genealodzy.pl

Witam! Moi przodkowie żyjący w pierwszej połowie XIX wieku w okolicach Góry Kalwarii i Czerska nazywali się Wyszogrodzcy. Jaka jest geneza tego nazwiska? Jest to nazwisko dość rzadkie, występuje głównie na Mazowszu. Skąd u moich przodków takie nazwisko odmiejscowe, mające związek(?) z miastem odległym o ok. 60 km od miejsca ich zamieszkania? Żyli oni w wioskach pod Górą Kalwarią, zapisywani w aktach metrykalnych jako chłopi - wyrobnicy. Nigdzie nie mogę znaleźć jakichkolwiek informacji o moich wcześniejszych przodkach o tym nazwisku żyjących przed XIX wiekiem (owszem, znajdywałem w genetece akty metrykalne Wyszogrodzkich z różnych części Mazowsza, ale nie znalazłem żadnego ich związku z moją rodziną). Skąd przybyli. Słyszałem o jakiejś szlachcie o tym nazwisku, ale nie wiem, czy ma ona jakieś powiązania z moimi przodkami. A może to nazwisko powstało niezależnie kilka razy, u różnych rodzin? P. S. Najstarszym moim przodkiem o tym nazwisku był Sylwester Wyszogrodzki (urodzony w 1809 roku, zamieszkały w Sobieniach Biskupich), żonaty z Agnieszką Kabalą (ur. 1807), Ich córka Jadwiga Wyszogrodzka (ur. 1837 w Sobieniach Biskupich) wyszła za mąż za Antoniego Kozłowskiego (1837-1889). Próby znalezienia aktu urodzenia i informacji o rodzicach Sylwestra Wyszogrodzkiego nie udały się.
Z góry dziękuję za wszelkie ewentualne informacje i pozdrawiam
- Marcin

Uzupełnieniem metryk zindeksowanych w Genetece jest Lubgens. Tam występują liczni Pitkowie vel Wyszogrodzccy, włościanie. W akcie pierwszego małżeństwa z Marianną Sekułą w 1829 roku - występuje jako Marcin Pitek, syn Jana i Brygidy z d. Kozik. Będąc wdowcem, w 1836 roku bierze ślub z Marianną Cymerman. Na marginesie aktu małżeństwa ksiądz zapisuje nazwisko Wyszogrodzki Pitek. Wydaje się, że panu młodemu mogło nie podobać się noszone nazwisko. Ale, skoro nazwisko Wyszogrodzki było odnotowane już wcześniej, to mogło być przyjęte od Wyszogrodu, np. podczas chrztu. Przedstawicieli wyznania mojżeszowego o tym nazwisku można znaleźć w Łódzkiem.

Pozdrawiam
Robert

Czyli pochodzenie tego nazwiska zdaje się być wieloogniskowe, mimo, że nie jest ono zbyt powszechne. Szukałem w Lubgensie, ale nie mogłem znaleźć żadnych wspomnianych Pitków vel Wyszogrodzkich. Żadnych Pitków też tam nie znalazłem. Może to nie w Lubgensie? Za to w Genealogii Polskiej znalazłem: Stanisław Wyszogrodzki vel Pitek (1770-1832).
https://marciniak.genealogiapolska.pl/g ... ee=Korycki
Zmarł w Borzychach. Choć to również województwo Mazowieckie, to odległość od miejsca zamieszkania moich przodków spora. Są tam także inni Wyszogrodzcy, wszyscy spod Węgrowa czyli ok. 90 km od miejsca zamieszkania moich przodków.
Ogólnie - w różnych częściach Mazowsza żyli w tych czasach różni Wyszogrodzcy, notowani w metrykach jako szlachta lub chłopi. Znalazłem też jednego Żyda o takim nazwisku - żył w Wyszogrodzie w XIX lub na początku XX wieku. Żydzi nieraz otrzymywali nazwiska związane z miastem, w którym żyli (np. Warszawski, Poznański, Krakowski). Raczej jednak mało który chłop wywodził się od Żydów, w dodatku miejskich. Zastanawiam się, skąd u włościan (tak w metrykach w XIX wieku byli określani moi antenaci) spod Góry Kalwarii I Czerska nazwisko mające związek z miastem odległym o 60 km lub z wioską położoną jeszcze dalej, bo w Górach Świętokrzyskich. Czy wszyscy Wyszogrodzcy wywodzą się z tych 2 miejscowości, czy ktoś niektórym to nazwisko wybrał lub oni sami sobie (i dlaczego takie).

No, to źle szukałeś w Lubgensie. Wystarczy wpisać nazwisko w wyszukiwarce i odznaczyć okienko "uwagi". Pitków jest pełno w Starejwsi w powiecie węgrowskim. O jednym z najstarszych zapisów (wśród mieszczan Starego Torunia) tego nazwiska znajdziemy wzmiankę u Kętrzyńskiego, s. 169:
https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/public ... 73/content
Proszę, podaj link na jakąś metrykę dotyczącą Wyszogrodzkiego, stanu szlacheckiego.

Pozdrawiam
Robert

Na przełomie XVIII i XIX wieku we wsi Kamienna par. Dąbrowa Białostocka dekanat sokólski było sporo osób noszących nazwisko Wyszogrodzki. Z biegem lat nazwisko to zanikło w tej miejscowości. Potomkowie tego nazwiska "przemienili" się w Myśliwców.

https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... =&to_date=

W przypadku włościan nazwisko Wyszogrodzki zapewne pochodzi nie tyle od nazwy miasta Wyszogród, co od Ziemi Wyszogrodzkiej. Można założyć, że nazwisko Wyszogrodzki było pierwotnie przezwiskiem (osobistą nazwą) nadaną w środowisku lokalnym nowo zamieszkałemu migrantowi z Ziemi Wyszogrodzkiej. Czyli brak podstaw do przyjęcia, że Wyszogrodzcy z okolic Czerska są krewnymi Wyszogrodzkich z Ziemi Drohickiej.

Dlaczego są w Lubgensie, skoro Węgrów i okolice to już Mazowsze?
Wyszogrodzkich różnych znalazłem w paru herbarzach, np.:
[/quote]
https://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/963/h ... 3_hpii.pdf
"Wyszogrodzki Marcin, podpisał przywilej Zygmunta I dany Rusi w r. 1537.".
https://szlachtarp.pl/wyszukaj/?szukaj=Wyszogrodzki
W genetece poniżej - Emanuel Wyszogrodzki, zapisany w metryce w 1817 roku jako syn szlachcianki Brygity Wyszogrodzkiej (urodzony w Trzeszczkowie parafia Topczewo)
https://skanoteka.genealodzy.pl/index.p ... ik=001.jpg

Poniżej - metryki całej galerii Wyszogrodzkich z XIX wieku, ci ze Słomczyna i Opaczy zapisani jako włościanie (tj. chłopi), imiona Wyszogrodzkich z Wyszogrodu (np. Szlama Abram, Mosiek, Aron) wskazują jednoznacznie na to, że Żydzi typowe nazwisko odmiejscowościowe.
https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... _date=1835
Wyszogrodzcy spod Mińska - w metrykach nie ma jednoznacznego dowodu na ich szlachectwo, ale pośrednie dowody wskazują na u niektórych na możliwe pochodzenie szlacheckie. Np. sprawowanie funkcji ekonoma majątku, vide: akt urodzenia Antoniego Wyszogrodzkiego z 1829 roku (nr12)
"stawił się sławetny Jan Wyszogrodzki (...)ekonom folwarku Wolki Nojsowskiej(...)". Ponadto u któregoś Wyszogrodzkiego spod Mińska Mazowieckiego była wzmianka: "osiadły w gospodarstwie właściciel". Przed uwłaszczeniem w 1864 roku chłopi rzadko mieli ziemię na własność (wyjątkami byli bogaci chłopi z Pomorza Gdańskiego - tzw. gburzy oraz potomkowie piechoty wybranieckiej, ale to był ułamek promila; młynarze i sołtysi mieli też ziemię na własność, ale gdyby był młynarzem lub sołtysem zapewne było by to odnotowane w dokumencie).
Wyszogrodzcy spod Węgrowa zapisywani byli jako włościanie. Szkoda, że nie ma ich metryk z XVIII wieku lub wcześniejszych, można byłoby ustalić, czy to są odwieczni chłopi, czy zdeklasowana szlachta i czy są od zawsze miejscowi, czy potomkowie przybyszów.
Edit: Znalazłem masę Wyszogrodzkich vel Pitek spod Węgrowa w Lubgensie, zaznaczając kwadracik "uwagi", ojcowie części z nich mieli nazwisko Wyszogrodzki, części z nich Pitek. Jakby stosowano je zamiennie. Które z nich był o pierwotne, a które wzięło się z przydomka? Również na Lubelszczyźnie np. wsi Mełgiew jest trochę włościan Wyszogrodzkich. Świadectwo wcześniejszej migracji chłopów z Mazowsza?
Paru Wyszogrodzkich też w Lublinie (akta z lat 1786-1793), ale ich skany niedostępne - nie wiemy więc, jaki był ich status społeczny i czy mieli jakieś związki z Wyszogrodzckimi z wiosek podlubelskich, spod Węgrowa i z ziemi czerskiej.
Pozdrawiam
- Marcin