genealodzy.pl

W rejestrze podatkowym z XVII w. znalazłem zapis dot. karczmy przewoźnej dorocznej. Co to takiego karczma przewoźna? Sklep na kółkach?


Pozdrawiam
Mariusz

Karczma przewoźna doroczna to gospoda przy przeprawie rzecznej. Zatrzymywali się w niej zazwyczaj kupcy i podróżnicy czekający na przeprawę promowa.

pozdrawiam
Anka

dumar1 pisze: ndz 08 lut 2026, 19:42 W rejestrze podatkowym z XVII w. znalazłem zapis dot. karczmy przewoźnej dorocznej. Co to takiego karczma przewoźna? Sklep na kółkach?


Pozdrawiam
Mariusz

Wpisz do google "karczma przewoźna" i pierwsze trafienie ci powie co to jest...
""Karczma przewoźna" w języku staropolskim (XVI w.) to zajazd zlokalizowany przy trakcie, gościńcu lub przeprawie, często oddawany w roczną dzierżawę. Określenie to funkcjonowało w kontekście miejsc obsługujących podróżnych, czasem z własnym wyszynkiem. "

Niestety żadne trafienie w google nie powiedziało mi co to takiego karczma przewoźna, dlatego zapytałem na forum. Owszem wskazało na karczmę zajezdną/przejezdną ale chciałem dla pewności dopytać czy to to samo. Nadmienię, że w tej miejscowości nie było przeprawy rzecznej ani żadnego znaczniejszego traktu, jedynie droga przez wieś.
A może taka nazwa wynika z logistyki? Karczma przewoźna – czyli taka, która nie miała własnego browaru ani gorzelni, a cały alkohol był do niej przywożony z pańskiego dworu (w ramach tzw. prawa propinacji).

Pozdrawiam
Mariusz

Mariuszu,

… karczma przewoźna doroczna, tj. nie produkująca samodzielnie piwa i oddawana w roczne dzierżawy.
W sumie zatem posiadał ziemianin - Kochanowski po połowie dwóch sporych wsi, co stawiało go w rzędzie średnio zamożnych w ziemię…

Potwierdzenie powyższego objaśnienia znajdziesz w trzech źródłach:
Karczma przewoźna doroczna w XVII wieku.

W tym przykładzie mowa o ziemianinie Janie Kochanowskim z Czarnolasu, poecie, autorze fraszki:

NA DOM W CZARNOLESIE
Panie, to moja praca, a zdarzenie Twoje;
Raczyż błogosławieństwo dać do końca swoje!
Inszy niechaj pałace marmórowe mają
I szczerym złotogłowem ściany obijają,
Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym,
A Ty mię zdrowiem opatrz i sumnieniem czystym,
Pożywieniem ućciwym, ludzką życzliwością,
Obyczajmi znośnymi, nieprzykrą starością.

Łączę serdeczne pozdrowienia i niechaj nam się też spełnią Poety pragnienia -
Lidia