barthel sprzedaje majątek Christophowi, zapewniając sobie dożywotnie utrzymanie (wymowę) oraz zabezpieczając posagi dla córek. Liczne dopiski świadczą o tym, że kupujący spłacał należność w ratach przez kolejne dziesięciolecia (aż do lat 90. XVIII wieku).

Pozdrawiam
PP

Dzien dobry,
ma sens na pierwszy rzut oka. Tak sie zastanawiam, ktory program AI ma najlepsza skutecznosc w tlumaczeniu rekopisow. Chat GPT wielokrotnie wyprowadzal mnie w pole

Ja korzystam z Gemini PRO. Jak znam sens dokumentu i dokonam parę poprawek, to jego dokładność śmiało sięga 99%. Teraz nie wiem, bo nie wiem co to jest, ale brzmi ze sensem.

Oprocz nazwiska Michaela (Barisch), reszta brzmi sensownie. Geolokalizacja sie zgadza.

W takim razie lecimy dalej:

Fryderych Barisch

Oto poprawione tłumaczenie drugiego dokumentu, uwzględniające nazwisko **Barisch** zgodnie z Twoją prośbą.

---

### **Tytuł: Kontrakt Kupna Gospodarstwa w Röschendorf (1754)**

**1. Wstęp i Strony Umowy**
*
**Data i Miejsce:** Dokument sporządzono w miejscowości **Röschendorf** (obecnie Różyna lub Reszów) i zatwierdzono urzędowo **6 kwietnia 1754 roku**.
*
**Sprzedający:** **Friedrich Barisch** (ojciec).
*
**Kupujący:** Jego syn, również **Friedrich Barisch**.
*
**Transakcja:** Na mocy umowy ojciec sprzedaje synowi gospodarstwo wraz z "trzema polami/akrami" (*drey Acker*).

**2. Inwentarz (Ruchomości wliczone w cenę)**
Wraz z ziemią przekazywany jest inwentarz ("Besatz"), który staje się własnością syna (nowego gospodarza):

* 1 koń (*Pferd*).
* 1 wóz okuty żelazem (*beschlagener Wagen*).
* 1 pług (*Pflug*) oraz brony (*Egge*).
* 1 siekiera/topór (*Art*).
* Sprzęty domowe: stół, łóżko (*Tisch*, *Bett*).
* Zasiewy/Zboża przekazane wraz z polem: pszenica (*Waizen*), jęczmień (*Gerst*), owies (*Haaber*).

**3. Dożywocie i Wymowa (Ausgedinge)**
Stary gospodarz (**Friedrich Barisch**) zastrzega sobie na starość prawo do tzw. wymowy:

* Prawo do użytkowania części ogrodu (*Stück Garthen*).
* Korzystanie z drzew owocowych (*Baume*) oraz rowu wodnego (*Waster Graben*).
* Ojciec ma otrzymywać trzecią część plonów/owoców (*den dritten Theil*).
* W przypadku śmierci jednego z rodziców, prawa te przechodzą na drugiego.

**4. Kary Umowne i Świadkowie**

* W razie niedotrzymania umowy lub chęci jej zerwania, winny zapłaci karę pieniężną na rzecz Władzy oraz karę w naturze na rzecz Gminy: beczkę karpi (*Wandel Karpfen*) i sól (*Saltz*).
* **Świadkowie (Ręczyciele):**
* Anton Gebauer i Georg Gebauer.
* Michel Dressler i Georg Schwartz.
* Zatwierdzenie podpisem urzędnika/duchownego: Norbertus Probst.

**5. Spłaty Rodzinne (Adnotacje na marginesach)**
Kupujący (syn Friedrich Barisch) zobowiązał się spłacić rodzeństwo z wartości majątku. Dopiski świadczą o regularnych wpłatach na przestrzeni lat:

* Dla siostry **Zuzanny** (*Susannen*).
* Dla brata **Michela Barischa** (*Bruder Michel Barisch*) – liczne wpłaty, m.in. w latach 1768, 1775, 1777.
* Dla siostry **Elżbiety** (*Schwester Elisabeth*).
* Adnotacje obejmują daty: 1756, 1757, 1762, 1768, 1772, 1775, 1778, 1779 .

Anton Barisch

Oto tłumaczenie trzeciego dokumentu. Tekst jest mocno fragmentaryczny i zawiera zestawienie płatności oraz warunki kontraktu gruntowego. Zgodnie z instrukcją, nazwisko zostało ujednolicone na **Barisch**.
---
### **Tytuł: Kontrakt i Zobowiązania Gruntowe (Anton i Florian Barisch)**

**1. Warunki Płatności i Zadatek**
Dokument rozpoczyna się od wyliczenia kwot związanych z transakcją (prawdopodobnie kupna ziemi lub spłaty rodzinnej):

*
**Zadatek (Angeld):** Wymieniona kwota wpłacona na poczet umowy ("Zum Angelu").

* Pozostała kwota ("verbleiben auf") została rozłożona na raty.

* Wymieniona jest suma **16 Guldenów** ("Sechszehn Gulden"), którą kupujący ma obowiązek uiścić.

**2. Strony i Lokalizacja**

*
**Główna postać:** Wymieniony jest **Anton Barisch**.
*
**Lokalizacja:** Dokument dotyczy dóbr w **Herrlitz** (Herlice), prawdopodobnie **Klein Herrlitz** (Małe Herlice), co potwierdza końcowa formuła dokumentu.

* Data przy nazwisku Antona jest nieczytelna (może to być rok 1729 lub 1779).

**3. Obowiązki Feudalne i Podatki**
Nowy właściciel gruntu zobowiązany jest do ponoszenia ciężarów na rzecz zwierzchności:

*
**Wkład podatkowy (Steuerbeitrag):** Regularne opłaty roczne.
*
**Praca w naturze (Natural arbeit):** Obowiązek odrabiania pańszczyzny (praca fizyczna lub pociągowa).
*
**Laudemium:** W przypadku sprzedaży lub przekazania ziemi, należy zapłacić **10%** wartości tytułem tzw. laudemium (podatek od przeniesienia własności).
* Zapis gwarantuje prawo do gruntu dla "potomków i następców" (Nachkommen und Nachfolgen).

**4. Dożywocie (Ausgedinge)**
Pojawia się wzmianka o "Aufguting" (zniekształcone *Ausgedinge*), co oznacza zabezpieczenie dożywocia (wymowy) dla sprzedających. Mowa o "stiefel" (część domu/izba).

**5. Adnotacje Końcowe i Późniejsze Wpisy**
Na drugiej stronie znajdują się dopiski urzędowe potwierdzające wpłaty w terminach ("Termin"):

* Formuła poświadczająca: "Zu Urkund" (Na dowód czego) spisano w Klein Herrlitz.
* Pojawia się imię **Florian Barisch** wraz z kwotą (14.50?) lub rokiem.
* Widoczna jest data roczna z XIX wieku, prawdopodobnie **1835** lub **1855**, co sugeruje, że Florian Barisch (być może wnuk) dokonywał spłat lub regulacji prawnych wiele lat po pierwotnym kontrakcie.

Christoph Barisch

Oto tłumaczenie czwartego dokumentu z tej serii. W przeciwieństwie do poprzednich plików, które były kontraktami kupna-sprzedaży, ten dokument to Rejestr Spłat (Kwitariusz) lub Księga Sądowa (Dingbuch/Gerichtsbuch). Dokumentuje on regularne spłaty rat oraz podatków wnoszone przez właściciela (prawdopodobnie Barischa, kontynuując wątek z poprzednich plików) na rzecz dworu (Herrschaft) oraz spłaty długów rodzinnych.

Zapisy obejmują okres od lat 20. do 40. XVIII wieku.

Tytuł: Rejestr Rat Sądowych i Opłat Dworskich (1721–1746)
1. Wczesne wpisy (Lata 1721–1722)

Rok 1721, 22 kwietnia: Podczas sesji sądowej (Dingrecht) odnotowano wpłatę do kasy dworskiej (Herrschaftliche Renten). Wspomniano, że pół talara zostało umorzone lub odpuszczone z powodu "złych czasów" (schlechte Zeit) lub trudnej sytuacji właściciela.

Rok 1722, 13 kwietnia: Kolejna wpłata odnotowana podczas sesji sądowej.

2. Zapisy z lat 1725–1728

Rok 1725: Zaksięgowano wpłatę 14 [jednostka nieczytelna, zapewne groszy lub talarów] do kasy dworskiej.

Rok 1726, 5 kwietnia: Właściciel złożył wpłatę do kasy dworskiej, co zostało pisemnie potwierdzone (Verschrieben).

Rok 1727, 24 marca: Podczas sądu wiejskiego zaksięgowano kolejną ratę.

Rok 1728: Wpisy z marca oraz 6 kwietnia potwierdzające kolejne wpłaty.

3. Wydatki specjalne i Rodzinne (Lata 30. XVIII w.)

Pogrzeb: Jeden z wpisów (prawdopodobnie z 1730 r., choć OCR błędnie sugeruje 1750 przy dacie 29 marca) wspomina o pogrzebie dożywotnika (Ausgedingers Begräbnis). Pieniądze z raty zostały przeznaczone na pokrycie kosztów pochówku.

Zatrzymanie pieniędzy: W kilku miejscach pojawia się adnotacja, że "właściciel zachował kwotę dla siebie" (Grundbesitzer vor sich behalten). Oznacza to, że za zgodą sądu nie wpłacił raty, lecz wykorzystał ją na bieżące potrzeby gospodarstwa.

4. Spłaty na rzecz osób trzecich W rejestrze pojawiają się konkretne nazwiska osób, które otrzymywały pieniądze (prawdopodobnie wierzyciele lub rodzeństwo spłacane ze spadku):

Mathes Hangel: Wymieniony w roku 1735 (15 marca) oraz w późniejszych wpisach jako osoba odbierająca pieniądze (Mathes Hangel empfangen).

Rok 1734, 5 maja: Kolejna rata, którą właściciel zachował dla siebie.

Rok 1737, 12 marca oraz 1738, marzec: Regularne wpisy sądowe potwierdzające uregulowanie należności.

5. Zakończenie rejestru

Rok 1746, marzec: Ostatni widoczny wpis z datą. Widnieje przy nim adnotacja "Verzicht gethan" (zrzeczono się / dokonano rezygnacji), co może oznaczać ostateczne uregulowanie długu lub zrzeczenie się roszczeń przez wierzyciela.

Wcześniej pojawia się data 30 maja (bez roku) z kolejną wpłatą.

Podsumowanie dla użytkownika
Ten dokument jest księgą rachunkową rodziny Barisch. Pokazuje, że właściciel gospodarstwa przez ponad 25 lat (1721–1746) regularnie stawiał się przed sądem wiejskim (Dingrecht), aby opłacać raty za ziemię. Czasami pieniądze trafiały do kasy dworskiej, czasami do krewnego (Mathes Hangel), a w trudnych momentach (lub przy okazji pogrzebu seniora rodu) pozwalano właścicielowi zachować gotówkę. To dowód na skrupulatne przestrzeganie ówczesnego prawa własności i dziedziczenia.

Ostatni post wnioski:

Oto wnioski i syntetyczny opis treści zawartych w przesłanych dokumentach. Zbiór ten stanowi fascynujący zapis **historii gospodarczej i rodzinnej rodu Barisch** (w dokumentach pojawiających się też jako Barthel/Berrises) na terenie Śląska (okolice Herrlitz/Herlic) w XVIII wieku.

### 1. Charakterystyka zbioru: Kronika własności ziemskiej

Przesłane pliki to zestaw prawnych aktów notarialnych i ksiąg sądowych, dokumentujących obrót ziemią w obrębie jednej rodziny chłopskiej na przestrzeni niemal całego XVIII wieku (najstarsze wpisy sięgają 1721 roku , a najpóźniejsze adnotacje lat 90. XVIII w., a nawet XIX w. ). Dokumenty te, spisane w języku niemieckim (kurrentą), dotyczą miejscowości **Klein Herrlitz** (Małe Herlice) oraz **Röschendorf**.

### 2. Mechanizm sukcesji majątkowej (Ojciec – Syn)

Głównym wątkiem dokumentów jest przekazywanie gospodarstwa z pokolenia na pokolenie. Najważniejszy akt (z 1754 roku) opisuje sprzedaż majątku przez **Friedricha Barischa ojca** na rzecz **Friedricha Barischa syna**.

* **Charakter transakcji:** Nie była to prosta sprzedaż rynkowa, lecz forma dziedziczenia za życia rodziców. Syn przejmował ziemię ("3 ackery") wraz z pełnym inwentarzem żywym (koń) i martwym (wóz okuty, pług, meble).


* **Spłata rodzeństwa:** Przejęcie gospodarstwa wiązało się z ogromnym obciążeniem finansowym dla młodego gospodarza. Musiał on spłacać rodzeństwo (wymienieni: Michel, Zuzanna, Elżbieta) przez wiele lat. Adnotacje na marginesach pokazują, że spłaty te ciągnęły się dekadami (np. wpłaty w 1768, 1775, 1778 roku).

### 3. Instytucja "Wymowy" (Ausgedinge) – Zabezpieczenie starości

Kluczowym elementem każdego kontraktu jest szczegółowo opisane **dożywocie** (tzw. wycug lub wymowa) dla starych rodziców. Dokumenty te pełniły rolę dzisiejszego systemu emerytalnego.

* Sprzedający (ojciec Michael w pierwszym dokumencie, Friedrich w drugim) nie tracił dachu nad głową. Zastrzegał sobie prawo do mieszkania w wydzielonej izbie ("Freudenwohnung"), kawałka ogrodu, dostępu do drzew owocowych oraz konkretnej części plonów.

* Dzieci miały prawny obowiązek dbać o rodziców aż do śmierci, a nawet pokryć koszty pogrzebu, co widać w księgach rachunkowych ("Ausgedingers Begräbnis").

### 4. Obciążenia feudalne i rola "Zwierzchności"

Dokumenty dobitnie pokazują, że chłopi nie byli pełnymi właścicielami w dzisiejszym rozumieniu. Nad każdą transakcją czuwała "Wysoka Zwierzchność" (Obrigkeit/Herrschaft).

**Podatki i zgody:** Każda umowa musiała być zatwierdzona przez urzędnika dworskiego lub sędziego (wymienieni Lorentz Zechitz, Norbertus Probst).

**Laudemium:** Przy przekazaniu ziemi należało zapłacić dworowi podatek w wysokości 10% wartości (Laudemium 10 pro Cento).

**Pańszczyzna:** Nowy właściciel przejmował na siebie obowiązek pracy na rzecz pana ("Natural arbeit") oraz płacenia czynszów.

### 5. Rygor finansowy i trudne czasy

Ostatnia część dokumentacji (Rejestr z lat 1721–1746) to dowód na skrupulatność ówczesnych rozliczeń.

* Widać tam, jak gospodarz rokrocznie stawał przed sądem wiejskim ("Dingrecht"), by uiścić ratę.

* Dokumenty odnotowują też kryzysy – w 1721 roku umorzono część opłaty z powodu "złych czasów" ("schlechte Zeit"). Jest to unikalne świadectwo realnych problemów ekonomicznych tamtych lat.

### Podsumowanie

Przesłane pliki to **kompletna dokumentacja prawna śląskiej rodziny chłopskiej z XVIII wieku**. Przedstawiają one cykl życia gospodarstwa: od momentu zakupu/przejęcia przez syna, poprzez wieloletnie spłacanie długów wobec rodzeństwa i dworu, zapewnienie bytu starym rodzicom, aż po śmierć i przekazanie ziemi kolejnemu pokoleniu. Jest to świadectwo dbałości o legalizm, zabezpieczenie majątku rodowego oraz silnych więziach międzypokoleniowych wymuszonych ówczesnym prawem i ekonomią.

___
Pozdrawiam
PP

Ciekawa historie moge z tego ulozyc dzieki wielkie. Jest szansa na przetłumaczeniu jeszcze kilku innych dokumentów? Pozniejszych.

Tak mogę spróbować to potlumaczyć w wolnej chwili. Siądę po świętach do tego.
Pozdrawiam
Zdrowych i Wesołych Świąt!
PP